Lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài thu nhập tăng, chi phí giảm

Nâng chất lượng lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Chi phí giảm, thị trường lao động minh bạch hơn

Đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài tiếp tục là kênh quan trọng tạo việc làm, nâng thu nhập và bổ sung nguồn ngoại tệ. Theo Cục Quản lý lao động ngoài nước, năm 2024 có hơn 158 nghìn lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, năm 2025 khoảng 144 nghìn người. Mỗi năm, lao động Việt Nam ở nước ngoài gửi về nước khoảng 6,5-7 tỷ USD, điều này cho thấy di cư lao động quốc tế là một kênh tạo việc làm, nâng cao thu nhập và bổ sung nguồn ngoại tệ quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam.

Cùng với quy mô thị trường, yêu cầu bảo đảm di cư an toàn, hợp pháp và có trật tự ngày càng được chú trọng. Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020 và Quyết định số 402/QĐ-TTg ngày 20/3/2020 về Kế hoạch triển khai Thỏa thuận toàn cầu về Di cư hợp pháp, an toàn và trật tự của Liên hợp quốc qua đó tăng cường quản trị di cư, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người di cư, đồng thời gắn quản lý di cư với mục tiêu phát triển bền vững.

Kết quả Điều tra Lao động việc làm năm 2025 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), cho thấy chi phí bình quân do lao động Việt Nam chi trả để làm việc ở nước ngoài giảm đáng kể, từ khoảng 164,9 triệu đồng năm 2021 xuống còn 125,7 triệu đồng năm 2025. Trong đó, chi phí của nam là 133,8 triệu đồng, nữ là 114 triệu đồng.

Theo khu vực cư trú, chi phí lao động thành thị giảm từ 168,3 triệu đồng xuống 107,8 triệu đồng; khu vực nông thôn giảm từ 164,4 triệu đồng xuống 128,9 triệu đồng. Chi phí đầu vào giảm giúp người lao động giảm áp lực vay vốn, rút ngắn thời gian hoàn vốn và nâng khả năng tích lũy.

Tuy nhiên, mức chi phí vẫn khác biệt khi xét theo nhóm tuổi. Nhóm lao động trẻ từ 15-24 tuổi chịu mức bình quân 142,9 triệu đồng, cao nhất trong các nhóm tuổi. Nhóm từ 40 tuổi trở lên vẫn có chi phí thấp nhất là 111,9 triệu đồng. Xét theo trình độ học vấn, nhóm có trình độ sơ cấp, trung cấp có chi phí bình quấn cao nhất, 155,6 triệu đồng, trong khi nhóm dưới trung học cơ sở có chi phí thấp nhất chỉ 50,9 triệu đồng.

Theo khu vực kinh tế, ngành công nghiệp và xây dựng có chi phí bình quân cao nhất, 136 triệu đồng; nông, lâm nghiệp và thủy sản 127,1 triệu đồng và thấp nhất là dịch vụ 108,2 triệu đồng. So với năm 2021, chi phí đều giảm ở tất cả các ngành, điều này phản ánh sự thay đổi của thị trường lao động, thực tiễn tuyển dụng và các nỗ lực của Việt Nam trong việc tăng cường quản lý, minh bạch hóa hoạt động tuyển dụng và bảo vệ quyền lợi của người lao động di cư.

Đáng chú ý, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) vẫn là những thị trường có chi phí người lao động chi trả cao nhất. Năm 2025, chi phí bình quân tại Nhật Bản đạt khoảng 140,8 triệu đồng, Hàn Quốc 139,4 triệu đồng và Đài Loan (Trung Quốc) 130,2 triệu đồng, trong khi nhóm các nước khác chỉ khoảng 85,7 triệu đồng. Tuy nhiên, chi phí tại Hàn Quốc đã giảm khoảng 86,2 triệu đồng, Nhật Bản giảm khoảng 51,6 triệu đồng và Đài Loan (Trung Quốc) giảm khoảng 2,2 triệu đồng.so với năm 2021.

Phương thức tìm việc tạo ra khoảng cách chi phí rất lớn. Người lao động tìm việc qua người thân, họ hàng, bạn bè chỉ phải chi bình quân 57,8 triệu đồng, trong khi qua nhà tuyển dụng cá nhân hoặc môi giới lên tới 161,1 triệu đồng; qua tổ chức tuyển dụng tư nhân 156,7 triệu đồng. Đây là cơ sở để tiếp tục kiểm soát phí môi giới, tăng công khai thông tin và mở rộng các kênh tuyển dụng chính thống.

Chi phí bình quân do lao động Việt Nam chi trả để làm việc ở nước ngoài theo khu vực kinh tế và giới tính (triệu đồng). Nguồn: Điều tra lao động và việc làm năm 2025.

Thu nhập tăng, nhưng kỹ năng quyết định khả năng bứt phá

Cùng với chi phí giảm, tiền lương của lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài cũng có xu hướng tăng và còn có sự thay đổi về mức độ chênh lệch giữa các nhóm lao động. So với năm 2021, mức lương trung bình của lao động di cư tăng từ 22,4 lên 28,1 triệu đồng, đồng thời sự khác biệt về thu nhập giữa các nhóm cũng khá rõ.

Xét theo nhóm tuổi, lao động từ 25-39 tuổi có thu nhập trung bình cao nhất đạt 30,2 triệu đồng; nhóm từ 40 tuổi trở lên đạt 27,3 triệu đồng và thấp nhất là nhóm từ 15-24 tuổi đạt 25,1 triệu đồng. Đáng chú ý, thu nhập của nhóm 40 tuổi trở lên tăng mạnh từ 17,8 triệu đồng lên 27,3 triệu đồng, cho thấy kinh nghiệm và kỹ năng có thể tạo lợi thế rõ hơn trên thị trường tiếp nhận.

Trình độ chuyên môn tạo khoảng cách lớn nhất. Thu nhập của nhóm lao động có trình độ cao đẳng trở lên đạt 42,6 triệu đồng, cao hơn đáng kể so với các nhóm còn lại. Trong khi đó, các nhóm từ dưới trung học cơ sở đến trung học phổ thông có mức thu nhập khá tương đồng, dao động trong khoảng 22-26 triệu đồng. Như vậy, mở rộng đào tạo nghề, ngoại ngữ và kỹ năng chuyên môn là yếu tố quan trọng giúp người lao động chuyển sang các vị trí có giá trị gia tăng cao.

Theo nghề nghiệp có sự khác biệt rõ rệt theo cấp độ kỹ năng và vị trí việc làm. Nhóm quản lý và chuyên môn kỹ thuật bậc cao, bậc trung đạt 51,7 triệu đồng, cao gần gấp đôi mức bình quân chung; nhóm lao động giản đơn chỉ đạt 24,3 triệu đồng. Khoảng cách này cho thấy xuất khẩu lao động không chỉ nhìn dưới góc độ số lượng người đi làm việc ở nước ngoài, mà cần đánh giá bằng chất lượng việc làm và khả năng tạo thu nhập.

Theo khu vực kinh tế, dịch vụ có thu nhập cao nhất, 33,3 triệu đồng, tiếp đến là nông, lâm nghiệp và thủy sản 27,4 triệu đồng, công nghiệp - xây dựng 25 triệu đồng. Trong dịch vụ, bán buôn, bán lẻ và các dịch vụ khác đạt khoảng 37,5-37,6 triệu đồng, trong khi lưu trú, ăn uống chỉ 22,3 triệu đồng.

Theo thị trường, Singapore có mức lương bình quân cao nhất, 44,9 triệu đồng/người. Nhật Bản đạt 26,5 triệu đồng, Hàn Quốc 28,8 triệu đồng, Đài Loan (Trung Quốc) 21,6 triệu đồng. Tuy nhiên, lương cao không đồng nghĩa với khả năng tích lũy cao, bởi còn phụ thuộc vào các yếu tố như chi phí sinh hoạt và điều kiện làm việc.

Từ các kết quả trên cho thấy, thị trường lao động quốc tế đang chuyển theo hướng tích cực: chi phí tiếp cận giảm, tiền lương tăng, tuy nhiên lợi thế thu nhập ngày càng gắn với trình độ, kỹ năng và phương thức tiếp cận việc làm. Do đó, đòi hỏi chính sách thời gian tới cần phải chuyển mạnh từ mục tiêu tăng số lượng sang nâng cao chất lượng lao động, kiểm soát chi phí tuyển dụng, minh bạch phí môi giới và mở rộng đào tạo ngoại ngữ, nghề nghiệp.

Lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đang có lợi thế về chi phí giảm, thu nhập tăng và để duy trì lợi thế này, Việt Nam cần tiếp tục minh bạch hóa hơn nữa trong tuyển dụng, giảm chi phí đầu vào và nâng chất lượng nhân lực. Và chỉ khi người lao động có kỹ năng tốt hơn họ sẽ có khả năng tiếp cận việc làm giá trị cao, cải thiện thu nhập và bền vững hơn.