 |
| Nguồn: Vietnam Report, Top 50 Công ty Đại chúng uy tín và hiệu quả, tháng 6/2026. |
Thanh khoản bứt phá mạnh nhờ sức mạnh dòng tiền nội
Theo đánh giá của Vietnam Report, dù có nhịp điều chỉnh mạnh trong tháng 3, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã ổn định và ghi nhận pha “lội ngược dòng” điểm số ấn tượng với chuỗi 8 tuần tăng điểm liên tiếp kể từ tháng 4, thiết lập đỉnh lịch sử mới trong phiên giao dịch ngày 14/5 khi đóng cửa tại mức 1.925,46 điểm.
Thanh khoản bứt phá mạnh nhờ sức mạnh dòng tiền nội hấp thụ áp lực bán ròng kỷ lục từ khối ngoại.
Diễn biến tích cực về chỉ số VN-Index được hậu thuẫn bởi sự cộng hưởng của nhiều yếu tố thuận lợi: thông tin FTSE Russell xác nhận Việt Nam chính thức được nâng hạng lên thị trường mới nổi (có hiệu lực từ tháng 9/2026); bức tranh kết quả kinh doanh quý I tương đối tích cực; một số chính sách mới của Chính phủ như điều hành hạ mặt bằng lãi suất hay nâng ngưỡng chịu thuế của hộ kinh doanh; cùng sự cải thiện của tâm lý rủi ro toàn cầu trong giai đoạn ngừng bắn giữa Mỹ, Israel & Iran.
 |
| Khoảng cách giữa hiệu suất của các chỉ số theo nhóm vốn hóa đã nới rộng đáng kể. |
Tuy nhiên, đà tăng ấn tượng của VN-Index không đại diện cho toàn bộ thị trường. Phía sau những con số kỷ lục là một cấu trúc phân hóa mạnh. Dòng tiền từ nửa cuối năm 2025 ngày càng chọn lọc và tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là ngân hàng và bất động sản khi các nhóm này bật tăng mạnh cùng thanh khoản tăng đột biến.
Tính đến giữa tháng 2/2026, so với thời điểm 31/12/2024, khoảng cách giữa hiệu suất của các chỉ số theo nhóm vốn hóa đã nới rộng đáng kể: trong khi VN30 tăng 52,5%, VNMID chỉ tăng 18% và VNSML thậm chí giảm 4%.
Thực tế, đà tăng của VN-Index hiện chủ yếu được nâng đỡ bởi một nhóm hẹp cổ phiếu trụ, thay vì phản ánh sự cải thiện đồng đều về sức khỏe doanh nghiệp trên toàn thị trường. Diễn biến này khá tương đồng với mô hình tăng trưởng hình chữ K từng xuất hiện tại nhiều thị trường lớn, khi chỉ số được dẫn dắt bởi một số ít cổ phiếu vốn hóa lớn trong khi phần còn lại lệch pha.
Hiện tượng “xanh vỏ đỏ lòng” xuất hiện: chỉ số duy trì ở vùng cao nhưng độ rộng thị trường suy yếu. Xu hướng này phản ánh tâm lý co cụm rõ nét của dòng tiền trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn chịu áp lực từ tỷ giá, chi phí đầu vào và rủi ro thương mại bên ngoài.
Theo kết quả khảo sát của Vietnam Report, 68,4% doanh nghiệp và nhà đầu tư kỳ vọng vào kịch bản thị trường đi lên nhưng với mức độ phân hóa cao trong nửa cuối năm nay.
Để TTCK Việt Nam bước vào một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn, điều quan trọng không chỉ là việc chỉ số tiếp tục chinh phục các mốc cao mới, mà là sự cải thiện thực chất về độ rộng thị trường, thanh khoản và khả năng lan tỏa của dòng tiền sang các nhóm cổ phiếu còn lại, cùng với một chu kỳ phục hồi lợi nhuận đồng đều hơn của cộng đồng doanh nghiệp khi các chính sách hỗ trợ dần thẩm thấu vào nền kinh tế.
Về bản chất, sức bền của thị trường phụ thuộc vào khả năng thực hiện đúng vai trò cốt lõi: trở thành kênh dẫn vốn hiệu quả cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Đây cũng là bài toán ngày càng trở nên cấp thiết trong bối cảnh Việt Nam bước vào một giai đoạn tăng trưởng mới với nhu cầu vốn ở quy mô lớn hơn đáng kể
Làn sóng IPO thứ ba và triểm vọng thị trường
Kết quả khảo sát của Vietnam Report ghi nhận 70,2% số doanh nghiệp dự kiến nhu cầu vốn gia tăng trong năm 2026, trong bối cảnh nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng tốc mới.
Mục tiêu tăng trưởng cao cùng yêu cầu đẩy mạnh đầu tư hạ tầng, phát triển công nghiệp, công nghệ cao, chuyển đổi số, năng lượng và mở rộng tiêu dùng nội địa đang kéo theo nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng lớn.
Tuy nhiên, cấu trúc dẫn vốn của nền kinh tế hiện tại vẫn mất cân đối khi phụ thuộc quá lớn vào hệ thống ngân hàng - vốn phù hợp với yêu cầu cung cấp nguồn vốn ngắn và trung hạn - trong khi các lĩnh vực đầu tư chiến lược lại đòi hỏi nguồn vốn dài hạn, ổn định và có khả năng hấp thụ rủi ro cao hơn.
Thực tế, năm 2025, tỷ lệ tín dụng/GDP đã đạt mức 145%. Tính đến giữa tháng 5/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm ngoái. Nhu cầu vốn của nền kinh tế đang gia tăng với tốc độ nhanh hơn khả năng mở rộng tín dụng theo định hướng điều hành, qua đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tái cân bằng hệ thống dẫn vốn và gia tăng vai trò của các kênh huy động vốn dài hạn.
 |
| 70,2% số doanh nghiệp dự kiến nhu cầu vốn gia tăng trong năm 2026. |
Những chuyển động gần đây cho thấy quá trình tái cân bằng cấu trúc các kênh dẫn vốn đã bắt đầu rõ nét hơn. Một tín hiệu đáng chú ý là hoạt động IPO đang cho thấy dấu hiệu hồi phục sau nhiều năm trầm lắng kể từ làn sóng bùng nổ giai đoạn 2017-2018. Theo kế hoạch công bố, danh mục các thương vụ IPO tiềm năng trong giai đoạn 2026-2028 có tổng giá trị ước tính khoảng 47,5 tỷ USD, cho thấy khả năng hình thành một “làn sóng IPO” mới.
Động lực của chu kỳ này đến từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố: triển vọng nâng hạng thị trường, quá trình nâng cấp hạ tầng giao dịch, cùng những thay đổi đáng kể trong khung pháp lý theo hướng thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn.
Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị định số 57/2026 về thoái vốn cũng được kỳ vọng thúc đẩy tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, gia tăng nguồn cung cổ phiếu chất lượng cho thị trường vốn. Trong khi đó, Nghị định 245/2025/NĐ-CP được đánh giá là bước ngoặt cải cách trong lĩnh vực chào bán và niêm yết cổ phiếu khi rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu lên sàn sau IPO chỉ còn 30 ngày, thay vì 90 ngày như trước đây.
Đáng chú ý, nếu làn sóng IPO ở giai đoạn trước gắn nhiều với cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, thì chu kỳ hiện tại phản ánh nhu cầu huy động vốn thực chất của khu vực tư nhân để mở rộng quy mô, đầu tư tăng trưởng và tái cấu trúc nguồn vốn, với nhiều lĩnh vực và ngành nghề khác nhau.
Song song với đó, xu hướng chuyển niêm yết từ UPCoM hoặc HNX sang HoSE cũng gia tăng, cho thấy sự chủ động nâng cấp vị thế trên thị trường của doanh nghiệp để tiếp cận thanh khoản sâu hơn, cải thiện mức định giá trên thị trường và mở rộng tệp nhà đầu tư.
Nhìn chung, sự xuất hiện của các thương vụ IPO lớn và làn sóng chuyển sàn được kỳ vọng sẽ góp phần mở rộng quy mô, đa dạng hóa hàng hóa và thu hút thêm dòng vốn đầu tư trong giai đoạn tới.
Về triển vọng thị trường, kết quả khảo sát của Vietnam Report không chỉ ghi nhận những yếu tố được đánh giá có sức chi phối lớn nhất đối với TTCK Việt Nam trong nửa cuối năm 2026, mà còn phản ánh cách các công ty đại chúng nhìn nhận xu hướng vận động của các yếu tố này.
Triển vọng thị trường đang được dẫn dắt chủ yếu bởi các động lực nội sinh của nền kinh tế. Bốn yếu tố được nhận định có diễn biến tích cực nhất gồm: Tiến độ giải ngân vốn đầu tư công; Kết quả kinh doanh của công ty đại chúng; Vận hành hệ thống KRX và cơ chế giao dịch mới và Mức độ hoàn thiện khung pháp lý. Trong khi đó, ở chiều ngược lại, rủi ro lớn nhất đến từ các biến số bên ngoài và áp lực chi phí.
Đáng chú ý, dù động lực tăng trưởng lợi nhuận vẫn chủ yếu được dẫn dắt bởi nhóm ngân hàng và bất động sản, song tín hiệu tích cực đã bắt đầu lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác. Nhóm tiêu dùng, đặc biệt là bán lẻ và công nghệ, bắt đầu ghi nhận tín hiệu cải thiện nhờ mở rộng thị phần và nhu cầu thay thế sản phẩm, trong khi các ngành mang tính chu kỳ như vật liệu xây dựng, dầu khí và điện vẫn có tiềm năng duy trì kết quả khả quan.
Song song với kỳ vọng về lợi nhuận doanh nghiệp, thị trường cũng đặt kỳ vọng vào những thay đổi mang tính cấu trúc. Việc vận hành hệ thống KRX với các cơ chế giao dịch mới, rút ngắn chu kỳ thanh toán, cùng một khung pháp lý hoàn thiện, minh bạch và thông thoáng hơn, sẽ không chỉ hỗ trợ thanh khoản mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường vốn.
