Bài 1: Từ tài sản cũ, hình thành nên giá trị mới

Đại học Thái Nguyên - cơ sở Bắc Kạn đã được chỉnh trang, chờ đón học viên về học tập. Ảnh Thùy Linh.

Từ trụ sở bỏ trống đến cơ sở đào tạo

Có mặt tại cơ sở Đại học Thái Nguyên - cơ sở Bắc Kạn những ngày đầu tháng 9/2026, cảm giác đầu tiên là sự ngỡ ngàng trước một không gian khang trang, sạch sẽ và tràn đầy sức sống. Những dãy nhà rộng rãi, khuôn viên được chỉnh trang, cây xanh được chăm sóc cẩn thận.

Khó hình dung chỉ vài tháng trước, nơi đây từng là trụ sở UBND tỉnh Bắc Kạn cũ. Sau quá trình sắp xếp, tổ chức lại các cơ quan, đơn vị, công trình nằm ở vị trí trung tâm, được đầu tư xây dựng với quy mô lớn này từng rơi vào cảnh vắng bóng người sử dụng, cỏ cây um tùm.

Đằng sau sự thay đổi ấy là câu chuyện về một khối tài sản công được chuyển giao để tìm công năng mới.

Từ tháng 7/2026, Đại học Thái Nguyên tiếp nhận một số trụ sở tại khu vực trung tâm tỉnh Bắc Kạn (cũ) để hình thành cơ sở đào tạo tại khu vực phường Bắc Kạn. Ngay sau khi nhận bàn giao, nhà trường rà soát toàn bộ cơ sở vật chất, đánh giá hiện trạng từng hạng mục và xây dựng phương án sử dụng phù hợp.

Việc tiếp nhận cơ sở này không đơn thuần là đưa một trụ sở vào sử dụng, mà được Đại học Thái Nguyên tính toán lại công năng trên cơ sở nhu cầu đào tạo thực tế của địa phương. Những không gian trước đây bỏ trống được sắp xếp, chỉnh trang để phục vụ giảng dạy, học tập, hội họp và các hoạt động phối hợp với địa phương. Dự kiến trong thời gian tới, hàng nghìn sinh viên, học viên sẽ đến học tập tại đây, qua đó đưa một cơ sở từng bỏ trống trở lại phục vụ nhu cầu phát triển của địa phương.

Sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên có nhu cầu lớn về đội ngũ cán bộ, nhất là trong lĩnh vực xây dựng Đảng và quản lý nhà nước. Đây cũng là cơ sở để nhà trường tính toán tổ chức các chương trình đào tạo phù hợp, trong đó có đào tạo trình độ thạc sĩ về xây dựng Đảng.

Đại học Thái Nguyên tiến hành vệ sinh, chỉnh trang khuôn viên cơ sở Bắc Kạn ngay sau khi tiếp nhận từ tháng 7/2026.

Theo PGS.TS. Nguyễn Thanh Hà, Phó Giám đốc Đại học Thái Nguyên, trong quá trình tiếp nhận cơ sở vật chất từ Tỉnh ủy Bắc Kạn cũ, nhà trường nhận được sự quan tâm, phối hợp của Thường trực Tỉnh ủy, lãnh đạo UBND tỉnh và các sở, ban, ngành, đặc biệt là Sở Tài chính. Các thủ tục, hồ sơ bàn giao từ đất đai, giấy tờ pháp lý đến từng công trình, vị trí được thực hiện đầy đủ, đúng trình tự và quy định.

Không chỉ tiếp nhận cơ sở tại Bắc Kạn, Đại học Thái Nguyên cũng chủ động tìm kiếm cơ hội sử dụng các tài sản dôi dư phù hợp tại những địa phương trong vùng.

Tại Lào Cai, nhà trường đã tiếp nhận cơ sở Khối 4 để phục vụ Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh. Tại Hà Giang, một tòa nhà của Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh được chuyển giao cho Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại Hà Giang. Tại Điện Biên, nhà trường chủ động trao đổi, đề nghị tỉnh hỗ trợ tìm kiếm, sắp xếp các cơ sở dôi dư phù hợp với nhu cầu đào tạo.

Với quy mô đào tạo lớn, việc tận dụng những cơ sở sẵn có không chỉ giúp Đại học Thái Nguyên mở rộng không gian hoạt động, mà còn tạo thêm điều kiện để đưa người học đến các địa phương. Theo lãnh đạo nhà trường, sự hiện diện của hàng nghìn sinh viên, học viên cùng các hoạt động đào tạo, dịch vụ đi kèm cũng tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế địa phương.

Trạm y tế phường Phổ Yên (Thái Nguyên) đi vào hoạt động ngay sau quá trình sắp xếp bộ máy. Ảnh Thùy Linh.

Tài sản dôi dư không chỉ có một cách xử lý

Cùng với giáo dục, y tế cũng là lĩnh vực được ưu tiên bố trí, tiếp nhận các cơ sở tài sản công dôi dư sau sắp xếp, qua đó tận dụng cơ sở vật chất sẵn có để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng thiết thực của người dân.

Tại phường Phổ Yên (Thái Nguyên), sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, địa phương rà soát, tận dụng các cơ sở dôi dư như trụ sở làm việc, điểm trường cũ để bố trí lại công năng, trong đó có việc phục vụ các hoạt động y tế, chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Cách làm này vừa tận dụng cơ sở vật chất sẵn có, vừa góp phần duy trì, đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe của người dân trên địa bàn.

Ông Phạm Văn Mạnh. Ông Phạm Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND phường Phổ Yên cho biết, địa phương thực hiện xử lý tài sản dôi dư theo nhiều phương án, căn cứ vào hiện trạng và nhu cầu sử dụng. Đến nay, 100% tài sản công dôi dư trên địa bàn phường đã được rà soát, xây dựng phương án sắp xếp, bảo đảm có hướng sử dụng cụ thể. Phần lớn tài sản được chuyển giao cho các đơn vị trường học, cơ sở y tế hoặc phục vụ nhu cầu thể thao, dân sinh. Với những tài sản có vị trí và hiện trạng phù hợp để khai thác theo hình thức khác, địa phương lựa chọn phương án xử lý theo quy định. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng tài sản sau sắp xếp tiếp tục bỏ trống trong thời gian dài, đồng thời tận dụng cơ sở vật chất đã có để đáp ứng những nhu cầu đang hiện hữu tại địa phương.

Theo ông Vũ Văn Hà, Chủ tịch Hội Người cao tuổi phường Phổ Yên, việc bố trí thêm cơ sở khám, chữa bệnh phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân, nhất là người cao tuổi. Có thêm địa điểm khám chữa bệnh gần nơi sinh sống giúp người dân giảm thời gian đi lại, thuận tiện hơn khi tiếp cận dịch vụ y tế, đồng thời giảm áp lực phải đến các cơ sở y tế ở xa.

Một trường hợp khác là trụ sở Đội Thuế phía Nam thuộc Chi cục Thuế thành phố Bắc Kạn (cũ), tại tổ dân phố 9A, phường Bắc Kạn. Sau quá trình sắp xếp, cơ sở này từng rơi vào tình trạng bỏ không. Thay vì tiếp tục để đất và tài sản trên đất không được khai thác, khu đất đã được đấu giá quyền sử dụng đất thành công và đang triển khai xây dựng nhà ở. Hơn 1,3 tỷ đồng đã được nộp về ngân sách nhà nước ngay sau đó.

Một ví dụ khác là Trung tâm tổ chức sự kiện Victoria (phường Đức Xuân, Thái Nguyên), vốn là trụ sở cũ của Báo Bắc Kạn. Sau khi không còn nhu cầu sử dụng, cơ sở này được Trung tâm Phát triển quỹ đất nhanh chóng xử lý, cho thuê và hiện đã được khai thác hiệu quả, thay vì để tài sản bỏ không, xuống cấp.

Những trường hợp trên cho thấy, tài sản công dôi dư sau sắp xếp không nhất thiết chỉ có một phương án xử lý. Một cơ sở phù hợp với giáo dục có thể trở thành trường học, cơ sở đào tạo. Công trình đáp ứng yêu cầu về y tế có thể được chuyển đổi để phục vụ khám, chữa bệnh. Những khu đất có lợi thế về vị trí, phù hợp quy hoạch và có nhu cầu phát triển có thể được đưa ra đấu giá theo quy định.

Điểm chung là tài sản không bị “đóng băng” sau sắp xếp.

Trên phạm vi cả nước, khối lượng tài sản cần xử lý sau sắp xếp cũng rất lớn.

Trong số hơn 16.000 cơ sở nhà, đất tiếp tục phải xử lý ở bước hai, các địa phương về cơ bản đã phê duyệt xong phương án xử lý, khai thác. Hiện còn khoảng 1.000 cơ sở đang tiếp tục hoàn tất phê duyệt phương án.

Sau khi phương án được phê duyệt, các tổ chức phát triển quỹ đất và tổ chức quản lý, kinh doanh nhà của địa phương sẽ triển khai việc khai thác trên thực tế. Đến nay, hơn 7.000 cơ sở nhà, đất đã được đưa vào khai thác và xử lý triệt để.

Đội Thuế phía Nam thuộc Chi cục Thuế thành phố Bắc Kạn (cũ), tại tổ dân phố 9A, phường Bắc Kạn đã được bán đấu giá thành công thu về 1,3 tỷ đồng cho ngân sách nhà nước. Ảnh Thùy Linh.

Những con số này cho thấy quy mô nguồn lực đang được đặt ra trong quá trình sắp xếp tài sản công. Mỗi trụ sở, khu đất hay công trình đều gắn với nguồn lực đầu tư của nhà nước trong một thời gian dài. Khi chức năng cũ không còn, việc nhanh chóng xác định phương án sử dụng mới sẽ quyết định khả năng tiếp tục phát huy giá trị của tài sản.

Từ một cơ sở bỏ trống trở thành nơi chuẩn bị đón hàng trăm sinh viên, từ bệnh viện cũ thành trạm y tế, hay từ một trụ sở không còn nhu cầu thành khu đất đấu giá tạo nguồn thu cho ngân sách, những cách làm khác nhau đang cùng hướng tới một mục tiêu: đưa tài sản công trở lại đời sống, phát huy hiệu quả nguồn lực đã đầu tư và hạn chế thấp nhất tình trạng lãng phí.

Đó cũng là yêu cầu xuyên suốt trong chủ trương thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, nhất là đối với nguồn lực nhà nước. Khi một tài sản không còn phù hợp với công năng cũ, điều quan trọng không phải là giữ nguyên trạng bằng mọi giá, mà là tìm được phương án sử dụng phù hợp, đúng quy định và tạo ra giá trị cao hơn cho cộng đồng.

(Còn nữa)