Tăng minh bạch, tạo điều kiện cho người dân tham gia giám sát thực hiện giải ngân vốn đầu tư công

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi phát biểu tại buổi họp báo.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, cần nhìn nhận thẳng thắn rằng tiến độ triển khai và giải ngân không chỉ đối với 3 Chương trình mục tiêu quốc gia gồm xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, mà cả kế hoạch đầu tư công nói chung vẫn còn chậm ở nhiều nơi.

Bộ Tài chính cùng các bộ, ngành và địa phương đã nhiều lần đánh giá, báo cáo Chính phủ về những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Trong đó, bên cạnh các nguyên nhân khách quan còn tồn tại không ít nguyên nhân chủ quan, như công tác chỉ đạo, điều hành chưa quyết liệt, năng lực tổ chức thực hiện ở một số nơi còn hạn chế, thậm chí vẫn còn tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong một bộ phận cán bộ.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ ban hành Chỉ thị số 22/CT-TTg nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ trong tổ chức thực hiện các chương trình.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết, để khắc phục tình trạng chậm giải ngân và hướng tới mục tiêu giải ngân cao nhất, tiến tới hoàn thành 100% kế hoạch vốn năm 2026, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, ngành, cơ quan trung ương và địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Trước hết, cần khẩn trương hoàn thiện đầy đủ, kịp thời các cơ chế, chính sách và văn bản hướng dẫn thực hiện chương trình, bảo đảm rõ nội dung, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm. Các quy định phải được xây dựng theo hướng dễ hiểu, thống nhất cách hiểu và cách thực hiện, hạn chế tối đa tình trạng phải xin ý kiến, hỏi đáp nhiều lần trong quá trình triển khai.

Cùng với đó, cần đề cao trách nhiệm của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện. Các bộ, ngành, địa phương phải xác định giải ngân vốn đầu tư công và vốn thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Kết quả giải ngân phải được gắn với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và cá nhân liên quan. Trường hợp chậm triển khai, chậm giải ngân do nguyên nhân chủ quan phải được làm rõ trách nhiệm và xử lý theo quy định.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo coi kết quả giải ngân là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá năng lực và mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cán bộ, công chức. Do đó, yêu cầu này cần được thực hiện nghiêm túc ở tất cả các cấp.

Một giải pháp quan trọng khác là tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với tăng cường kiểm tra, giám sát. Các địa phương cần chủ động xử lý các nội dung thuộc thẩm quyền, đồng thời thường xuyên rà soát, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Bên cạnh đó, cần xử lý dứt điểm các tồn tại trong công tác tổ chức thực hiện, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở trong quản lý đầu tư công, đấu thầu, tài chính - ngân sách, thanh quyết toán và các lĩnh vực liên quan.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính, các địa phương cũng cần tập trung chỉ đạo, đẩy mạnh giải ngân vốn thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia theo đúng tinh thần Chỉ thị số 22/CT-TTg. Trong đó, ưu tiên hoàn thành các dự án dở dang, các nhiệm vụ có khả năng hoàn thành trong năm và mang lại hiệu quả trực tiếp cho người dân. Đối với những nhiệm vụ không còn đối tượng thực hiện hoặc không có khả năng triển khai, cần kịp thời điều chỉnh hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định, tránh để vốn tồn đọng, kéo dài.

Đồng thời, phải tăng cường công khai, minh bạch trong quản lý, điều hành; công khai tiến độ thực hiện và tiến độ giải ngân để nâng cao hiệu quả giám sát, kịp thời chấn chỉnh những đơn vị triển khai chưa hiệu quả.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi bày tỏ tin tưởng rằng, với việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên cùng sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền các địa phương, tiến độ thực hiện và giải ngân các Chương trình mục tiêu quốc gia trong năm 2026 sẽ có chuyển biến tích cực, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế theo mục tiêu Chính phủ đã đề ra.

Tại họp báo, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong cũng đề nghị Bộ Tài chính cung cấp đầy đủ thông tin về tình hình giải ngân các Chương trình mục tiêu quốc gia để Cổng Thông tin điện tử Chính phủ công khai, qua đó tăng cường tính minh bạch, tạo điều kiện cho người dân và các cơ quan chức năng tham gia giám sát quá trình thực hiện.