Nâng hạng FTSE Russell: Khả năng tiếp cận sẽ quyết định sức hút của thị trường

Nâng hạng FTSE Russell mở ra kỳ vọng mới cho chứng khoán Việt Nam. Ảnh được thiết kế bởi AI.

Lần đầu tiên nâng hạng đi kèm lộ trình dòng vốn rõ ràng

Việc FTSE Russell xác nhận nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm Thị trường mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9/2026 đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quá trình phát triển của thị trường vốn Việt Nam. Đáng chú ý, theo phân tích của Công ty cổ phần Chứng khoán Rồng Việt, lần nâng hạng này đi kèm lộ trình phân bổ vốn khá rõ ràng, giúp thị trường có cơ sở để hình dung cách dòng vốn quốc tế sẽ tham gia sau khi quyết định nâng hạng có hiệu lực.

Các quỹ ETF theo dõi bộ chỉ số FTSE dự kiến giải ngân theo bốn đợt từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027 với tổng quy mô khoảng 1,523 tỷ USD. Thay vì tạo ra một làn sóng vốn đổ vào trong thời gian ngắn, lộ trình giải ngân kéo dài gần một năm sẽ giúp thị trường từng bước hấp thụ dòng tiền mới, qua đó hạn chế biến động mạnh và hỗ trợ thanh khoản ổn định hơn. Đây cũng là điểm khác biệt so với cách nhìn đơn thuần về quy mô vốn mà thị trường có thể đón nhận sau khi được nâng hạng.

Trong kịch bản này, dòng vốn từ các quỹ ETF được kỳ vọng sẽ đóng vai trò là dòng vốn thụ động, góp phần cải thiện thanh khoản và nâng cao mức độ hiện diện của thị trường Việt Nam trong danh mục của các nhà đầu tư quốc tế. Tuy nhiên, ý nghĩa của việc nâng hạng không chỉ dừng ở dòng vốn này. Quan trọng hơn, việc gia nhập nhóm Thị trường mới nổi thứ cấp giúp mở rộng khả năng tiếp cận của thị trường đối với các tổ chức đầu tư nước ngoài, tạo tiền đề để thu hút thêm các dòng vốn chủ động trong giai đoạn tiếp theo.

Điều đó cũng cho thấy, nâng hạng FTSE không phải đích đến của quá trình thu hút vốn quốc tế. Dòng vốn ETF chỉ là bước khởi đầu, trong khi khả năng chuyển hóa lợi thế từ việc nâng hạng thành dòng vốn dài hạn sẽ phụ thuộc vào mức độ tiếp tục cải thiện chất lượng thị trường và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế.

Dòng vốn chủ động cần nhiều hơn một cột mốc nâng hạng

Việc FTSE Russell công bố nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa dòng tiền sẽ đảo chiều ngay sau thông tin nâng hạng, bởi quyết định phân bổ vốn của các nhà đầu tư quốc tế vẫn chịu tác động từ cả môi trường đầu tư toàn cầu và chất lượng của chính thị trường tiếp nhận, theo phân tích của Chứng khoán Rồng Việt.

Trong nửa đầu năm 2026, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng gần 79.815 tỷ đồng trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Áp lực này chủ yếu xuất phát từ mặt bằng lãi suất quốc tế duy trì ở mức cao, đồng USD mạnh lên và xu hướng dòng vốn tập trung vào các thị trường hưởng lợi từ làn sóng đầu tư AI, hơn là do sự suy giảm của các yếu tố nền tảng của thị trường Việt Nam.

Trong khi đó, lộ trình giải ngân của các quỹ ETF sau khi FTSE nâng hạng có hiệu lực được kỳ vọng sẽ tạo thêm thanh khoản và cải thiện sự hiện diện của thị trường Việt Nam trong danh mục đầu tư toàn cầu. Cùng với mặt bằng định giá thấp hơn trung bình 10 năm, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp và tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên HoSE đã giảm xuống khoảng 13,4%, đây là những yếu tố có thể gia tăng sức hấp dẫn của thị trường khi điều kiện quốc tế thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, dòng vốn thụ động khó có thể thay thế vai trò của dòng vốn chủ động trong việc tạo nên sức hút bền vững. Điều này cho thấy, bên cạnh những yếu tố của chu kỳ vốn toàn cầu, khả năng tiếp tục cải thiện chất lượng vận hành và khả năng tiếp cận của thị trường sẽ là điều kiện quan trọng để lợi thế từ FTSE được chuyển hóa thành dòng vốn quốc tế dài hạn.

Nâng khả năng tiếp cận để mở rộng sức hút của thị trường

Nếu việc FTSE Russell nâng hạng mở ra cơ hội để thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp cận rộng hơn với các dòng vốn quốc tế, thì khả năng hiện thực hóa cơ hội đó sẽ phụ thuộc vào quá trình tiếp tục nâng cao chất lượng và khả năng tiếp cận của chính thị trường. Trong đánh giá của Chứng khoán Rồng Việt, việc từng bước đáp ứng các tiêu chí của Morgan Stanley Capital International (MSCI) không chỉ hướng tới một cột mốc nâng hạng mới, mà quan trọng hơn là phản ánh quá trình hoàn thiện hạ tầng, cơ chế vận hành và môi trường đầu tư theo các chuẩn mực quốc tế.

Nguồn: MSCI 2026 Global Market Accessibility Review

Theo phân tích của Chứng khoán Rồng Việt, khoảng cách giữa các tiêu chí nâng hạng của FTSE Russell và MSCI vẫn còn khá lớn. Dù Việt Nam đã đáp ứng nhiều yêu cầu quan trọng để được FTSE Russell nâng hạng như cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (non-prefunding), mô hình Global Broker Trading hay lộ trình công bố thông tin bằng tiếng Anh, MSCI vẫn đặt ra những tiêu chuẩn cao hơn về hiệu quả vận hành thực tế của thị trường. Trong đó, các nội dung cần tiếp tục hoàn thiện gồm Trung tâm đối tác bù trừ (CCP), giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL), cơ chế ngoại hối, khả năng tiếp cận thông tin và trải nghiệm giao dịch của nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Nếu CCP đi vào vận hành ổn định từ quý I/2027, Việt Nam có thể được MSCI đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng (Watch List) sớm nhất trong kỳ đánh giá tháng 6/2027. Tuy nhiên, việc xuất hiện trong Watch List mới chỉ là bước khởi đầu, bởi theo thông lệ quốc tế, các thị trường thường phải duy trì việc đáp ứng các tiêu chí trong nhiều năm trước khi được xem xét nâng hạng chính thức. Điều này đồng nghĩa tiến trình cải cách cần được duy trì liên tục, thay vì dừng lại sau cột mốc FTSE Russell.

Báo cáo cũng chỉ ra ba vấn đề mang tính then chốt trong giai đoạn tới, gồm bảo đảm CCP vận hành ổn định, xử lý bài toán giới hạn sở hữu nước ngoài và từng bước hoàn thiện cơ chế ngoại hối. Trong đó, ngoại hối được xem là thách thức lớn nhất do liên quan đến khuôn khổ điều hành tỷ giá. Bên cạnh đó, việc triển khai tài khoản tổng (omnibus account), tiếp tục tháo gỡ các rào cản kỹ thuật và nâng cao khả năng tiếp cận thông tin sẽ góp phần cải thiện trải nghiệm của các tổ chức đầu tư quốc tế.

Điều này cũng cho thấy, việc được FTSE Russell nâng hạng chỉ là bước khởi đầu của quá trình nâng chuẩn thị trường. Về dài hạn, việc tiếp tục hoàn thiện chất lượng vận hành, nâng cao tính minh bạch và cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế sẽ là nền tảng quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam gia tăng sức hấp dẫn đối với dòng vốn toàn cầu, đồng thời tiến gần hơn tới các chuẩn mực của MSCI.