Mở “cánh cửa” tín nhiệm đầu tư: Cơ hội lớn cho nền kinh tế Việt Nam

Nâng hạng tín nhiệm quốc gia được coi là “chìa khóa” mở dòng vốn toàn cầu.

Tăng tốc hoàn thiện thể chế để “về đích” sớm hơn

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 109/NQ-CP, trong đó đặt mục tiêu phấn đấu đưa Việt Nam sớm trở thành quốc gia có xếp hạng tín nhiệm đầu tư. Trong bối cảnh cạnh tranh dòng vốn toàn cầu ngày càng khốc liệt, mục tiêu đưa Việt Nam sớm đạt xếp hạng tín nhiệm mức “đầu tư” mang ý bước ngoặt chiến lược cho cả nền kinh tế.

Theo định hướng tại nghị quyết, Chính phủ yêu cầu triển khai hiệu quả Luật Quản lý nợ công, đồng thời tăng cường quản trị rủi ro, minh bạch hóa hoạt động vay và sử dụng vốn. Đây là những tiêu chí cốt lõi mà các tổ chức xếp hạng quốc tế luôn xem xét kỹ lưỡng. Việc cải thiện các yếu tố này góp phần nâng cao uy tín tài chính, qua đó củng cố niềm tin của nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Một điểm đáng chú ý là cách tiếp cận linh hoạt trong điều hành vay nợ. Chính phủ chủ trương chủ động lựa chọn công cụ, kỳ hạn và thời điểm vay phù hợp với điều kiện thị trường, đồng thời gắn với quản lý ngân quỹ. Cách làm này giúp giảm chi phí huy động vốn, hạn chế áp lực lên ngân sách nhà nước và đảm bảo an toàn nợ công trong dài hạn, đặc biệt khi thị trường tài chính toàn cầu biến động khó lường.

Trước đó, Việt Nam đặt mục tiêu đạt xếp hạng tín nhiệm “đầu tư” vào năm 2030. Tuy nhiên, nhiều đánh giá quốc tế cho rằng mốc thời gian này hoàn toàn có thể được rút ngắn. Báo cáo của VinaCapital cho thấy Việt Nam hiện chỉ còn cách ngưỡng “đầu tư” một bậc xếp hạng, tức là đã ở rất gần cánh cửa nâng hạng sau nhiều năm cải thiện nền tảng vĩ mô.

Theo phân tích của VinaCapital, Việt Nam đã đáp ứng phần lớn các tiêu chí định lượng quan trọng như tỷ lệ nợ công trên GDP hay ổn định kinh tế vĩ mô. Những yếu tố còn lại chủ yếu mang tính định tính, đặc biệt là khả năng dự báo và nhất quán của chính sách. Đây là thách thức không nhỏ, đồng thời cũng là cơ hội để Việt Nam hoàn thiện thể chế theo hướng minh bạch và bền vững hơn.

Việc đạt được xếp hạng tín nhiệm mức “đầu tư” được kỳ vọng mang lại hàng loạt lợi ích. Trước hết là giảm chi phí huy động vốn khi mức độ rủi ro quốc gia được đánh giá thấp hơn. Đồng thời, Việt Nam có thể tiếp cận các nguồn vốn dài hạn với chi phí hợp lý hơn, đặc biệt cho các dự án hạ tầng quy mô lớn, yếu tố then chốt để duy trì tăng trưởng trong trung và dài hạn.

Bên cạnh đó, thị trường chứng khoán sẽ hưởng lợi đáng kể khi các quỹ đầu tư tổ chức quốc tế, vốn bị ràng buộc bởi tiêu chí xếp hạng có thể gia nhập thị trường Việt Nam. Điều này giúp gia tăng thanh khoản, nâng cao chất lượng dòng vốn và cải thiện định giá doanh nghiệp. Một hệ sinh thái tài chính lành mạnh sẽ tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Thực tế đã có những tín hiệu tích cực ban đầu. Fitch Ratings đã nâng xếp hạng tín nhiệm đối với một công cụ nợ dài hạn có bảo đảm của Việt Nam lên mức BBB-, đánh dấu lần đầu tiên một công cụ liên quan đến quốc gia đạt chuẩn “đầu tư”. Đây được xem là bước thử nghiệm quan trọng, phản ánh niềm tin ngày càng gia tăng của thị trường quốc tế.

Sớm hoàn thiện những “mảnh ghép” nâng hạng

Tuy nhiên, để “bước qua ngưỡng”, yếu tố then chốt vẫn nằm ở chất lượng chính sách. Giáo sư Robert Elliott, Giám đốc Nghiên cứu Trường Kinh doanh, Đại học Birmingham (Vương quốc Anh), nhấn mạnh rằng sự rõ ràng và nhất quán là điều nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt coi trọng. Với tầm nhìn dài hạn 10-20 năm, họ cần một môi trường chính sách ổn định, tránh những thay đổi đột ngột có thể làm xói mòn niềm tin và gây ra dòng vốn rút lui nhanh chóng.

Bên cạnh đó, hạ tầng được xem là điều kiện cần để nâng cao năng lực cạnh tranh. Các ngành công nghệ cao đòi hỏi hệ thống logistics hiệu quả, cảng biển hiện đại, kết nối số mạnh và nguồn điện ổn định. Nếu muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực như bán dẫn hay công nghệ xanh, Việt Nam cần đầu tư mạnh mẽ hơn vào hạ tầng đạt chuẩn quốc tế.

Ở góc nhìn thị trường, ông Brook Taylor, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Quản lý Quỹ VinaCapital, cho rằng lịch sử cho thấy hiệu ứng nâng hạng là rất mạnh mẽ. Tại Ấn Độ và Thái Lan, thị trường chứng khoán đã tăng trưởng ấn tượng trong giai đoạn trước và sau khi đạt mức “đầu tư”. Không dừng ở cổ phiếu, dòng vốn còn chảy mạnh vào trái phiếu và FDI, góp phần nâng cao dự trữ ngoại hối và ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo ông, Việt Nam cần tập trung vào ba ưu tiên chính. Thứ nhất là củng cố “vùng đệm” tài chính thông qua tăng dự trữ ngoại hối, kiểm soát rủi ro tín dụng và nâng cao chất lượng hệ thống ngân hàng. Đây là nền tảng giúp nền kinh tế chống chịu tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài, qua đó tạo niềm tin cho các tổ chức xếp hạng quốc tế.

Thứ hai là nâng cao tính dự báo của chính sách và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Một hệ thống quy định minh bạch, ổn định và dễ đoán sẽ giúp giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư. Đồng thời, việc tăng cường bảo vệ pháp lý và cải thiện quản trị doanh nghiệp sẽ góp phần nâng cao chất lượng thị trường vốn và thu hút dòng vốn dài hạn.

Thứ ba là cải thiện minh bạch dữ liệu. Việc công bố thông tin đầy đủ về nợ, ngoại hối và hệ thống ngân hàng vừa đáp ứng yêu cầu của các tổ chức xếp hạng, vừa giúp thị trường hoạt động hiệu quả hơn. Minh bạch là nền tảng của niềm tin, và niềm tin chính là yếu tố quyết định trong việc thu hút dòng vốn quốc tế.

Song song với đó, Việt Nam cũng đang thúc đẩy cải cách thị trường vốn. Việc hình thành trung tâm tài chính quốc tế, cải cách thị trường trái phiếu doanh nghiệp và hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán sẽ tạo ra hệ sinh thái tài chính hiện đại. Khi các yếu tố này hội tụ, chi phí vốn của nền kinh tế có thể giảm đáng kể, mở ra dư địa tăng trưởng mới.