Nguồn vốn tích lũy 20 - 30 năm từ các quỹ hưu trí

Các chuyên gia thảo luận tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027.

Bên cạnh tín dụng ngân hàng, việc phát triển các kênh huy động vốn trung và dài hạn đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với thị trường tài chính Việt Nam. Trong đó, quỹ hưu trí được xem là một nguồn lực có tiềm năng nhờ đặc điểm tích lũy thường xuyên, thời gian đầu tư dài và khả năng hình thành dòng vốn tương đối ổn định.

Tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027 mới đây, ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư Công ty TNHH Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF) cho rằng, một trong những vấn đề cần quan tâm để thu hút và giữ chân dòng vốn dài hạn tại Việt Nam là phát triển nguồn vốn từ các quỹ hưu trí.

Theo đại diện VCBF, những năm gần đây, đặc biệt là trong năm 2026, các chính sách liên quan đến quỹ hưu trí đã có những bước tháo gỡ. Đây là nguồn vốn có tính dài hạn bởi các doanh nghiệp tham gia đóng góp vào quỹ hưu trí cho người lao động có thể duy trì dòng tiền trong khoảng 20 - 30 năm.

Nếu phát triển hiệu quả nguồn vốn này, thị trường có thể có thêm một lượng vốn lớn và ổn định, góp phần thu hút và giữ chân dòng vốn đầu tư dài hạn.

Đặc điểm của quỹ hưu trí là nguồn tiền được tích lũy trong thời gian dài nhằm đáp ứng nhu cầu chi trả quyền lợi hưu trí trong tương lai. Vì vậy, hoạt động đầu tư của quỹ cần được xây dựng phù hợp với thời hạn nghĩa vụ, yêu cầu thanh khoản và khả năng chấp nhận rủi ro.

So với dòng tiền đầu tư ngắn hạn, nguồn vốn tích lũy từ các quỹ hưu trí có điều kiện để theo đuổi chiến lược đầu tư dài hạn hơn. Đây là yếu tố có ý nghĩa đối với thị trường vốn, nơi doanh nghiệp và các tổ chức phát hành cần những nhà đầu tư có khả năng nắm giữ tài sản trong thời gian dài.

Theo ông Nguyễn Duy Anh, điều kiện để dòng vốn đến và ở lại thị trường trước hết là nhà đầu tư phải có khả năng tạo ra lợi nhuận. Vì vậy, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và tính minh bạch là những yêu cầu cần thực hiện.

Đối với nền kinh tế, sự phát triển của các quỹ hưu trí có thể góp phần đa dạng hóa kênh cung ứng vốn. Trong khi tín dụng ngân hàng giữ vai trò quan trọng trong tài trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh, thị trường vốn tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động nguồn lực thông qua phát hành các công cụ tài chính phù hợp.

Cùng với đề xuất phát triển quỹ hưu trí, việc nâng cao vai trò của các nhà đầu tư tổ chức trong nước cũng được cơ quan quản lý thị trường chứng khoán xác định là một nhiệm vụ quan trọng.

Bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng, bên cạnh yêu cầu phát triển các doanh nghiệp niêm yết có khả năng thu hút dòng vốn, thị trường cần chú trọng xây dựng lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước đủ sức đảm nhận vai trò trụ cột.

Theo bà Linh, dòng vốn của các nhà đầu tư tổ chức đến từ cả trong nước và nước ngoài. Tuy nhiên, dòng vốn quốc tế chịu ảnh hưởng đáng kể từ những biến động của tình hình tài chính toàn cầu. Do đó, để thị trường có khả năng phát triển ổn định trong dài hạn, việc nâng cao vai trò của các nhà đầu tư tổ chức trong nước là một nhiệm vụ quan trọng mà cơ quan quản lý sẽ tập trung trong giai đoạn tới.

Trong cơ cấu nhà đầu tư tổ chức, các quỹ hưu trí có đặc điểm riêng nhờ nguồn vốn tích lũy gắn với mục tiêu tài chính dài hạn của người tham gia. Nếu được phát triển phù hợp, loại hình quỹ này có thể góp phần hình thành lực lượng nhà đầu tư trong nước có khả năng phân bổ vốn theo chiến lược dài hạn.

Tuy nhiên, khả năng thu hút và duy trì dòng vốn không chỉ phụ thuộc vào sự phát triển của các quỹ đầu tư mà còn gắn với chất lượng doanh nghiệp và sản phẩm trên thị trường.

Theo ông Nguyễn Duy Anh, dù lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp vẫn tăng trưởng, định giá của không ít cổ phiếu đã giảm về vùng thấp nhất trong khoảng 5 năm. Đây có thể là cơ hội đối với nhà đầu tư dài hạn, nhưng thời điểm thị trường phục hồi rất khó xác định trước.

Một yếu tố khác được các chuyên gia nhấn mạnh là tính minh bạch của doanh nghiệp niêm yết. Bà Trần Thị Khánh Hiền, Giám đốc Khối Nghiên cứu Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS) cho rằng, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp là một trong những điều kiện quan trọng để giữ dòng vốn đầu tư ở lại thị trường Việt Nam. Vì vậy, bên cạnh việc nâng cao ý thức tuân thủ của doanh nghiệp, cần có thêm những ràng buộc về công bố thông tin và quản trị nhằm nâng cao tính minh bạch của thị trường.

Đối với các quỹ hưu trí và những tổ chức quản lý vốn dài hạn, chất lượng quản trị và thông tin doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn tài sản đầu tư, đánh giá rủi ro và xây dựng danh mục phù hợp với nghĩa vụ tài chính trong tương lai.

Do vậy, phát triển quỹ hưu trí không đơn thuần là mở rộng quy mô huy động tiền đóng góp, mà còn đòi hỏi năng lực quản lý đầu tư chuyên nghiệp, cơ chế giám sát phù hợp và thị trường có đủ sản phẩm đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn, qua đó góp phần cải thiện cơ cấu dòng vốn trên thị trường tài chính Việt Nam.