 |
| Hơn 20.000 sản phẩm OCOP nâng tầm nông sản Việt. |
Sau 8 năm triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), cả nước đã có hơn 20.000 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 126 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao cấp quốc gia - mức đánh giá cao nhất trong hệ thống phân hạng OCOP. Kết quả này không chỉ phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của chương trình mà còn cho thấy bước chuyển quan trọng trong quá trình nâng cao chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Hiện có 10.615 chủ thể tham gia phát triển sản phẩm OCOP, bao gồm hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ, hộ sản xuất kinh doanh và tổ hợp tác. Trong đó, cơ sở sản xuất và hộ kinh doanh chiếm 39,5%, hợp tác xã chiếm 32,3%, doanh nghiệp nhỏ chiếm 25,4%. Cơ cấu này cho thấy OCOP đã thực sự trở thành động lực thúc đẩy kinh tế nông thôn, tạo điều kiện để các chủ thể địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng bản địa, phát triển sản xuất theo hướng hàng hóa và gia tăng giá trị sản phẩm.
Về phân bố vùng miền, Đồng bằng sông Hồng hiện dẫn đầu cả nước với 32,3% tổng số sản phẩm OCOP, tiếp theo là Đồng bằng sông Cửu Long với 22,2%. Khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên chiếm 18%, miền núi phía Bắc chiếm 15,9% và Đông Nam Bộ chiếm 6,5%. Những con số này cho thấy chương trình đã lan tỏa rộng khắp, góp phần phát huy lợi thế đặc trưng của từng địa phương, từng vùng sinh thái và hình thành nhiều chuỗi giá trị sản phẩm đặc sản mang bản sắc riêng.
Nhóm thực phẩm tiếp tục giữ vai trò chủ lực khi chiếm 78,3% tổng số sản phẩm OCOP trên cả nước. Bên cạnh đó, các nhóm thủ công mỹ nghệ, đồ uống, dược liệu, sinh vật cảnh và dịch vụ du lịch cộng đồng cũng đang phát triển tích cực, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng không gian phát triển kinh tế nông thôn.
Không chỉ dừng lại ở việc chuẩn hóa sản phẩm, OCOP còn tạo ra những tác động sâu rộng về kinh tế - xã hội. Trong giai đoạn 2021-2025, chương trình đã đào tạo hơn 70.000 lượt cán bộ, doanh nghiệp, hợp tác xã và các chủ thể OCOP, đồng thời tạo việc làm mới cho gần 22.000 lao động nông thôn. Đây là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao năng lực quản trị, phát triển sản xuất và tăng thu nhập cho người dân.
Theo các chuyên gia, thành công lớn nhất của OCOP không nằm ở số lượng sản phẩm được công nhận mà ở sự thay đổi tư duy phát triển của các chủ thể tham gia. Từ sản xuất manh mún, chú trọng sản lượng, nhiều địa phương và doanh nghiệp đã chuyển sang tập trung nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và phát triển sản phẩm theo nhu cầu thị trường. Đây chính là nền tảng để nông sản Việt từng bước nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị.
Thực tế cho thấy nhiều sản phẩm OCOP đã được đầu tư chế biến sâu, cải tiến bao bì, mẫu mã và đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quảng bá, tiêu thụ. Nhiều đặc sản địa phương từ chỗ chỉ tiêu thụ trong phạm vi hẹp nay đã hiện diện tại các hệ thống bán lẻ hiện đại, sàn thương mại điện tử và từng bước tiếp cận thị trường quốc tế.
Năm 2026, Chương trình OCOP tiếp tục được kỳ vọng tạo đột phá mới khi Chính phủ ban hành Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg quy định Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP. Bộ tiêu chí mới sẽ là cơ sở để nâng cao chất lượng, tăng cường khả năng cạnh tranh và phát triển các sản phẩm đặc trưng theo hướng chuyên nghiệp, bền vững. Với nền tảng đã được xây dựng trong suốt 8 năm qua, hơn 20.000 sản phẩm OCOP đang tiếp tục khẳng định vai trò động lực quan trọng trong việc nâng tầm nông sản Việt và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn trong giai đoạn mới.
