TP. Hồ Chí Minh áp dụng “thẻ đỏ”, thay thế lãnh đạo đơn vị giải ngân đầu tư công ì ạch

Dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên dự kiến hoàn thành 30/4/2025, đến nay vẫn ì ạch. Ảnh: Phạm Thọ

Giải ngân đầu tư công thấp hơn bình quân chung của cả nước

Tại cuộc họp đánh giá tình hình giải ngân vốn đầu tư công tháng 5/2026, Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh ghi nhận nỗ lực của các sở, ngành, địa phương, chủ đầu tư và các ban quản lý dự án trong bối cảnh bộ máy hành chính vừa trải qua quá trình sắp xếp, kiện toàn.

Tuy nhiên, lãnh đạo Thành phố nhấn mạnh, kết quả giải ngân vẫn chưa đạt kỳ vọng. Đến hết tháng 4/2026, tỷ lệ giải ngân của Thành phố mới đạt khoảng 10,5% kế hoạch vốn được Thủ tướng giao, thấp hơn mức bình quân chung của cả nước là trên 12,5%.

Theo đánh giá của UBND TP. Hồ Chí Minh, nguyên nhân chủ yếu đến từ yếu tố chủ quan. Một số cơ quan, đơn vị chưa thể hiện quyết tâm chính trị cao trong triển khai nhiệm vụ; công tác chỉ đạo, điều hành của người đứng đầu chưa quyết liệt; tính chủ động và trách nhiệm của một số địa phương còn hạn chế. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị thiếu đồng bộ, chưa chặt chẽ.

Ngoài những nguyên nhân về quản trị, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh đã chỉ ra hàng loạt khó khăn khách quan ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân như công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng còn chậm; việc phân bổ vốn chưa sát thực tế; giá vật liệu xây dựng tăng cao; quá trình bàn giao, tiếp nhận dự án và chuyển đổi chủ đầu tư sau sắp xếp bộ máy diễn ra chậm hơn yêu cầu.

Một trong những nút thắt lớn nhất hiện nay là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh Lê Anh Tú cho biết, Thành phố có 165 dự án được giao vốn bồi thường năm 2026, tổng vốn bồi đã giao hơn 33.600 tỷ đồng, đã giải ngân đạt tỷ lệ 39,82% kế hoạch. Tuy nhiên, thống kê cho thấy hiện có 4 chủ đầu tư dự án đến nay tỷ lệ giải ngân mới đạt 1-7%; đặc biệt 20 chủ đầu tư dự án chưa thực hiện các thủ tục để giải ngân (tỷ lệ 0%).

Theo ông Lê Anh Tú, mục tiêu của Thành phố là phấn đấu số tiền giải ngân bồi thường giải phóng mặt bằng đạt khoảng 120.000 tỷ đồng. Theo đó, cần tập trung thúc đẩy giải ngân các dự án lớn trong thời gian tới như: Đầu tư xây dựng đường Vành đai 4 TP. Hồ Chí Minh; dự án mở rộng đoạn cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Long Thành; Cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài; dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 22 (từ nút giao An Sương đến đường Vành đai 3)…

Liên quan vấn đề này, UBND TP. Hồ Chí Minh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng kế hoạch chi tiết theo tuần, tháng và quý đối với toàn bộ công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn. Các địa phương phải thường xuyên cập nhật tiến độ lên hệ thống phần mềm quản lý tập trung, đồng thời chịu trách nhiệm nếu báo cáo không chính xác hoặc cập nhật chậm.

Một giải pháp đáng chú ý khác là việc điều chuyển kế hoạch vốn. Sở Tài chính được giao rà soát toàn bộ kế hoạch đầu tư công năm 2026; chủ động đề xuất điều chuyển vốn từ các dự án giải ngân chậm sang những dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn. Ưu tiên nguồn lực cho các dự án trọng điểm, những dự án có tổng mức đầu tư hoặc kế hoạch vốn trên 1.000 tỷ đồng. Đặc biệt, Thành phố yêu cầu kiên quyết điều chuyển vốn đối với các dự án có tỷ lệ giải ngân bằng 0% trong 6 tháng đầu năm. Nguyên tắc được đặt ra là không để vốn chờ dự án, bảo đảm nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư công.

Lãnh đạo TP. Hồ Chí Minh kiểm tra một dự án sử dụng vốn đầu tư công. Ảnh: Phạm Thọ

Để bù đắp tiến độ chậm trong quý I/2026, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến hết quý II phải giải ngân tối thiểu 40% kế hoạch vốn được giao, đến hết quý III đạt 70%, tiến tới hoàn thành 100% kế hoạch giải ngân cả năm theo yêu cầu của Chính phủ.

Áp dụng “thẻ vàng”, “thẻ đỏ”, xem xét thay thế lãnh đạo yếu kém

Bên cạnh các giải pháp kỹ thuật, UBND TP. Hồ Chí Minh xác định trách nhiệm cán bộ là khâu then chốt để thúc đẩy giải ngân.

Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, kết quả giải ngân vốn đầu tư công sẽ trở thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức và người đứng đầu các cơ quan, đơn vị.

Thành phố giao Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp với Sở Tài chính xây dựng bộ tiêu chí và hệ thống chỉ số KPI đánh giá kết quả giải ngân theo từng quý đối với từng sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư. Cơ chế đánh giá sẽ gắn trực tiếp với trách nhiệm của người đứng đầu.

Đáng chú ý, Sở Nội vụ được yêu cầu nghiên cứu áp dụng cơ chế cảnh báo theo hình thức “thẻ vàng”, “thẻ đỏ” đối với lãnh đạo các cơ quan, đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp hơn chỉ tiêu được giao. Trường hợp 2 quý liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ giải ngân, Thành phố sẽ xem xét điều chuyển hoặc thay thế cán bộ lãnh đạo, quản lý. UBND Thành phố yêu cầu bắt đầu triển khai thực hiện đánh giá đối với từng cơ quan, đơn vị từ quý II năm 2026.

Song song với các biện pháp xử lý, TP. Hồ Chí Minh cũng xây dựng cơ chế khuyến khích. Sở Nội vụ sẽ tham mưu khen thưởng đối với 10 cơ quan, đơn vị dẫn đầu về tỷ lệ giải ngân. Kết quả giải ngân của từng đơn vị sẽ được theo dõi, công bố công khai hằng quý trên Cổng thông tin điện tử của Thành phố và các phương tiện thông tin đại chúng.

Sở Tài chính được giao công bố danh sách các đơn vị có tỷ lệ giải ngân cao để tuyên dương, đồng thời phê bình công khai những đơn vị thuộc nhóm giải ngân thấp nhất. Cùng với Kho bạc Nhà nước Khu vực II, Sở Tài chính sẽ định kỳ công khai kết quả giải ngân đầu tư công hằng tháng nhằm tăng tính minh bạch và tạo áp lực hoàn thành nhiệm vụ.

Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được yêu cầu các cấp ủy, chính quyền địa phương đưa công tác đầu tư công và giải ngân vốn đầu tư công vào nghị quyết của đơn vị; xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2026. Bí thư cấp ủy và Chủ tịch UBND các địa phương sẽ chịu trách nhiệm trực tiếp trước Thành phố về kết quả thực hiện.