 |
| Hội nghị giới thiệu Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật do Bộ Công Thương tổ chức. |
Phát triển thương mại điện tử theo hướng bền vững
Trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh chóng, đòi hỏi khuôn khổ pháp lý phải được hoàn thiện theo hướng vừa tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng.
Thông tin tại Hội nghị giới thiệu Luật Thương mại điện tử và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật diễn ra ngày 17/6, bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường thương mại điện tử minh bạch, an toàn, cạnh tranh lành mạnh, vừa nâng cao kỷ cương pháp luật, vừa tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo và các mô hình kinh doanh mới phát triển.
Theo đó, Thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển với quy mô ngày càng lớn, không chỉ mở rộng số lượng người bán, người mua mà còn xuất hiện nhiều mô hình kinh doanh mới như livestream bán hàng, tiếp thị liên kết (affiliate), mạng xã hội tích hợp chức năng giao dịch, nền tảng xuyên biên giới...
 |
| Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) chia sẻ những điểm mới của Luật Thương mại điện tử. |
Thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển với quy mô ngày càng lớn, không chỉ mở rộng số lượng người bán, người mua mà còn xuất hiện nhiều mô hình kinh doanh mới như livestream bán hàng, tiếp thị liên kết (affiliate), mạng xã hội tích hợp chức năng giao dịch, nền tảng xuyên biên giới...
Trong bối cảnh đó, Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 được Quốc hội ban hành đã tạo nền tảng pháp lý thống nhất điều chỉnh toàn diện hoạt động thương mại điện tử tại Việt Nam. Luật quy định từ chính sách phát triển thương mại điện tử, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động thương mại điện tử, trách nhiệm của các nền tảng, thương mại điện tử xuyên biên giới đến ứng dụng công nghệ trong quản lý và xử lý vi phạm.
Để triển khai Luật, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 248/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 quy định chi tiết nhiều nội dung quan trọng như cơ chế công khai thông tin trên nền tảng; quản lý nền tảng thương mại điện tử; trách nhiệm của chủ quản nền tảng; thương mại điện tử xuyên biên giới; quản lý livestream bán hàng; tiếp thị liên kết; quản lý dữ liệu; hệ thống quản lý hoạt động thương mại điện tử...
Tăng trách nhiệm của người bán và nền tảng, lấy người tiêu dùng làm trung tâm
Một trong những thay đổi lớn nhất của Luật Thương mại điện tử lần này là chuyển mạnh từ tư duy quản lý theo loại hình sang quản lý theo bản chất hoạt động và chức năng thực tế của các nền tảng.
Theo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, chỉ cần tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động bán hàng trên môi trường điện tử, dù thông qua website, ứng dụng, sàn thương mại điện tử, TikTok Shop, Facebook có chức năng giao dịch, livestream hay tiếp thị liên kết thì đều được xác định là người bán và phải tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật. Đây là cách tiếp cận mới nhằm bảo đảm sự bình đẳng giữa các mô hình kinh doanh trên môi trường số.
Đáng chú ý, Luật và Nghị định đặt ra 8 nhóm nghĩa vụ cơ bản đối với người bán, gồm: xác thực danh tính; công khai thông tin người bán; công khai thông tin hàng hóa; đáp ứng điều kiện kinh doanh đối với ngành nghề có điều kiện; chịu trách nhiệm về hàng hóa và nội dung thông tin; phối hợp giải quyết khiếu nại, thu hồi hàng hóa; lưu trữ dữ liệu; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Trong đó, xác thực danh tính được xem là điều kiện tiên quyết để tham gia giao dịch trên nền tảng. Theo hướng dẫn của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, đây là “tấm vé vào cửa” đối với người bán. Người chưa hoàn thành xác thực sẽ không được tham gia hoạt động kinh doanh trên nền tảng và nền tảng có trách nhiệm từ chối hoặc ngăn chặn các trường hợp chưa được xác thực. Hồ sơ xác thực được quy định phù hợp theo từng nhóm đối tượng như cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp hay người bán nước ngoài.
Một điểm mới khác là yêu cầu người bán phải công khai đầy đủ thông tin về chủ thể kinh doanh, hàng hóa, giá bán, điều kiện giao dịch, chính sách đổi trả... nhằm giúp người mua có đầy đủ thông tin trước khi quyết định giao dịch. Đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện như thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, thiết bị y tế..., người bán phải đáp ứng đầy đủ điều kiện theo pháp luật chuyên ngành và được nền tảng kiểm tra trước khi cho phép đăng bán.
Đối với nền tảng thương mại điện tử, tư duy quản lý cũng có sự thay đổi căn bản. Nếu trước đây nền tảng chủ yếu được xem là đơn vị cung cấp hạ tầng kỹ thuật thì nay được xác định là chủ thể có trách nhiệm tương ứng với vai trò thực tế trong quá trình giao dịch.
Theo Nghị định 248/2026/NĐ-CP, các nền tảng phải công khai đầy đủ điều kiện hoạt động, chính sách bảo mật, chính sách giá, thanh toán, giao hàng, đổi trả, chấm dứt dịch vụ; xây dựng cơ chế tiếp nhận và giải quyết phản ánh, khiếu nại trực tuyến; rà soát, gỡ bỏ thông tin vi phạm; phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước; xác thực người bán; lưu trữ dữ liệu và thực hiện báo cáo định kỳ theo quy định.
Đặc biệt, đối với các nền tảng lớn và mạng xã hội có chức năng thương mại điện tử, trách nhiệm quản lý được nâng lên một bước nhằm bảo đảm môi trường giao dịch minh bạch, hạn chế gian lận thương mại, hàng giả và hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Nâng cao khả năng truy xuất thông tin, bảo vệ người tiêu dùng
Bên cạnh việc hoàn thiện các quy định về người bán và nền tảng, Luật và Nghị định còn bổ sung nhiều nội dung phù hợp với sự phát triển của kinh tế số. Lần đầu tiên, hoạt động livestream bán hàng và tiếp thị liên kết được quy định tương đối đầy đủ trong hệ thống pháp luật. Theo đó, việc quản lý chỉ áp dụng đối với các trường hợp phát sinh giao dịch trực tiếp trên nền tảng. Người thực hiện tiếp thị liên kết được phép giới thiệu sản phẩm, chia sẻ đường dẫn, mã giới thiệu trên cơ sở thông tin chính xác từ người bán nhưng không được quảng cáo sai sự thật, làm sai lệch thông tin hàng hóa, tạo đánh giá giả hoặc dẫn liên kết tới hàng hóa vi phạm pháp luật.
Nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm của nền tảng trong việc xây dựng quy chế livestream bán hàng, xác thực người livestream, công khai cơ chế tiếp nhận phản ánh, xử lý nội dung vi phạm, đồng thời tăng cường phối hợp với cơ quan quản lý trong trường hợp phát hiện hành vi vi phạm pháp luật.
Một nội dung quan trọng khác là quản lý dữ liệu trong thương mại điện tử. Theo định hướng được giới thiệu tại Hội nghị, dữ liệu không chỉ là công cụ phục vụ hoạt động quản lý nhà nước mà còn là nền tảng để xây dựng môi trường kinh doanh số minh bạch, nâng cao khả năng truy xuất thông tin, giải quyết tranh chấp và bảo vệ người tiêu dùng.
Cùng với đó, Luật cũng dành nhiều chính sách khuyến khích phát triển thương mại điện tử theo hướng bao trùm và bền vững, hỗ trợ hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, phụ nữ làm chủ doanh nghiệp, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số, khu vực miền núi, biên giới, hải đảo tham gia kinh doanh trên môi trường số; khuyến khích đầu tư hạ tầng số, logistics, đào tạo nguồn nhân lực và thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới.
