Kích hoạt mạnh hơn các động lực cho tăng trưởng 2 con số

Các hoạt động sản xuất công nghiệp duy trì mức tăng trưởng ổn định, đóng góp lớn vào thu ngân sách nhà nước.

Những tháng đầu năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với nhiều rủi ro, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông khiến giá năng lượng biến động mạnh, tác động trực tiếp đến chi phí sản xuất và mặt bằng giá trong nước. Trong bối cảnh đó, tăng trưởng của Việt Nam dù chưa đạt kịch bản đề ra nhưng vẫn là điểm sáng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh

Theo đó, một số “mũi nhọn” vẫn tiếp tục tô thêm gam màu sáng vào bức tranh kinh tế chung. Ngành công nghiệp chế biến, chế tạo duy trì đà tăng trưởng tốt. Hoạt động xuất khẩu vẫn diễn ra sôi động, tạo điểm tựa vững chắc cho hoạt động sản xuất trong nước.

Đáng chú ý, động lực tiêu dùng được thúc đẩy đáng kể bởi hiệu ứng mùa vụ từ kỳ nghỉ Tết Nguyên đán kéo dài. Tiêu dùng của hộ gia đình giữ vai trò nền tảng và có đóng góp chủ đạo. Diễn biến này được phản ánh qua mức tăng khá của tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng, ước tăng khoảng 10,9% (loại trừ yếu tố giá tăng 7%) và du lịch quốc tế đến Việt Nam tăng cao (quý I đạt gần 6,8 triệu lượt, tăng 12,4% so với cùng kỳ). Như vậy, sự phục hồi tích cực của tiêu dùng nội địa và du lịch đã góp phần bù đắp hiệu quả cho những biến động bất lợi từ thị trường bên ngoài.

Tăng trưởng kinh tế hiện vẫn dựa chủ yếu vào ba động lực truyền thống: sản xuất - xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng nội địa. Đây là những trụ cột quan trọng, nhưng cũng bộc lộ giới hạn khi chịu tác động lớn từ bên ngoài. Trong đó, khu vực công nghiệp - xây dựng tiếp tục là động lực chính, song phụ thuộc nhiều vào thị trường xuất khẩu. Tiêu dùng nội địa đã có dấu hiệu cải thiện nhưng chưa thực sự bứt phá, trong khi đầu tư tư nhân vẫn còn thận trọng.

Các động lực mới như kinh tế số, đổi mới sáng tạo hay chuyển đổi xanh đã được thúc đẩy nhưng cần thêm thời gian để phát huy hiệu quả rõ nét. Do đó, trong ngắn hạn, việc kích hoạt mạnh hơn các động lực hiện hữu vẫn là ưu tiên hàng đầu. Trước hết, đầu tư công tiếp tục được xác định là “vốn mồi” quan trọng. Việc đẩy nhanh giải ngân, đặc biệt đối với các dự án trọng điểm quốc gia, không chỉ tạo hiệu ứng lan tỏa mà còn trực tiếp đóng góp vào tăng trưởng. Điểm mấu chốt là phải tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục, đất đai, giải phóng mặt bằng để đưa vốn vào nền kinh tế nhanh hơn.

Cùng với đó, chính sách tài khóa sẽ tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ doanh nghiệp, thông qua các giải pháp giảm chi phí, cải thiện môi trường kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số. Việc tăng cường quản lý thu, chống thất thu cũng giúp củng cố nguồn lực cho ngân sách trong bối cảnh áp lực gia tăng.

Thu hút đầu tư nước ngoài được định hướng theo chiều sâu, gắn với chuyển giao công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tái đầu tư, cũng như thu hút các quỹ đầu tư quốc tế, đang được nghiên cứu nhằm mở rộng nguồn lực cho tăng trưởng.

Bên cạnh đó, việc thực hành tiết kiệm chi thường xuyên, linh hoạt trong phát hành trái phiếu Chính phủ sẽ góp phần tăng nguồn lực cho đầu tư phát triển. Những định hướng mới như sàn giao dịch tài sản số hay thị trường tín chỉ carbon cũng mở ra không gian tăng trưởng mới, dù cần thời gian để phát huy hiệu quả.

Liên quan đến động lực tăng trưởng, ông Tạ Đình Thi, Đoàn Đại biểu quốc hội TP. Hà Nội đề nghị cần khai thác hiệu quả các không gian phát triển mới, đặc biệt là trong bối cảnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang diễn ra mạnh mẽ. Bên cạnh các lĩnh vực đã được đề cập như kinh tế số, kinh tế xanh, đại biểu nhấn mạnh cần quan tâm hơn tới kinh tế biển - một lợi thế chiến lược nhưng chưa được khai thác tương xứng. Đồng thời, cần bổ sung các chỉ tiêu cụ thể đối với kinh tế văn hóa và công nghiệp giải trí, nhằm đa dạng hóa động lực tăng trưởng.

Về nguồn nhân lực, trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh, cần có chiến lược đào tạo bài bản, nâng cao chất lượng và cơ cấu lao động, đặc biệt là lực lượng lao động nông thôn, để tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị mới. Mục tiêu tăng trưởng trên 10% không chỉ là chỉ tiêu kinh tế, mà còn là “thước đo năng lực quản trị”, đòi hỏi phải thể chế hóa đầy đủ các chủ trương của Đảng, đồng thời coi phát triển nguồn nhân lực và bảo vệ môi trường là điều kiện tiên quyết của tăng trưởng”, ông Tạ Đình Thi nhấn mạnh.