 |
| Quang cảnh Hội thảo. |
Khi doanh nghiệp tăng tốc chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và liên tục đặt ra yêu cầu cao hơn về năng suất, văn hóa doanh nghiệp cũng đứng trước sức ép phải chứng minh giá trị bằng kết quả cụ thể. Đây cũng là một trong những vấn đề xuyên suốt tại Hội thảo Sâu Sắc 2026 do Cộng đồng Truyền thông nội bộ và văn hóa doanh nghiệp (ICC) tổ chức ngày 26/9/2026 tại Hà Nội.
Từ thực tế doanh nghiệp, bà Phan Thị Hồng Dung, Giám đốc Khối Đào tạo và Phát triển văn hóa, Bảo Tín Mạnh Hải cho rằng, văn hóa doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở tổ chức các hoạt động nội bộ hay phổ biến một bộ giá trị chung. Điều doanh nghiệp mong muốn phải được chuyển thành những hành vi mà nhân viên có thể học được, làm được, quan sát được, đo được và nhân rộng được.
Vì thế, cũng về vấn đề này, bà Đỗ Thùy Dương, CEO The MAP (Bản đồ quản trị Việt), Founder Talent Pool cho rằng, văn hóa không thể đứng riêng khỏi hệ thống quản trị. Tầm nhìn phải gắn với chiến lược, sứ mệnh gắn với mô hình kinh doanh, giá trị cốt lõi gắn với định vị thương hiệu; tiếp đó là thước đo thành công, chuẩn hành vi, phân quyền, chức năng nhiệm vụ và các quy trình vận hành.
Ở mỗi cấp độ, văn hóa cũng mang một ý nghĩa khác nhau. Với lãnh đạo, đó là công cụ định hướng tổ chức và thúc đẩy hành động; với quản lý cấp trung, đó là cách phối hợp công việc và giảm xung đột; còn với người lao động, văn hóa được cảm nhận qua chính cách doanh nghiệp ra quyết định, giao việc và tổ chức công việc hằng ngày.
Yêu cầu biến văn hóa thành năng lực vận hành càng rõ trong bối cảnh AI đi sâu vào doanh nghiệp. Công nghệ có thể giúp từng cá nhân xử lý nhiều việc hơn trong cùng một khoảng thời gian, nhưng điều đó đặt ra một vấn đề là năng suất của cá nhân có thực sự được chuyển thành năng suất của cả tổ chức. Vì thế, vấn đề đối với doanh nghiệp không chỉ là khuyến khích nhân viên sử dụng AI, mà phải chuyển cách làm hiệu quả của từng cá nhân thành quy trình và năng lực có thể chia sẻ, lặp lại và nhân rộng.
Trường hợp MISA cho thấy rõ hơn sự thay đổi về năng suất khi công nghệ được đưa vào vận hành. Theo bà Đinh Thị Thúy, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn MISA, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển văn hóa doanh nghiệp Việt Nam, trước đây khoảng 300 nhân viên tư vấn phục vụ khoảng 200.000 khách hàng. Hiện số khách hàng đã tăng lên khoảng 500.000, trong khi đội ngũ tư vấn, hỗ trợ ở mức khoảng 400 người. Nhiều tác vụ như báo giá, lên đơn hàng hay thu tiền đang từng bước được tự động hóa.
Tuy nhiên, bà Thúy lưu ý, việc đưa AI vào doanh nghiệp không đơn giản là mua công cụ rồi yêu cầu nhân viên sử dụng. “Chuyển đổi AI thực chất là thay đổi cách tổ chức vận hành”. Doanh nghiệp phải xác định việc nào AI làm, việc nào con người làm và thiết kế lại quy trình phối hợp giữa hai bên. Ba nền tảng cần có là dữ liệu được số hóa, quy trình rõ ràng và con người có đủ chuyên môn để “huấn luyện” AI.
Theo bà Thúy, trên nền tảng văn hóa số, doanh nghiệp cần hình thành cách làm việc mới giữa con người và AI thay vì xây dựng một lớp “văn hóa AI” tách biệt. Tư duy “AI First - Human Core” được đặt ra theo hướng trước mỗi công việc, xem AI có thể hỗ trợ phần nào; giao cho công nghệ những tác vụ xử lý, tổng hợp dữ liệu và thao tác lặp lại, còn con người tập trung vào sáng tạo, phán đoán, thấu cảm, kết nối và trách nhiệm.
Ngoài ra, AI có thể mở rộng khả năng xử lý công việc, nhưng đây cũng là điểm xuất hiện một giới hạn mà doanh nghiệp phải tính đến. Đó là, năng lực của công nghệ có thể tăng rất nhanh, còn thời gian, nguồn lực và sức bền của người lao động không tăng theo cùng tốc độ.
Báo cáo ngành ICC 2026 được công bố tại Hội thảo cho thấy, 51,2% người tham gia khảo sát khó ngừng suy nghĩ về công việc sau giờ làm, 41,2% thường xuyên căng thẳng vì công việc và 85,3% ghi nhận trạng thái tinh thần đã ảnh hưởng đến công việc. Đáng chú ý, 28,7% đang cân nhắc nghỉ việc hoặc tìm công việc khác. Có 62,8% cho rằng áp lực đến từ chính khối lượng và thời hạn công việc, bên cạnh thiếu nhân sự, thiếu nguồn lực, các cuộc họp và báo cáo không cần thiết hoặc cách giao việc, quản lý chưa hợp lý.
Như vậy, một nghịch lý có thể xuất hiện khi doanh nghiệp tăng năng suất, công nghệ giúp xử lý công việc nhanh hơn nhưng nếu phần năng lực tăng thêm lập tức được chuyển thành chỉ số hiệu quả công việc cao hơn, khối lượng lớn hơn mà nguồn lực và cách tổ chức công việc không thay đổi, hiệu quả đạt được có thể đi kèm với áp lực lớn hơn đối với người lao động. Vì thế, nhóm nghiên cứu đề xuất đưa sức khỏe tinh thần vào quản trị hiệu suất.
Bởi vậy, khi công nghệ ngày càng hiện diện sâu trong hoạt động kinh doanh, câu hỏi đối với văn hóa doanh nghiệp là phải làm sao để những giá trị đó được chuyển thành cách làm việc ra sao, giúp năng suất tăng thế nào và doanh nghiệp phân bổ phần năng suất tăng thêm ấy như thế nào... qua đó đóng góp vào hiệu quả sản xuất, kinh doanh chung của doanh nghiệp.
