Kích cầu tiêu dùng đúng thời điểm sẽ không tạo áp lực lớn lên lạm phát

Nếu sức mua trong nước yếu thì sẽ rất khó tạo động lực tăng trưởng bền vững.

Phóng viên: Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về kết quả chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đạt được trong 6 tháng đầu năm?

TS. Cấn Văn Lực: Tôi cho rằng, về cơ bản chúng ta đã kiểm soát tương đối tốt lạm phát trong 6 tháng đầu năm. Điều này rất đáng ghi nhận trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động. Chúng ta đều biết, thời gian qua, lạm phát toàn cầu chịu áp lực lớn từ nhiều nguyên nhân, đặc biệt là những bất ổn địa chính trị, xung đột tại một số khu vực khiến giá năng lượng và nhiều loại nguyên liệu đầu vào tăng cao.

Tuy nhiên, ở trong nước, CPI bình quân 6 tháng đầu năm tăng khoảng 4,38%, vẫn nằm trong ngưỡng mục tiêu Quốc hội cho phép là dưới 4,5%. Đây là mức tăng có thể chấp nhận được và phản ánh công tác điều hành giá của Chính phủ khá hiệu quả.

Có ba yếu tố quan trọng giúp kiểm soát lạm phát. Thứ nhất, giá lương thực, thực phẩm tuy có tăng nhưng vẫn ở mức hợp lý, nguồn cung được bảo đảm. Thứ hai, các dịch vụ do Nhà nước quản lý như y tế, giáo dục được điều chỉnh theo lộ trình phù hợp nên không tạo cú sốc đối với mặt bằng giá. Thứ ba, công tác điều hành giá các mặt hàng thiết yếu được thực hiện khá chủ động, linh hoạt.

TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV.

Phóng viên: Vậy theo ông, triển vọng kiểm soát lạm phát trong 6 tháng cuối năm sẽ như thế nào?

TS. Cấn Văn Lực: Tôi cho rằng chúng ta vẫn có cơ sở để kỳ vọng tiếp tục kiểm soát tốt lạm phát.

Thứ nhất, các yếu tố từ bên ngoài đang có dấu hiệu tích cực hơn. Một số điểm nóng địa chính trị đã phần nào hạ nhiệt, giá năng lượng thế giới cũng có xu hướng ổn định hơn. Khi giá năng lượng giảm áp lực thì nhiều loại hàng hóa khác cũng sẽ bớt chịu tác động tăng giá.

Thứ hai, trong nước, nguồn cung hàng hóa, nhất là các mặt hàng thiết yếu, vẫn được bảo đảm khá tốt. Đây là yếu tố rất quan trọng để ổn định giá cả.

Thứ ba, đối với các mặt hàng do Nhà nước quản lý, tôi cho rằng các cơ quan điều hành luôn tính toán rất kỹ về lộ trình và thời điểm điều chỉnh nhằm hạn chế tác động đến lạm phát.

Riêng đối với lĩnh vực y tế và giáo dục, hiện nay Nhà nước vẫn đang hỗ trợ một phần chi phí đối với các dịch vụ công. Việc giá tăng trong thời gian qua chủ yếu đến từ khu vực ngoài công lập. Theo tôi, sau các đợt điều chỉnh vừa qua, mức tăng trong thời gian tới có thể sẽ nhẹ hơn.

Với những yếu tố đó, chúng tôi dự báo theo kịch bản cơ sở, lạm phát cả năm có thể dao động khoảng 4-4,6%, xoay quanh mục tiêu Quốc hội đề ra. Đây là mức hoàn toàn có thể chấp nhận được.

Phóng viên: Hiện Bộ Công Thương đang triển khai Chương trình khuyến mại tập trung, cho phép doanh nghiệp nâng mức khuyến mại lên tới 100% nhằm kích cầu tiêu dùng nội địa. Theo ông, chính sách này sẽ tác động như thế nào đến CPI?

TS. Cấn Văn Lực: Theo tôi, đây là chính sách rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay.

Muốn đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong những năm tới thì tiêu dùng trong nước giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Thực tế, tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình thường đóng góp khoảng 60% tăng trưởng GDP. Nếu sức mua trong nước yếu thì sẽ rất khó tạo động lực tăng trưởng bền vững.

Hiện nay, nếu loại trừ yếu tố tăng giá, sức cầu tiêu dùng của Việt Nam vẫn chưa thực sự trở lại mức trước đại dịch COVID-19. Vì vậy, việc triển khai các chương trình kích cầu là giải pháp đúng thời điểm.

Tôi cũng cho rằng các chương trình này sẽ không tạo áp lực lớn lên lạm phát. Ngược lại, khi doanh nghiệp tăng khuyến mại, giảm giá bán, người tiêu dùng sẽ có cơ hội tiếp cận hàng hóa với mức giá hợp lý hơn. Điều quan trọng là các chương trình cần được triển khai đúng đối tượng, đúng thời điểm, đủ mạnh và đủ rộng để tạo hiệu ứng lan tỏa.

Phóng viên: Theo ông, trong 6 tháng cuối năm cần thực hiện những giải pháp gì để vừa kiểm soát lạm phát, vừa bảo đảm mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số?

TS. Cấn Văn Lực: Đây là bài toán khó nhưng hoàn toàn có thể thực hiện nếu chúng ta điều hành linh hoạt, đồng bộ và bám sát diễn biến của thị trường.

Theo tôi, trước hết cần tiếp tục giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát tốt mặt bằng giá, nhất là các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, điện, lương thực, thực phẩm. Việc điều chỉnh giá các mặt hàng do Nhà nước quản lý cần được tính toán kỹ về thời điểm, lộ trình để hạn chế tác động cộng hưởng lên lạm phát.

Thứ hai, cần tiếp tục kích cầu tiêu dùng trong nước một cách hiệu quả. Tiêu dùng cuối cùng hiện chiếm khoảng 60% GDP, vì vậy khi sức mua được cải thiện sẽ tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, coi đây là một trong những động lực dẫn dắt đầu tư xã hội, tạo việc làm và lan tỏa sang nhiều ngành, lĩnh vực.

Thứ ba, cần hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất, mở rộng thị trường xuất khẩu, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng suất lao động để tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng lực sản xuất thay vì dựa vào tăng giá.

Cuối cùng, chính sách tài khóa và tiền tệ cần tiếp tục được phối hợp chặt chẽ. Chính sách tiền tệ cần linh hoạt để hỗ trợ tăng trưởng nhưng vẫn kiểm soát tốt tín dụng vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro; chính sách tài khóa cần tập trung vào hỗ trợ doanh nghiệp, người dân, kích thích đầu tư và tiêu dùng.

Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp này, tôi tin rằng Việt Nam có thể vừa kiểm soát lạm phát quanh mục tiêu 4-4,5%, vừa tạo nền tảng để đạt tốc độ tăng trưởng cao trong những tháng cuối năm.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!