Hải Phòng hướng tới một hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao xanh, sinh thái

Ông Dương Văn Xuyên, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng.

Phóng viên: Xin ông cho biết những dấu ấn nổi bật trong thực hiện chuyển đổi xanh tại các khu công nghiệp, khu kinh tế tại Hải Phòng trong thời gian qua?

Ông Dương Văn Xuyên: Theo quy định tại Nghị định số 35/2022/NĐ-CP ngày 28/5/2022 của Chính phủ, Khu công nghiệp sinh thái là khu công nghiệp mà các doanh nghiệp tham gia sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên, thực hiện cộng sinh công nghiệp và đáp ứng các tiêu chí cụ thể về môi trường, kinh tế tuần hoàn.

Thực hiện Nghị định số 35/2022/NĐ-CP, việc chuyển đổi, xây dựng khu công nghiệp sinh thái thời gian qua được Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng chủ động triển khai, đồng thời lồng ghép vào nội dung chuyển đổi xanh trên địa bàn các khu công nghiệp, khu kinh tế.

Để triển khai bài bản, hiệu quả việc chuyển đổi xanh, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã ban hành Kế hoạch số 2998/KH-BQL ngày 8/7/2025 về chuyển đổi xanh trong các khu kinh tế, khu công nghiệp trên địa bàn TP. Hải Phòng giai đoạn 2025-2030.

Bản Kế hoạch đã xác định mục tiêu đến năm 2030 là chuyển đổi các khu công nghiệp sang mô hình sinh thái (ưu tiên chuyển đổi thành công Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền và Khu công nghiệp Đình Vũ); Xây dựng mới các khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp công nghệ cao; Tăng cường cộng sinh công nghiệp giữa các doanh nghiệp trong khu công nghiệp; giữa khu công nghiệp và đô thị, giữa các khu công nghiệp.

Từ năm 2018 đến nay, Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng đã hỗ trợ, đồng hành cùng các doanh nghiệp tham gia vào các chương trình, dự án chuyển đổi Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền trở thành mô hình Khu công nghiệp sinh thái thông qua Trung tâm giảm thiểu Carbon châu Á của TP. Kitakyushu (Nhật Bản).

Hay như dự án triển khai khu công nghiệp sinh thái Việt Nam theo hướng tiếp cận từ Chương trình khu công nghiệp sinh thái toàn cầu do Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) phối hợp với Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) và Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sỹ (SECO) triển khai.

Trong số các khu công nghiệp mới thành lập ở Hải Phòng (20/45 khu công nghiệp), có 2 khu công nghiệp được chấp thuận theo mô hình khu công nghiệp sinh thái, gồm: Khu công nghiệp Vinh Quang và Khu công nghiệp Nhật Bản - Hải Phòng (giai đoạn 2).

Còn nếu tính trong các khu công nghiệp đang hoạt động trên địa bàn Thành phố (25/40 khu công nghiệp), thì đã có 5 khu công nghiệp đăng ký kế hoạch triển khai khu công nghiệp sinh thái, gồm: Khu công nghiệp Đình Vũ; Khu công nghiệp Deep C2A; Khu công nghiệp Deep C2B; Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền; Khu phi thuế quan và Khu công nghiệp Nam Đình Vũ.

Đặc biệt, tại Thành phố hiện có 2 khu công nghiệp đang triển khai chuyển đổi từ mô hình khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái, gồm: Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền và Khu công nghiệp Đình Vũ. Việc triển khai chuyển đổi này của 2 khu công nghiệp bước đầu đã hình thành các liên kết cộng sinh công nghiệp - công nghiệp và cộng sinh công nghiệp - đô thị trên cơ sở mô hình kinh tế tuần hoàn.

Điển hình tại Khu công nghiệp Nam Cầu Kiền, việc liên kết cộng sinh trong ngành Nhựa thông qua thu hút chuỗi nhà máy tái chế nhựa, sản xuất nguyên liệu thô, sản xuất sản phẩm nhựa hoàn thiện và xử lý chất thải; liên kết cộng sinh trong ngành Thép; liên kết cộng sinh ngành phụ trợ điện - điện tửi .

Một số dự án trong khu công nghiệp đã được cấp các chứng chỉ xanh (EDGE, LEED) với các giải pháp thiết kế công trình bền vững gắn với bảo vệ môi trường như: Giảm tiêu thụ năng lượng, giảm tiêu thụ nước, lượng carbon tích hợp trong vật liệu ít hơn, thúc đẩy chu trình vật liệu bền vững và tái tạo, giảm chi phí vận hành lâu dài.

Tại 2 khu công nghiệp Nam Cầu Kiền và Đình Vũ cũng đã hình thành liên kết cộng sinh công nghiệp - đô thị thông qua các dịch vụ phục vụ sản xuất và sinh hoạt tại khu công nghiệp như: Dịch vụ sơ cấp cứu 24/7 tại Khu công nghiệp Deep C (hợp tác với Bệnh viện Việt Tiệp); ký kết Quy chế phối hợp chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ giữa lực lượng Công an và Công ty cổ phần Khu công nghiệp Đình Vũ...

Phóng viên: Bên cạnh những kết quả tích cực, việc triển khai chuyển đổi xanh tại các khu công nghiệp, khu kinh tế đã gặp phải những khó khăn, thách thức gì? Trước những khó khăn đó, Ban quản lý đã có những kiến nghị gì, thưa ông?

Ông Dương Văn Xuyên: Trong quá trình thực hiện chuyển đổi khu công nghiệp truyền thống sang khu công nghiệp sinh thái, xây dựng mới khu công nghiệp sinh thái trên địa bàn TP. Hải Phòng cũng đã gặp phải không ít khó khăn, thách thức.

Một là, tỷ lệ đất cây xanh, đất hạ tầng kỹ thuật, đất giao thông, đất công cộng dịch vụ của các khu công nghiệp đã đi vào hoạt động được duyệt thấp; khu công nghiệp không còn quỹ đất để có thể nâng tỷ lệ đất cây xanh, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và xã hội dùng chung lên 25% theo tiêu chí về khu công nghiệp sinh thái quy định tại điểm a khoản 3 Điều 37 Nghị định số 35/2022/NĐ-CP của Chính phủ.

Từ thực tế này, chúng tôi kiến nghị các cấp có thẩm quyền nên bổ sung quy định áp dụng cơ chế riêng về tỷ lệ đất cây xanh, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và xã hội dùng chung đối với các khu công nghiệp đã lấp đầy theo quy hoạch được duyệt trước thời điểm hiệu lực của Thông tư số 05/2025/TT-BKHĐT ngày 24/01/2025 của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính) về hướng dẫn xây dựng khu công nghiệp sinh thái và khu công nghiệp không còn quỹ đất, để đáp ứng tiêu chí 25% tỷ lệ đất cây xanh, giao thông, hạ tầng kỹ thuật và xã hội dùng chung.

Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng luôn hỗ trợ, đồng hành cùng các doanh nghiệp tham gia vào các chương trình, dự án chuyển đổi sang mô hình Khu công nghiệp sinh thái.

Hai là, theo Luật Bảo vệ môi trường được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 15 luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 05/2025/NĐ-CP ngày 06/01/2025 và Nghị định số 48/2026/NĐ-CP ngày 29/01/2026, chất thải công nghiệp thông thường phải được xử lý bởi các đơn vị có giấy phép xử lý chất thải, hoặc phải thải bỏ ngay cả khi chất thải đó có thể được tái sử dụng làm nguyên liệu đầu vào cho doanh nghiệp khác trong khu công nghiệp sinh thái. Với quy định này làm giảm cơ hội cộng sinh công nghiệp của khu công nghiệp sinh thái.

Chính vì vậy, chúng tôi kiến nghị nghiên cứu bổ sung quy định đối với hoạt động chuyển giao chất thải thông thường (ngành nhựa, thép, nước thải sau xử lý của khu công nghiệp) làm nguyên vật liệu đầu vào đối với các doanh nghiệp đăng ký doanh nghiệp sinh thái, khu công nghiệp sinh thái để thực hiện các liên kết cộng sinh công nghiệp.

Ba là, việc đạt được đầy đủ các tiêu chí để được cấp chứng nhận là khu công nghiệp sinh thái gặp khó khăn phụ thuộc nhiều vào yếu tố khách quan như: sự tham gia, phối hợp, mức độ tuân thủ của các doanh nghiệp, thời gian đánh giá dài, một số quy định chưa có hoặc chưa phù hợp với tình hình triển khai thực tế.

Để gỡ “nút thắt” trên, nên sớm ban hành hoặc hoàn thiện các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế chính sách liên quan đến tái sử dụng tài nguyên, chất thải và năng lượng trong khu công nghiệp sinh thái; đồng thời, nghiên cứu đơn giản hóa quy trình đánh giá, công nhận khu công nghiệp sinh thái phù hợp với điều kiện thực tiễn. Xem xét công nhận Khu công nghiệp sinh thái, doanh nghiệp sinh thái theo mức độ (Khu công nghiệp sinh thái mức 1, mức 2, mức 3), hoặc theo giai đoạn căn cứ vào từng phần kết quả đạt được của các tiêu chí về khu công nghiệp sinh thái, doanh nghiệp sinh thái.

Bốn là, các quy định về cộng sinh công nghiệp - đô thị chưa linh động (các tiêu chuẩn, dịch vụ chỉ áp dụng cho khu công nghiệp, doanh nghiệp trong khu công nghiệp, không sử dụng hoặc áp dụng được cho đô thị, cộng đồng, giữa các khu công nghiệp khác nhau).

Từ bất cập trên, chúng tôi kiến nghị nên xem xét bổ sung và công nhận tiêu chí cộng sinh công nghiệp đối với các hoạt động cộng sinh giữa các doanh nghiệp thuộc các khu công nghiệp khác nhau; hoạt động chia sẻ, sử dụng chung hạ tầng giữa các khu công nghiệp, cũng như các mô hình cộng sinh công nghiệp - đô thị và công nghiệp - cộng đồng dân cư.

Phóng viên: Trong thời gian tới, để hướng tới mục tiêu bền vững, định hướng và giải pháp phát triển khu công nghiệp, khu kinh tế tại Hải Phòng như thế nào, thưa ông?

Ông Dương Văn Xuyên: Trong dài hạn, TP. Hải Phòng đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao gắn với chuyển đổi xanh và phát triển bền vững theo hướng trở thành động lực kinh tế xanh của Thành phố, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Các định hướng trên đã được thể hiện cụ thể hóa tại các văn bản chính sách và kế hoạch của TP. Hải Phòng như: Nghị quyết số 08-NQ/TU về chuyển đổi xanh giai đoạn 2026 - 2030 tầm nhìn 2050, Kế hoạch hành động tăng trưởng xanh Thành phố, cũng như Kế hoạch chuyển đổi xanh trong các khu kinh tế, khu công nghiệp giai đoạn 2025 - 2030 của Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng.

Trên cơ sở các định hướng trên, những giải pháp trọng tâm sẽ được chú trọng triển khai trong thời gian tới gồm:

Một là, phát triển công nghiệp theo hướng công nghệ cao và công nghiệp sinh thái; Thu hút đầu tư xanh và FDI thế hệ mới, tập trung các ngành có lợi thế cạnh tranh như cơ khí chế tạo, cơ khí giao thông, công nghiệp điện tử, chip bán dẫn, robot, công nghiệp môi trường, năng lượng tái tạo, vật liệu mới.

Hai là, xây dựng thành công mô hình khu công nghiệp sinh thái, áp dụng cộng sinh công nghiệp và giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên, sản xuất sạch hơn trong các khu công nghiệp.

Ba là, giảm cường độ phát thải khí nhà kính, phấn đấu đến năm 2045, đạt và duy trì mục tiêu phát thải ròng bằng “0”, thí điểm triển khai sàn giao dịch tín chỉ carbon vào năm 2026 và kết nối với thị trường carbon quốc gia.

Bốn là, triển khai tích hợp chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của hệ sinh thái công nghiệp.

Như vậy, có thể khẳng định, trong dài hạn, Hải Phòng hướng tới một hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao xanh - sinh thái - tuần hoàn - carbon thấp; biến các khu kinh tế, khu công nghiệp thành mô hình tiên phong, góp phần đưa TP. Hải Phòng trở thành “Thành phố cảng công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái và đáng sống tầm cỡ khu vực Đông Nam Á” vào năm 2050.

Phóng viên: Xin cảm ơn về những chia sẻ của ông!