Xuất khẩu thủy sản tăng gần 13%, tạo đà hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số

Xuất khẩu thủy sản 6 tháng đầu năm 2026 đạt gần 5,8 tỷ USD, tăng 12,8%.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 6/2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 6 tháng đầu năm, toàn ngành đạt gần 5,8 tỷ USD, tăng 12,8%. Đây là mức tăng tích cực trong bối cảnh thương mại toàn cầu vẫn đối mặt nhiều biến động, cho thấy nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường trọng điểm đang từng bước phục hồi, đồng thời phản ánh khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam thông qua điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả khai thác các lợi thế cạnh tranh.

Tôm tiếp tục là động lực tăng trưởng lớn nhất của ngành khi duy trì tỷ trọng hơn 40% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong tháng 6, xuất khẩu tôm đạt 445,9 triệu USD, tăng 20,7%; lũy kế 6 tháng đạt 2,3 tỷ USD, tăng 13,6%. Nhu cầu tăng mạnh từ thị trường Trung Quốc và Hong Kong, đặc biệt đối với tôm sú, tôm hùm và tôm đông lạnh, là yếu tố quan trọng thúc đẩy tăng trưởng.

Tuy nhiên, thị trường Mỹ vẫn là thách thức lớn đối với ngành tôm Việt Nam. Cạnh tranh gay gắt từ Ecuador, Indonesia và Ấn Độ, cùng các biện pháp phòng vệ thương mại, thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp và yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc tiếp tục làm gia tăng chi phí và tạo áp lực đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Giữ vai trò trụ cột thứ hai của ngành, cá tra ghi nhận kim ngạch xuất khẩu tháng 6 đạt 209,1 triệu USD, tăng 7,7%; lũy kế 6 tháng đạt khoảng 1,1 tỷ USD, tăng 12,1%, chiếm gần 19,4% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Với lợi thế về giá thành, nguồn cung ổn định và khả năng đáp ứng nhiều phân khúc tiêu dùng, cá tra vẫn duy trì được sức cạnh tranh trong bối cảnh nguồn cung nhiều loại cá thịt trắng trên thế giới biến động.

Theo VASEP, dư địa tăng trưởng của cá tra vẫn còn đáng kể nếu doanh nghiệp đẩy mạnh phát triển các sản phẩm chế biến sâu, quy cách đóng gói nhỏ và sản phẩm tiện lợi để đáp ứng xu hướng tiêu dùng hiện đại, qua đó nâng cao giá trị gia tăng thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.

Nhóm cá biển và các loại cá khác cũng ghi nhận kết quả khả quan khi đạt gần 1,1 tỷ USD sau 6 tháng, tăng 12%; riêng tháng 6 đạt 198,8 triệu USD, tăng 19,8%. Dù vậy, nhóm hàng này vẫn chịu áp lực từ nguồn nguyên liệu, các quy định về chống khai thác bất hợp pháp (IUU), truy xuất nguồn gốc và yêu cầu chứng nhận khai thác hợp pháp từ các thị trường nhập khẩu.

Trong khi đó, xuất khẩu cá ngừ cho thấy dấu hiệu phục hồi nhưng chưa thực sự bền vững. Tháng 6 đạt 85,9 triệu USD, tăng 28%, song tính chung 6 tháng chỉ đạt 452,7 triệu USD, giảm 2% so với cùng kỳ, phản ánh mức tăng gần đây vẫn chưa bù đắp được sự sụt giảm của những tháng đầu năm.

Nhiều nhóm sản phẩm khác tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng cao. Xuất khẩu mực và bạch tuộc đạt 380,2 triệu USD, tăng 18,8%; cua, ghẹ và giáp xác khác đạt 206,2 triệu USD, tăng 26,2%; nhuyễn thể có vỏ đạt 155,3 triệu USD, tăng 33,1%, trong khi nhóm nhuyễn thể khác tăng tới 84,4%. Điều này cho thấy xu hướng đa dạng hóa sản phẩm đang góp phần mở rộng dư địa tăng trưởng cho toàn ngành.

Đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu thủy sản góp phần mở rộng dư địa tăng trưởng cho toàn ngành.

Về thị trường, Trung Quốc và Hong Kong tiếp tục là điểm sáng nổi bật khi trở thành động lực tăng trưởng lớn nhất của xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Sáu tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này đạt 1,5 tỷ USD, tăng 37,9%, chiếm gần 26% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành. Lợi thế về khoảng cách địa lý, chi phí logistics và nhu cầu tiêu dùng phục hồi mạnh đã giúp thị trường này trở thành đầu tàu tăng trưởng.

Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ chủ yếu được duy trì nhờ các đơn hàng ngắn hạn khi nhu cầu tiêu dùng chưa ổn định, tồn kho vẫn ở mức cao và các chính sách thuế, rào cản kỹ thuật tiếp tục tạo áp lực đối với doanh nghiệp. Nhật Bản đạt 787,5 triệu USD, tăng nhẹ 0,7%; EU đạt 536,7 triệu USD, giảm 0,8% do tiếp tục chịu tác động từ thẻ vàng IUU và các quy định kiểm soát khai thác. Ngược lại, Hàn Quốc tăng 9%, ASEAN tăng 15,8%, góp phần bù đắp sự chững lại của các thị trường truyền thống và khẳng định hiệu quả của chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu.

Theo VASEP, bên cạnh triển vọng tích cực từ nhu cầu thị trường, chi phí logistics sẽ là thách thức lớn trong nửa cuối năm. Ngành thủy sản phụ thuộc nhiều vào vận chuyển container lạnh nên chịu tác động trực tiếp từ việc cước vận tải biển tăng cao, giá nhiên liệu, phụ phí container, bảo hiểm, thiếu chỗ trên tàu và tình trạng ùn tắc tại các cảng quốc tế. Đặc biệt, xu hướng nhập khẩu sớm để hạn chế rủi ro từ các chính sách thuế mới khiến mùa cao điểm vận chuyển đến sớm hơn, tạo thêm áp lực lên chi phí của doanh nghiệp.

Kết quả gần 5,8 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm cho thấy ngành thủy sản đã tạo được nền tảng thuận lợi để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trong những tháng còn lại, doanh nghiệp cần tiếp tục mở rộng các thị trường còn nhiều dư địa như Trung Quốc, ASEAN và Hàn Quốc; đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn tại Mỹ, EU và Nhật Bản, kiểm soát hiệu quả chi phí logistics, đẩy mạnh chế biến sâu và gia tăng giá trị sản phẩm. Đây sẽ là những yếu tố then chốt để xuất khẩu thủy sản duy trì đà tăng trưởng và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.