TP.HCM: Tìm giải pháp khai thác “mỏ vàng” kinh tế đêm

PGS.TS Đinh Tiên Minh chia sẻ góc nhìn toàn diện về phát triển kinh tế đêm TP.HCM. Ảnh: H.H

Gỡ “nút thắt” từ khâu tổ chức

Theo Nhà báo Trần Xuân Toàn, Phó Tổng biên tập báo Tuổi trẻ, để đạt mục tiêu phát triển kinh tế hai con số, TP.HCM phải thúc đẩy ba trụ cột: tiêu dùng, xuất khẩu và đầu tư. Và kinh tế đêm có thể tạo thêm lực đẩy rất lớn cho trụ cột tiêu dùng, đồng thời lan tỏa sang du lịch, dịch vụ và thu hút đầu tư.

Sau khi sắp xếp lại không gian phát triển, quy mô thị trường của TP.HCM là rất lớn, kèm theo dư địa rất rộng của lượng du khách đổ về, tạo động lực để phát triển các hoạt động kinh tế về đêm. Tuy nhiên kinh tế đêm không chỉ gắn với ăn uống, vui chơi, giải trí mà còn liên quan đến việc thúc đẩy du lịch, mở rộng các loại hình dịch vụ và kích thích tiêu dùng, mua sắm.

Do đó, rất cần những hiến kế cho việc quy hoạch lại không gian phát triển kinh tế đêm trong bối cảnh TP.HCM mới, không chỉ dồn nén vào một lõi trung tâm.

Nhìn từ góc độ quản lý, ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM cho biết, chủ trương phát triển kinh tế đêm đã được định hướng xuyên suốt từ Trung ương đến địa phương. Nhưng khi đi vào triển khai thực tế, "nút thắt" hàng đầu lại nằm ở khâu tổ chức thực hiện.

Hiện chưa xác định rõ cơ quan đóng vai trò chịu trách nhiệm điều phối chung các hoạt động kinh tế đêm trên toàn địa bàn. Dù đã có những phân công bước đầu, cơ chế vận hành vẫn thiếu rõ ràng và chưa phát huy hiệu quả, dẫn đến tình trạng các đề xuất, sáng kiến từ doanh nghiệp và địa phương chưa được triển khai đồng bộ.

Dù đã có nhiều đề án, chương trình được xây dựng, nhưng thực tế cho thấy số lượng mô hình triển khai thành công còn khá hạn chế. Nguyên nhân không nằm ở việc thiếu ý tưởng hay nguồn lực xã hội, mà chủ yếu xuất phát từ các "điểm nghẽn" về cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý.

Theo ông Phương, một trong những bất cập lớn được chỉ ra là hệ thống quy định pháp lý hiện hành chưa phân định rõ ràng giữa hoạt động kinh tế ban ngày và ban đêm. Các lĩnh vực đặc thù của kinh tế đêm như ẩm thực, giải trí, đặc biệt là hoạt động phục vụ đồ uống có cồn, hiện vẫn đang chịu sự điều chỉnh bởi các quy định chung, vốn được thiết kế cho hoạt động ban ngày

Chợ đêm nông sản Thủ Đức TP.HCM. Ảnh: L.T

Phát triển chuỗi sản phẩm kinh tế đêm

Ở góc độ du lịch, bà Nguyễn Nguyệt Vân Khanh, Giám đốc ban tiếp thị truyền thông Công ty cổ phần Du lịch Vietravel cho rằng, dư địa phát triển kinh tế đêm tại TP.HCM là rất lớn và gần như vẫn chưa được khai thác đúng tiềm năng. Đặc biệt trong bối cảnh TP.HCM sau sáp nhập mở rộng không gian phát triển với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu.

Bên cạnh nhiều lợi thế thì rào cản lớn nhất hiện nay của TP.HCM là thiếu quy hoạch tổng thể cho kinh tế đêm ở cấp độ vùng, trong khi thực tế thị trường đã vượt ra khỏi ranh giới một địa phương.

Kinh tế đêm không chỉ là câu chuyện của du lịch, mà liên quan đến nhiều yếu tố như: giao thông ban đêm, an ninh, cấp phép hoạt động, sử dụng không gian công cộng và hạ tầng hỗ trợ…

PGS.TS Đinh Tiên Minh, Trưởng bộ môn marketing, khoa kinh doanh quốc tế & marketing, Trường Kinh doanh UEH (Đại học Kinh tế TP.HCM) cho biết, dù tiếp cận theo góc độ nào, kinh tế đêm cũng cần được nhìn nhận đồng thời ở ba khía cạnh: kinh tế, văn hóa và xã hội.

“Việc phát triển kinh tế đêm có thể góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách, gia tăng chi tiêu ban đêm, thu hút đầu tư vào các lĩnh vực thương mại - dịch vụ - giải trí, tạo thêm việc làm, tăng nguồn thu và nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng đô thị”, PGS.TS Đinh Tiên Minh nhấn mạnh.

Nhìn rộng ra từ góc độ hậu cần cho phát triển dịch vụ, ông Phan Thành Tân, Giám đốc Công ty Quản lý và kinh doanh chợ Bình Điền cho rằng, đơn vị xác định chợ đầu mối nông sản thực phẩm Bình Điền giữ vai trò hạ tầng hậu cần - thương mại thiết yếu vận hành ban đêm. Có tiềm năng tích hợp bổ sung các hoạt động giá trị gia tăng phù hợp với bản sắc đô thị.

Theo định hướng phát triển, song song nâng cấp, hoàn thiện cơ sở hạ tầng chợ đầu mối theo quy hoạch, công ty đang nghiên cứu và từng bước hình thành các không gian mới phục vụ kinh tế đêm, được quy hoạch tách biệt với khu vực kinh doanh chính, nhằm bảo đảm không ảnh hưởng đến hoạt động bán buôn cốt lõi.

Tại hội thảo, các chuyên gia cũng chỉ ra những lợi thế từ chính sách đặc thù của TP.HCM, đề xuất lộ trình, thí điểm các mô hình kinh tế đêm. Theo đó, về định hướng phát triển, TP.HCM có thể tập trung vào nhóm sản phẩm như: biểu diễn văn hóa nghệ thuật ban đêm, tour đêm, chợ đêm và không gian nghệ thuật, phố đi bộ theo chủ đề, các không gian mở ban đêm, hệ thống hạ tầng vận hành kinh tế đêm…