Thu ngân sách chậm lại, áp lực gia tăng

Riêng tháng 4/2026, thu ngân sách nhà nước ước đạt gần 257,2 nghìn tỷ đồng.

Tiến độ thu chậm lại

Bức tranh thu ngân sách nhà nước những tháng đầu năm 2026 cho thấy sự đan xen giữa tín hiệu tích cực và những sức ép ngày càng rõ nét.

Theo thông tin từ Bộ Tài chính, riêng tháng 4/2026, thu ngân sách nhà nước ước đạt gần 257,2 nghìn tỷ đồng, tương đương 10,2% dự toán. Tính chung 4 tháng, tổng thu đạt 1.114 nghìn tỷ đồng, bằng 44% dự toán và tăng 15,2% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy vậy, cả tiến độ lẫn tốc độ tăng đều có dấu hiệu chững lại so với cùng kỳ năm trước (đạt 49,2% dự toán, tăng 29,4%).

Sự chậm lại này không nằm ngoài dự báo khi nền kinh tế chịu tác động từ xung đột tại Trung Đông, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp. Đồng thời, các chính sách giảm thuế mới ban hành nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân cũng tác động trực tiếp đến số thu ngân sách.

Việc giảm thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng dầu và nhiên liệu bay đã góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, nhưng đồng thời làm giảm nguồn thu ngân sách trong ngắn hạn. Ước tính, tổng số tiền miễn, giảm trong 4 tháng đầu năm khoảng 57,9 nghìn tỷ đồng.

Xét theo cấp ngân sách, thu ngân sách trung ương đạt 44,9% dự toán, ngân sách địa phương đạt 43,2%. Đáng chú ý, có 22/34 địa phương đạt tiến độ trên 40% dự toán và 31/34 địa phương vẫn duy trì được tăng trưởng thu so với cùng kỳ, cho thấy nền tảng thu ngân sách vẫn tương đối vững.

Thu nội địa giữ vai trò trụ cột

Trong cơ cấu thu, thu nội địa tiếp tục là trụ cột với 991 nghìn tỷ đồng, đạt 45% dự toán và tăng 17,4%. Động lực đáng kể đến từ ba khu vực kinh tế: khu vực doanh nghiệp nhà nước, FDI và ngoài quốc doanh với tổng số thu đạt 546,9 nghìn tỷ đồng, bằng 53,6% dự toán, tăng 31,2%.

Một số sắc thuế ghi nhận kết quả tích cực, phản ánh sức bật của khu vực sản xuất - kinh doanh: thuế thu nhập doanh nghiệp đạt 70,2% dự toán, tăng 31,4%; thuế giá trị gia tăng đạt 42,8% dự toán, tăng 34,7%.

Bên cạnh đó, thu từ dầu thô ước đạt khoảng 17 nghìn tỷ đồng, bằng 39,5% dự toán, trong bối cảnh giá dầu bình quân 4 tháng đạt khoảng 80,7 USD/thùng. Thu từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 105,4 nghìn tỷ đồng, bằng 37,9% dự toán, tiếp tục đóng góp quan trọng cho ngân sách.

Trong bối cảnh nguồn thu chịu nhiều tác động, công tác quản lý ngân sách nhà nước tiếp tục được tăng cường theo hướng chủ động, chặt chẽ.

Cơ quan thuế đã đẩy mạnh kiểm tra, chống thất thu, đặc biệt với lĩnh vực thương mại điện tử; đồng thời tập trung xử lý nợ đọng thuế, đảm bảo thu đúng, thu đủ. Tính đến giữa tháng 4/2026, hàng chục nghìn cuộc kiểm tra đã được thực hiện, qua đó kiến nghị xử lý tài chính hàng chục nghìn tỷ đồng và tăng thu đáng kể cho ngân sách.

Cùng với đó, cơ quan Hải quan vừa tạo thuận lợi thương mại, vừa tăng cường kiểm soát, chống buôn lậu và gian lận thương mại, góp phần củng cố nguồn thu ngân sách.

Kết quả thu ngân sách nhà nước 4 tháng đầu năm 2026 phản ánh một trạng thái “giữ nhịp trong áp lực”: tăng trưởng vẫn được duy trì, nhưng dư địa không còn rộng như trước. Điều này đặt ra áp lực điều hành tài khóa thời gian tới vừa phải linh hoạt hơn, vừa hỗ trợ phục hồi kinh tế, vừa bảo đảm nền tảng thu ngân sách bền vững.