Ngành Tài chính định hướng 8 trọng tâm nghiên cứu khoa học, công nghệ đến năm 2030

Kế hoạch nghiên cứu khoa học công nghệ ngành Tài chính giai đoạn 2026-2030. Ảnh AI minh họa.

Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 2731/QĐ-BTC phê duyệt Kế hoạch nghiên cứu khoa học và công nghệ 5 năm của ngành Tài chính giai đoạn 2026-2030. Kế hoạch tạo khuôn khổ định hướng cho việc đề xuất, lựa chọn, tổ chức thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ của ngành trong 5 năm tới.

Nâng năng lực nghiên cứu trước những yêu cầu phát triển mới

Kế hoạch được xây dựng trong bối cảnh kinh tế thế giới được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp, mức độ bất định cao. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột địa chính trị tiếp tục tác động đến thương mại, đầu tư, chuỗi cung ứng toàn cầu, đặt ra những bài toán mới đối với điều hành kinh tế vĩ mô cũng như chính sách tài chính - ngân sách.

Cùng với đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi xanh đang phát triển nhanh, trở thành những động lực quan trọng nâng cao năng suất, sức cạnh tranh. Quá trình này đồng thời làm xuất hiện các yêu cầu mới về quản trị, tiêu chuẩn công nghệ, an ninh dữ liệu, năng lượng, đầu tư hạ tầng số cùng khả năng thích ứng của từng ngành, lĩnh vực.

Những biến động trên đang làm thay đổi phương thức huy động, phân bổ nguồn lực trên phạm vi toàn cầu, tác động trực tiếp tới Việt Nam. Vì vậy, ngành Tài chính đặt yêu cầu tăng cường năng lực nghiên cứu, phân tích, dự báo để nhận diện sớm xu hướng, cơ hội, rủi ro; từ đó cung cấp luận cứ cho điều hành chính sách tài chính - ngân sách và bảo đảm an ninh, an toàn tài chính quốc gia.

Yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi giai đoạn 2026-2030 gắn với mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, hướng tới tốc độ tăng trưởng 2 con số. Để đạt mục tiêu, nền kinh tế cần đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, nâng năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh; chính sách tài chính cũng phải phát huy tốt hơn vai trò kiến tạo, dẫn dắt và kích hoạt các động lực mới.

Trong đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh vừa tạo thêm dư địa tăng trưởng, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới cách thức phân bổ nguồn lực tài chính công. Một trong những vấn đề cần nghiên cứu là cơ chế thúc đẩy khu vực tư nhân đầu tư cho R&D, đổi mới công nghệ, đồng thời phát triển các công cụ tài chính phù hợp với những lĩnh vực mới.

Phát triển hạ tầng chiến lược cũng đặt ra những bài toán lớn về nguồn lực. Khi nhu cầu vốn ngày càng tăng, cơ chế huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực cần bảo đảm hiệu quả, minh bạch, bền vững, đồng thời gắn với an toàn nợ công và quản trị rủi ro tài khóa - tài chính trung, dài hạn. Đây là những vấn đề cần có cơ sở nghiên cứu phục vụ hoạch định chính sách.

Tập trung 8 trọng tâm nghiên cứu đến năm 2030

Trên cơ sở các định hướng phát triển kinh tế - xã hội, tài chính - ngân sách, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Kế hoạch được xây dựng theo hướng tăng tính chiến lược, trọng tâm, liên ngành. Kết quả nghiên cứu sẽ phục vụ xây dựng chiến lược, quy hoạch, hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật cũng như công tác chỉ đạo, điều hành của Bộ Tài chính.

Theo đó, Kế hoạch nghiên cứu khoa học và công nghệ 5 năm của ngành Tài chính giai đoạn 2026-2030 tập trung vào những nội dung chính sau:

Một là, thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế “2 con số” đến năm 2030 và tăng trưởng nhanh đến năm 2045.

Hai là, phát triển khoa họa công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Ba là, cơ chế, chính sách tài chính công trong bối cảnh mới.

Bốn là, hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật và cải thiện môi trường kinh doanh.

Năm là, phát triển đồng bộ, minh bạch và bền vững thị trường tài chính và đa dạng các dịch vụ tài chính.

Sáu là, hát triển các ngành kinh tế, xã hội, hạ tầng, đô thị và nông thôn.

Bảy là, hội nhập quốc tế về kinh tế - tài chính.

Tám là, cải cách tổ chức, bộ máy và phát triển nguồn nhân lực ngành Tài chính trong bối cảnh chuyển đổi số.

Với 8 trọng tâm trên, Kế hoạch nghiên cứu khoa học và công nghệ giai đoạn 2026-2030 hướng tới gắn hoạt động khoa học với những bài toán thực tiễn của ngành. Các kết quả nghiên cứu được kỳ vọng tạo cơ sở khoa học cho quá trình xây dựng chính sách, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và chất lượng điều hành.

Kế hoạch đồng thời là căn cứ để đề xuất, tuyển chọn và giao trực tiếp các nhiệm vụ khoa học, công nghệ của ngành Tài chính trong giai đoạn 2026-2030. Qua đó, nguồn lực nghiên cứu được định hướng vào những vấn đề trọng tâm, phục vụ trực tiếp yêu cầu hoàn thiện thể chế, đổi mới quản trị, chuyển đổi số và huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển.

Quyết định số 2731/QĐ-BTC có hiệu lực từ ngày 29/9/2026, thay thế Quyết định số 488/QĐ-BTC ngày 16/3/2026 và Quyết định số 1738/QĐ-BTC ngày 12/5/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính về phê duyệt định hướng nghiên cứu khoa học và công nghệ ngành Tài chính giai đoạn 2026-2028.