Việt Nam giữ lợi thế giữa “bình thường mới” của kinh tế toàn cầu

TS. Frederic Neumann, Chuyên gia Kinh tế trưởng Khối nghiên cứu khu vực châu Á và bà Yun Liu, Chuyên gia Kinh tế cấp cao Khu vực ASEAN tại HSBC.

Theo nhận định mới đây của nhóm chuyên gia từ ngân hàng HSBC là TS. Frederic Neumann, Chuyên gia Kinh tế trưởng Khối nghiên cứu khu vực châu Á và bà Yun Liu, Chuyên gia Kinh tế cấp cao Khu vực ASEAN, sự bất ổn đã trở thành trạng thái bình thường mới trong thế giới ngày nay.

Các chuyên gia cho rằng, việc vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, thị trường biến động mạnh và giá dầu leo thang cho thấy mức độ dễ bị tổn thương của nhiều nền kinh tế châu Á trước các cú sốc năng lượng, trong đó có Việt Nam.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, thị trường hiện vẫn đang tập trung quá nhiều vào những thách thức năng lượng trong ngắn hạn, trong khi điều quan trọng không kém là cần nhìn rộng hơn vào các yếu tố cơ bản của nền kinh tế. “Đối với Việt Nam, nhiều yếu tố mang tính cấu trúc vẫn không bị ảnh hưởng”, nhóm chuyên gia HSBC nhận định.

Theo các chuyên gia HSBC, năm 2025 là một năm đầy biến động đối với Việt Nam với những trở ngại về thuế quan thay đổi liên tục. Dù vậy, Việt Nam vẫn trụ vững trước áp lực thuế quan và chứng minh khả năng chống chịu của nền kinh tế với mức tăng trưởng GDP 8%, trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh thứ hai châu Á, chỉ sau Đài Loan (Trung Quốc).

Các chuyên gia cho rằng, trong một năm mà thuế quan là chủ đề được quan tâm nhiều nhất, Việt Nam vẫn ghi nhận mức kim ngạch thương mại cao kỷ lục. Dù có thể xuất hiện yếu tố đẩy nhanh đơn hàng khi doanh nghiệp xuất khẩu tăng tốc vận chuyển hàng hóa, nhưng vị thế vững chắc của Việt Nam trong thương mại điện tử toàn cầu đã giúp duy trì đà tăng trưởng ngay cả khi hiệu ứng này suy giảm.

Theo HSBC, thành quả này là kết quả của những nỗ lực bền bỉ nhằm thu hút dòng vốn FDI chất lượng, cải thiện môi trường kinh doanh và từng bước tiến lên trong chuỗi giá trị.

Cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam đã thay đổi nhanh chóng trong nhiều năm qua. Nếu trước đây dệt may và giày dép phân khúc thấp chiếm ưu thế, thì hiện nay hơn 1/3 kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam là các sản phẩm điện tử. Việt Nam ngày càng đóng vai trò quan trọng hơn trong khâu lắp ráp điện tử thành phẩm, chuyên sản xuất các thiết bị điện tử tiêu dùng hoàn chỉnh nhờ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ đa quốc gia như Samsung.

Các chuyên gia HSBC cho biết, thị phần điện tử tiêu dùng của Việt Nam, bao gồm điện thoại thông minh, máy in và máy tính, đã tăng đáng kể từ gần như bằng 0 lên khoảng 8-15% trong vòng 15 năm. Bên cạnh điện tử tiêu dùng, Việt Nam cũng đang nỗ lực tiến lên cao hơn trong chuỗi giá trị, hướng tới phân khúc mạch tích hợp.

Đáng chú ý, theo các chuyên gia, Việt Nam đã chiếm thêm thị phần tại thị trường Mỹ trong một số mặt hàng điện tử tiêu dùng nhất định bất chấp các rủi ro thuế quan.

Không chỉ tập trung vào các thị trường xuất khẩu truyền thống, các chuyên gia HSBC cho rằng những cơ hội thương mại mới cũng đặc biệt quan trọng đối với Việt Nam. Việt Nam hiện sở hữu nhiều hiệp định thương mại tự do (FTA), trong đó nổi bật là Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA). Tuy nhiên, Việt Nam có thể nỗ lực nhiều hơn để tăng chiều sâu cho các hiệp định này thông qua việc xử lý các rào cản phi thuế quan.

Trong khi đó, hoạt động thương mại của Việt Nam với các nước ASEAN vẫn thuộc hàng thấp nhất khu vực. Dù ASEAN gần như đã đạt mức 100% thương mại miễn thuế, việc loại bỏ các rào cản phi thuế quan có thể mở khóa tiềm năng thúc đẩy tự do hóa thương mại nội khối mạnh mẽ hơn nữa.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng cho rằng Việt Nam có thể hướng tới những khu vực mới như Nam Mỹ và Trung Đông nhằm đa dạng hóa thị trường xuất khẩu trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động mạnh.

Bên cạnh xuất khẩu và FDI, các chuyên gia HSBC cũng đánh giá tiêu dùng nội địa sẽ tiếp tục là động lực quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế Việt Nam. Niềm tin này đến từ các xu hướng dài hạn như thị trường lao động cải thiện, quá trình đô thị hóa tiếp diễn và tầng lớp trung lưu ngày càng gia tăng.

“Những thách thức kinh tế vẫn hiện hữu, nhưng cơ hội dành cho Việt Nam vẫn còn đó nếu Việt Nam biết tận dụng đúng lợi thế của mình”, TS. Frederic Neumann và bà Yun Liu nêu rõ.