Đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm

Thi công dự án đường Vành đai 2 đoạn tuyến Tân Vũ - Hưng Đạo - đường Bùi Viện (TP. Hải Phòng).

Năm 2025, đầu tư công khép lại với nhiều dấu ấn đáng chú ý. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công được giao lên tới hơn 902 nghìn tỷ đồng. Nếu tính cả phần vốn cân đối địa phương và chuyển nguồn từ các năm trước thì tổng số vốn cần giải ngân vượt 1,16 triệu tỷ đồng. Cả nước đã giải ngân hơn 755 nghìn tỷ đồng, đạt 83,7% kế hoạch Thủ tướng giao. Phần còn lại hơn 146 nghìn tỷ đồng tiếp tục được các bộ, ngành, địa phương dồn lực hoàn tất trước 31/1/2026.

Những con số nêu trên không chỉ phản ánh áp lực rất lớn lên bộ máy điều hành mà còn cho thấy sự chuyển biến rõ rệt về tư duy thực thi. Lần đầu tiên trong nhiều năm, giải ngân đầu tư công trở thành thước đo năng lực quản trị và tinh thần trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.

Theo ông Trần Văn Lâm - Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, điều đáng ghi nhận là sự thay đổi cách tiếp cận. Khi trách nhiệm người đứng đầu gắn trực tiếp với tiến độ và kết quả giải ngân, áp lực tích cực sẽ tạo ra kỷ luật thực thi. Tuy nhiên, điều quan trọng hơn cả vẫn là hiệu quả cuối cùng của từng dự án.

Năm 2026, tăng trưởng kinh tế Việt Nam hướng đến mục tiêu 2 con số. Đầu tư công tiếp tục là động lực then chốt, đóng vai trò là đòn bẩy dẫn dắt, là vốn “mồi” thu hút đầu tư tư nhân và khơi thông dòng chảy phát triển. Theo kế hoạch, tổng vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước năm nay đạt gần 1 triệu tỷ đồng. Với quy mô vốn đạt mức “kỷ lục”, vốn đầu tư công vừa nguồn lực lớn thúc đẩy tăng trưởng góp phần hiện thực mục tiêu tăng trưởng 2 con số vừa tạo ra áp lực giải ngân, đòi hỏi các bộ ngành, địa phương phải quyết liệt thực hiện kế hoạch phân bổ vốn.

Với ý nghĩa quan trọng như vậy, mệnh lệnh “tăng tốc thi công” đã được kích hoạt trên các công trình trọng điểm trong cả nước. “Hậu thuẫn” đằng sau đó là rất nhiều cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư công được sửa đổi nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy tiến độ, đảm bảo đưa dòng vốn vào nền kinh tế nhanh nhất, hiệu quả nhất.

Bên cạnh đó, một trong các giải pháp đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 là phát huy mạnh mẽ vai trò người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện. Bởi thực tế đã chứng minh, cùng mặt bằng pháp lý, cùng bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển giao sang mô hình chính quyền mới, có bộ, ngành, địa phương giải ngân tốt nhưng ngược lại vẫn có bộ, ngành, địa phương giải ngân chưa tốt. Và việc đạt được kết quả giải ngân tốt có vai trò rất lớn của người đứng đầu trong thực thi nghiêm các quy định.

Cùng với đó, Bộ Tài chính cũng đề nghị đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát; kịp thời tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, chính sách, nhất là các quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng cho các dự án trọng điểm cần được chỉ đạo quyết liệt, không để trở thành “nút thắt” kéo dài. Đồng thời, thực hiện nghiêm các quy định mới về nghiệm thu, thanh toán, quyết toán vốn đầu tư công; chấp hành đầy đủ chế độ báo cáo, cập nhật số liệu chính xác, kịp thời sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả điều hành, bảo đảm giải ngân đúng tiến độ, đúng quy định.

Đáng lưu ý, để nguồn vốn đầu tư công đi vào nền kinh tế nhanh, kịp thời, Bộ Tài chính cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương nghiêm túc chấp hành chế độ báo cáo tình hình thực hiện, thanh toán vốn. Trong đó, lưu ý nội dung báo báo phải phản ánh cụ thể, đầy đủ các khó khăn, vướng mắc còn tồn tại làm ảnh hưởng đến giải ngân vốn đầu tư công các dự án, nguyên nhân và đề xuất giải pháp khắc phục. Đồng thời, các bộ, ngành, địa phương cần phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước khu vực để cập nhật kịp thời số liệu giải ngân, đảm bảo chính xác, phục vụ công tác điều hành, chịu trách nhiệm toàn diện về số liệu giải ngân báo cáo Bộ Tài chính.