Phát triển kinh tế tư nhân là lựa chọn chiến lược

Kinh tế tư nhân đóng góp lớn vào tăng trưởng.

Nghị quyết số 68-NQ/TW đã khẳng định, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, là lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia, công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh, tuần hoàn, bền vững.

Phát triển kinh tế tư nhân nhanh, bền vững, hiệu quả, chất lượng cao vừa là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, vừa mang tính chiến lược lâu dài; cần được cụ thể hoá trong các chiến lược, chính sách phát triển của đất nước; phát huy mọi tiềm năng, thế mạnh, giải phóng toàn bộ sức sản xuất, kích hoạt, huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực, nhất là nguồn lực trong nhân dân cho phát triển kinh tế - xã hội, củng cố và tăng cường quốc phòng, an ninh, tăng cường đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Tinh thần này tiếp tục được khẳng định nhất quán trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Nghị quyết nhấn mạnh, phát triển kinh tế nhà nước thực sự giữ vai trò chủ đạo trong việc bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn, định hướng chiến lược và dẫn dắt nền kinh tế, phát triển kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Cùng với đó, Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026-2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng 2 con số cũng đặt ra yêu cầu: Phát triển mạnh mẽ kinh tế tư nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ; có chính sách phù hợp, tạo môi trường minh bạch, thuận lợi, an toàn để doanh nghiệp tư nhân trong nước tiếp cận bình đẳng và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực.

Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở việc tiếp tục khẳng định vai trò của kinh tế tư nhân, mà còn ở mức độ kỳ vọng đặt lên khu vực này đã rõ ràng, mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Khi được xác định là “động lực quan trọng hàng đầu”, kinh tế tư nhân không còn ở vị trí hỗ trợ, mà đã thực sự được đặt vào trung tâm của chiến lược phát triển.

Nghị quyết số 68-NQ/TW đã đặt ra mục tiêu cụ thể đến năm 2030, phấn đấu có 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, 20 doanh nghiệp hoạt động/nghìn dân. Có ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Tốc độ tăng trưởng bình quân của kinh tế tư nhân đạt khoảng 10-12%/năm, cao hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế; đóng góp khoảng 55-58% GDP, khoảng 35-40% tổng thu ngân sách nhà nước, giải quyết việc làm cho khoảng 84-85% tổng số lao động; năng suất lao động tăng bình quân khoảng 8,5-9,5%/năm...

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, việc cụ thể hoá các chủ trương, nghị quyết thành cơ chế, chính sách khả thi, đồng bộ sẽ là yếu tố quyết định để kinh tế tư nhân thực sự “bứt tốc”. Theo Đại biểu Quốc hội Nguyễn Như So (Đoàn Bắc Ninh), trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động, tăng trưởng của Việt Nam vẫn được duy trì nhưng những điểm nghẽn nội tại đang bộc lộ rõ như: Tỷ lệ nội địa hóa còn thấp khoảng 36,6%, khu vực FDI chiếm 75,5% trong xuất khẩu và 68,2% nhưng liên kết với doanh nghiệp trong nước còn hạn chế.

Hơn 90% doanh nghiệp tư nhân là nhỏ và siêu nhỏ, chủ yếu ở phân khúc giá trị thấp, cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc nhiều vào động lực bên ngoài và chưa hình thành được năng lực nội sinh vững chắc. “Vì vậy, phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân không chỉ là yêu cầu cấp thiết, mà là lựa chọn chiến lược để nâng cao sức chống chịu và năng lực cạnh tranh quốc gia”, đại biểu Nguyễn Như So nhấn mạnh.

Để đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân, đại biểu Nguyễn Như So đề xuất cần tái cấu trúc cơ chế dẫn vốn của nền kinh tế để dòng vốn đi đúng địa chỉ, đúng nhu cầu và phục vụ trực tiếp các động lực tăng trưởng. Hiện nay, hệ thống tài chính đang đối mặt với một “nghịch lý kép” là tỷ lệ tín dụng/GDP đã lên tới khoảng 146% nhưng nền kinh tế vẫn thiếu vốn trung và dài hạn. “Yêu cầu cấp thiết là phải tái cấu trúc cơ chế dẫn vốn, trong đó chính sách tiền tệ cần chuyển mạnh từ “nới lỏng tổng lượng” sang dẫn dòng vốn có mục tiêu, ưu tiên cho sản xuất và các lĩnh vực tạo giá trị thực”, đại biểu So khẳng định.

Đồng thời, cần giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng bằng cách phát triển thực chất thị trường vốn, đặc biệt là thị trường cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp, để hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn đúng nghĩa. Chính sách tín dụng cũng cần gắn với tiêu chuẩn chất lượng, hiệu quả đầu tư và các chuẩn mực phát triển bền vững như ESG (gồm 3 tiêu chí: môi trường, xã hội, quản trị doanh nghiệp) và chuyển đổi xanh. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế “thuế âm” cho R&D (nghiên cứu và phát triển) và đổi mới sáng tạo nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ngay từ giai đoạn đầu khi họ cần tiếp sức.