Nâng hạng có thể đánh thức dòng tiền đang “ngủ đông”

Bà Nguyễn Ngọc Linh, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Chứng khoán DNSE.

Phóng viên: Thưa bà, dòng vốn ngoại dự kiến chảy vào Việt Nam sau khi thị trường được FTSE nâng hạng sẽ tạo ra những cơ hội gì cho nhà đầu tư cá nhân trong nước trong thời gian tới?

Bà Nguyễn Ngọc Linh: Việc FTSE chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam và dòng vốn bắt đầu được hiện thực hóa từ ngày 21/9/2026, với đợt giải ngân đầu tiên, là thông tin rất tích cực đối với nhà đầu tư trong nước trong năm nay.

Nhà đầu tư cá nhân đã chờ đợi dòng vốn này thực sự đi vào thị trường trong một thời gian dài. Theo tôi, dòng tiền mới sẽ tạo ra 2 tác động chính.

Trước hết, dòng vốn ngoại sẽ tác động trực tiếp đến thanh khoản. Khi nguồn tiền mới được bổ sung, thanh khoản thị trường được kỳ vọng cải thiện trong các phiên giao dịch tháng 9 và tháng 10.

Bên cạnh đó, việc nâng hạng sẽ hỗ trợ tâm lý nhà đầu tư trong nước. Sau giai đoạn thị trường điều chỉnh vào tháng 6 và tháng 7, nhà đầu tư đang chờ đợi một động lực mới để củng cố niềm tin và thúc đẩy dòng tiền quay trở lại. Đây có thể được xem là một “công tắc” tâm lý, giúp nhà đầu tư thoải mái, tự tin hơn khi cân nhắc gia tăng tỷ trọng cổ phiếu trong danh mục.

Phóng viên: Thưa bà, số lượng tài khoản chứng khoán tại Việt Nam hiện rất lớn, song không ít tài khoản đang “ngủ đông”. Theo bà, cần có những chính sách hoặc giải pháp thực tế nào để đưa các tài khoản này trở lại giao dịch, trở thành nguồn vốn đầu tư chủ động?

Bà Nguyễn Ngọc Linh: Số lượng tài khoản “ngủ đông” trên thị trường chứng khoán được tích lũy theo tốc độ mở mới tài khoản. Việc có thêm tài khoản mỗi tháng không đồng nghĩa toàn bộ số tài khoản đó đều phát sinh giao dịch trên thị trường.

Từ trước đến nay, vấn đề đặt ra vẫn là cần có sản phẩm hoặc giải pháp giúp nhà đầu tư tự tin hơn khi tham gia đầu tư. Thời gian qua, thị trường chủ yếu chú trọng hoạt động giao dịch và đầu tư chứng khoán trực tiếp, trong khi việc phổ cập kiến thức hoặc giới thiệu cho nhà đầu tư mới các sản phẩm khác có thể chưa theo kịp. Đây là những sản phẩm có khả năng mang lại lợi suất cao hơn gửi tiết kiệm, đồng thời mức độ rủi ro có thể thấp hơn so với trực tiếp giao dịch trên thị trường.

Nhà đầu tư có thể tiếp cận một số sản phẩm để từng bước vượt qua giai đoạn “ngủ đông” ban đầu hoặc tâm lý chưa tự tin khi tham gia thị trường, chẳng hạn chứng chỉ tiền gửi, chứng chỉ quỹ hay trái phiếu của doanh nghiệp niêm yết. Đây là những công cụ phù hợp để bước đầu giúp chủ tài khoản “ngủ đông” tiếp cận hoạt động đầu tư tài chính.

Sau đó, khi đã được trang bị kiến thức, kỹ năng đầu tư và giao dịch, nhà đầu tư có thể tiến tới tham gia trực tiếp vào thị trường chứng khoán.

Phóng viên: Bà từng đề cập con số khá đáng lo ngại là 95% nhà đầu tư rời bỏ thị trường sau 2 năm. Bà có thể nói rõ hơn?

Bà Nguyễn Ngọc Linh: Con số 95% nhà đầu tư rời bỏ thị trường chứng khoán sau 2 năm là một thống kê đang được truyền tay nhau trên thị trường thôi. Vấn đề cần quan tâm là vì sao tỷ lệ nhà đầu tư rời bỏ kênh đầu tư chứng khoán lại cao như vậy.

Qua phân tích hành vi nhà đầu tư tại DNSE, chúng tôi nhận thấy khi tiếp cận hoạt động đầu tư, nhà đầu tư cá nhân thường chịu ảnh hưởng nhiều bởi tâm lý bản thân và tâm lý đám đông. Họ có thể đầu tư theo các khuyến nghị mang tính đám đông hoặc do tâm lý FOMO, lo sợ bỏ lỡ cơ hội trên thị trường, trong khi thiếu nền tảng kiến thức tài chính vững chắc.

Bên cạnh đó, nhiều người chưa xác định rõ mức độ phù hợp với điều kiện tài chính của bản thân và mục tiêu khi tham gia thị trường chứng khoán. Điều này dẫn đến việc trong quá trình đầu tư, khi gặp những biến động của thị trường khiến danh mục giảm sâu, nhà đầu tư dễ mất bình tĩnh và khó chịu đựng được những biến động đó.

Một vấn đề khác là do chưa hiểu rõ các công cụ tài chính, nhà đầu tư có thể sử dụng đòn bẩy khá cao trong những giai đoạn thị trường biến động mạnh. Nhóm này thường có tỷ lệ rời bỏ thị trường cao hơn.

Ban đầu, mọi người tham gia đầu tư với mong muốn kiếm được tiền. Tuy nhiên, khi thua lỗ, đó là trải nghiệm không hề dễ dàng đối với nhà đầu tư mới. Họ bước vào thị trường tài chính, chứng khoán với mục tiêu có thêm thu nhập nhưng kết quả lại mất tiền. Khi mục tiêu hoặc kỳ vọng ban đầu không được đáp ứng, họ có thể quyết định không quay trở lại kênh đầu tư này. Đây là một trong những nguyên nhân điển hình khiến nhà đầu tư không thể gắn bó hoặc tiếp tục tham gia thị trường.

Phóng viên: Vậy theo bà, nhà đầu tư cá nhân hiện nay nên làm gì để hạn chế rủi ro?

Bà Nguyễn Ngọc Linh: Từ kinh nghiệm cá nhân khi trao đổi với những người mới tham gia thị trường, tôi cho rằng, cách tiếp cận ban đầu nên an toàn và vừa phải. Những nhà đầu tư lâu năm thường đã trải qua va vấp và rút ra bài học riêng, còn nhà đầu tư mới cần bắt đầu bằng việc xác định số tiền nhàn rỗi, sau đó phân bổ một tỷ trọng hợp lý để đầu tư chứng khoán.

Tiếp theo, nhà đầu tư cần lựa chọn sản phẩm phù hợp để tiếp cận thị trường. Tôi thường khuyến nghị nhà đầu tư mới tìm hiểu các cổ phiếu trong rổ VN30. Nếu chưa muốn mất nhiều thời gian cân nhắc nên mua gì, bán khi nào, nhà đầu tư có thể lựa chọn các quỹ ETF mô phỏng chỉ số. Qua đó, họ sẽ có những trải nghiệm ban đầu, hiểu hơn về biến động của thị trường và các cổ phiếu trong danh mục trước khi tiến tới đầu tư từng cổ phiếu riêng lẻ.

Sau khi có kiến thức nhất định, nhà đầu tư cần xác định phương pháp đầu tư hoặc giao dịch phù hợp. Ở bước này, mỗi người phải xác định mình là nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu dài hạn hay nhà giao dịch muốn tận dụng những cơ hội ngắn hạn trên thị trường.

Đối với nhà đầu tư dài hạn, lời khuyên của tôi là không sử dụng đòn bẩy tài chính ngắn hạn để đầu tư dài hạn. Với những người lựa chọn giao dịch ngắn hạn, họ cần cân bằng giữa cơ hội và rủi ro khi sử dụng đòn bẩy tài chính để tận dụng diễn biến của thị trường.

Nếu duy trì tốt tính kỷ luật và xác định rõ mình là nhà đầu tư hay nhà giao dịch, mỗi người sẽ tạo được những “bộ đệm” cần thiết, qua đó hạn chế tác động của các cú sốc và tránh bị ảnh hưởng quá sâu khi thị trường biến động mạnh.

Theo tôi, nhà đầu tư mới chỉ cần lưu ý ba vấn đề trên là đã có thể tạo được nền tảng ban đầu tích cực khi tham gia thị trường.

Phóng viên: Theo bà, đâu là những “từ khóa” quan trọng định hình chặng đường phát triển mới của thị trường chứng khoán Việt Nam?

Bà Nguyễn Ngọc Linh: Với sự tự tin nhất định, tôi cho rằng, ngành Chứng khoán vẫn còn rất nhiều dư địa phát triển trong thời gian tới.

Để hiện thực hóa dư địa đó, tôi nhận thấy nhiều từ khóa đã được đề cập, thậm chí chuyển thành hành động trong thời gian qua. Trước hết là nâng cao kiến thức cho nhà đầu tư thông qua giáo dục, tuyên truyền và các kênh truyền thông chính thống. Kiến thức tài chính, đầu tư cũng có thể được đưa vào chương trình đào tạo tại các trường đại học, thậm chí trường trung học, với cách tiếp cận hiện đại, số hóa và phù hợp hơn với giới trẻ. Vì vậy, từ khóa đầu tiên cần nhấn mạnh vẫn là đào tạo và phổ cập kiến thức đầu tư chứng khoán, nhất là đối với những nhà đầu tư mới.

Từ khóa thứ hai là số hóa. Trong bối cảnh hiện nay, số hóa là xu hướng không thể bỏ qua đối với các ngành muốn phát triển. Quá trình này sẽ mở rộng cánh cửa tiếp cận sản phẩm tài chính theo hướng đại chúng và thuận tiện hơn cho nhà đầu tư.

Thay vì phải xử lý hồ sơ giấy hoặc trải qua những quy trình phức tạp, trải nghiệm của khách hàng có thể được đổi mới bằng chữ ký số và các công cụ hiện đại. Qua đó, hành trình tiếp cận sản phẩm của nhà đầu tư sẽ được rút ngắn.

Một vấn đề nữa là nâng cao kiến thức và nhận thức của người sử dụng sản phẩm, thay vì chỉ giới hạn trong khái niệm nhà đầu tư. Đây cũng là từ khóa mới mà tôi mong muốn đề cập: nhận thức của người dùng sản phẩm.

Từ trước đến nay, chúng ta thường tiếp cận chứng khoán như một kênh đầu tư. Tuy nhiên, người dùng sẽ quan tâm sản phẩm nào mang lại độ an toàn, lợi suất phù hợp hoặc có ưu thế hơn so với các sản phẩm khác.

Khi thị trường đã phát triển đến trình độ chuyên môn cao hơn, chúng ta cũng cần điều chỉnh cách tiếp cận. Thay vì chỉ phổ cập về một kênh đầu tư, có thể giới thiệu chứng khoán như những sản phẩm hoặc công cụ tài chính mới dành cho đông đảo công chúng. Cách tiếp cận này sẽ giúp người dân dễ tiếp nhận sản phẩm và những luồng kiến thức mới trên thị trường hơn.

Phóng viên: Nhân kỷ niệm 30 năm ngành Chứng khoán, bà có lời chúc gì dành cho các đơn vị thành viên và thị trường chứng khoán Việt Nam?

Bà Nguyễn Ngọc Linh: Nhân kỷ niệm 30 năm ngành Chứng khoán, thay mặt Công ty cổ phần Chứng khoán DNSE, tôi xin gửi lời chúc mừng chân thành tới toàn ngành.

Chúc ngành Chứng khoán tiếp tục phát triển rực rỡ; các đơn vị thành viên luôn nỗ lực, kiên định với kế hoạch phát triển của mình, cùng chung tay xây dựng một hệ thống thống nhất và một thị trường tài chính lành mạnh, minh bạch, mang lại nhiều giá trị cho nhà đầu tư.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn bà!