Sửa Luật Kinh doanh bất động sản: Tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy mạnh phân cấp và giảm thủ tục

Quang cảnh Phiên họp.

Đẩy mạnh phân cấp, tháo gỡ các điểm nghẽn từ thực tiễn

Chiều 22/7, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội tổ chức phiên họp mở rộng thẩm tra sơ bộ dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) để chuẩn bị báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Phiên họp thứ 4 (tháng 7/2026).

Trình bày Tờ trình dự thảo Luật, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, việc sửa đổi Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023 nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây dựng môi trường pháp lý minh bạch, an toàn, giảm chi phí tuân thủ, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời khắc phục các bất cập phát sinh trong thực tiễn và bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật.

Theo Thứ trưởng, dự thảo Luật được xây dựng trên ba định hướng lớn gồm: hoàn thiện thể chế để phát triển thị trường bất động sản an toàn, lành mạnh, minh bạch; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường tự chủ cho địa phương và cắt giảm tối đa các điều kiện đầu tư kinh doanh, thủ tục hành chính không cần thiết; thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao tính công khai, minh bạch và xử lý trực diện những vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành luật.

Dự thảo Luật gồm 10 chương, 62 điều, giảm 21 điều, tương đương khoảng 30% số điều so với Luật Kinh doanh bất động sản năm 2023. Một trong những điểm đáng chú ý là phân cấp mạnh mẽ thẩm quyền cho phép chuyển nhượng toàn bộ hoặc một phần dự án bất động sản từ Thủ tướng Chính phủ sang UBND cấp tỉnh, góp phần rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định đối với một số loại hình mới như nhà ở có mục đích lưu trú, nhà ở thương mại hỗn hợp; hoàn thiện quy định về phần diện tích sàn xây dựng trong công trình; chuẩn hóa quy định về kinh doanh quyền sử dụng đất đã có hạ tầng kỹ thuật và chuyển nhượng dự án theo hướng thống nhất với Luật Đất đai, Luật Đầu tư và các luật có liên quan.

Đáng chú ý, dự thảo quy định rõ trách nhiệm xây dựng hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản theo hướng “Đúng - Đủ - Sạch - Sống”, bổ sung công cụ giúp Nhà nước điều tiết thị trường kịp thời.

Đồng thời, chuẩn hóa hệ thống khái niệm về dự án bất động sản, môi giới, tư vấn, quản lý bất động sản, sàn giao dịch và các loại hợp đồng kinh doanh bất động sản; bổ sung quy định về quy trình giao dịch và mã định danh điện tử đối với sản phẩm bất động sản.

Tiếp tục hoàn thiện để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật

Tại phiên họp, nhiều ý kiến tập trung góp ý đối với các quy định liên quan đến phân lô, bán nền, điều kiện kinh doanh, bảo lãnh ngân hàng, quy định đối với người nước ngoài cũng như tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh cho rằng cần mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với hoạt động kinh doanh đất nền có hạ tầng ngoài dự án. Theo ông, thực tế giao dịch loại hình này diễn ra khá phổ biến, vì vậy cần bổ sung các quy định phù hợp để pháp luật bao quát đầy đủ và bảo đảm quyền lợi của người dân.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP. Hồ Chí Minh.

Liên quan đến quy định về cá nhân kinh doanh bất động sản quy mô nhỏ, ông Lê Hoàng Châu đề nghị bổ sung quy định “phải đăng ký kinh doanh”. Theo ông, kinh doanh bất động sản là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, vì vậy các cá nhân kinh doanh bất động sản quy mô nhỏ không phải thành lập doanh nghiệp nhưng vẫn phải đăng ký kinh doanh và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai, nộp thuế theo quy định.

Các đại biểu cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ giữa Luật Kinh doanh bất động sản với Luật Đầu tư, Luật Đất đai và Luật Nhà ở; đồng thời tiếp tục đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, bãi bỏ các quy định không còn phù hợp.

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Nguyễn Ngọc Bảo đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý, tiếp tục rà soát để xác định đúng các vướng mắc cốt lõi cần xử lý; các chính sách đề xuất phải bảo đảm tính khả thi và tháo gỡ hiệu quả những điểm nghẽn phát sinh trong thực tiễn.

Ông cũng đề nghị đánh giá kỹ chi phí tuân thủ đối với người dân và doanh nghiệp, tránh tình trạng chuyển từ cơ chế “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” khi chưa có đủ dữ liệu và năng lực quản lý. Việc hoàn thiện dự thảo Luật cần hướng tới mục tiêu khơi thông các nguồn lực đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đúng với tinh thần “thể chế kiến tạo đi trước, mở đường cho phát triển”.