IPO huy động 60.900 tỷ đồng, mở thêm nguồn vốn cho doanh nghiệp

Bà Lê Thị Việt Nga, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Ảnh: DANH KHANG

Thời gian từ IPO đến niêm yết rút còn 30 ngày

Phát biểu tại Tọa đàm “Từ IPO đến giá trị dài hạn” do Báo Tuổi Trẻ tổ chức ngày 21/10, bà Lê Thị Việt Nga, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), cho biết hoạt động IPO có sự chuyển biến rõ nét từ cuối năm 2025 đến nay, cả về quy mô huy động vốn và việc đưa cổ phiếu lên niêm yết.

Giai đoạn 2021-2024, cả thị trường chỉ có 16 doanh nghiệp IPO, huy động tổng cộng khoảng 6.500 tỷ đồng. Từ cuối năm 2025, bức tranh thay đổi hẳn. Số doanh nghiệp IPO ít hơn, chỉ 10 đơn vị, nhưng vốn huy động lên tới 60.900 tỷ đồng. Trong 10 doanh nghiệp này, 7 đơn vị đã lên sàn, 3 đơn vị đang làm thủ tục niêm yết.

Theo bà Nga, lý do của mức tăng này phần lớn đến từ quy định mới về IPO gắn với niêm yết. Thời gian từ khi chào bán đến khi cổ phiếu lên sàn đã rút từ 90 ngày xuống còn 30 ngày. Doanh nghiệp IPO rồi niêm yết vừa tạo nguồn hàng chất lượng, vừa giúp mở rộng quy mô thị trường và tăng khả năng huy động vốn dài hạn qua chứng khoán.

“Phát triển thị trường IPO không chỉ là tăng số doanh nghiệp hay quy mô chào bán. Quan trọng hơn là nâng cao chất lượng doanh nghiệp, tính minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn vốn huy động từ công chúng", bà Nga cho hay.

Phó Chủ tịch UBCKNN thông tin thêm, vốn huy động qua thị trường chứng khoán, tính cả trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, tăng đều qua các năm. Con số này đạt khoảng 413.000 tỷ đồng năm 2023, 550.000 tỷ đồng năm 2024 và 764.000 tỷ đồng năm 2025. Riêng 9 tháng năm nay, vốn huy động đạt khoảng 564.000 tỷ đồng.

Thời gian tới, mục tiêu là đưa chứng khoán thành kênh vốn trung và dài hạn quan trọng, khi nhu cầu vốn cho mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số ngày càng lớn. UBCKNN sẽ mở rộng cửa cho doanh nghiệp tăng trưởng và đổi mới sáng tạo tiếp cận thị trường. Cơ quan quản lý cũng sẽ thúc đẩy chào bán cổ phiếu, trái phiếu ra công chúng gắn với niêm yết, phát triển thêm sản phẩm hợp khẩu vị nhà đầu tư tổ chức và thu hút mạnh dòng vốn dài hạn từ các quỹ trong và ngoài nước.

Để làm được việc này, bà Nga nêu 6 nhóm giải pháp. Về pháp lý, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán đã được trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai. Về độ mở thị trường, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) sẽ được triển khai từ đầu năm 2027. Quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài cũng sẽ được rà soát, nới rộng ở những ngành không thuộc nhóm trọng yếu như an ninh, quốc phòng.

Về hàng hóa, UBCKNN sẽ đưa thêm doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp có tài chính, quản trị tốt lên sàn, đồng thời phát triển thêm chỉ số làm tài sản cơ sở cho phái sinh. Về nhà đầu tư, đề án tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển hệ thống quỹ của Bộ Tài chính sẽ được triển khai quyết liệt. Về hạ tầng, các cơ chế lệnh giao dịch mới đang được nghiên cứu bổ sung. Cuối cùng, công tác thanh tra, giám sát sẽ được siết chặt để xử lý nghiêm vi phạm.

Toàn cảnh Tọa đàm.

Doanh nghiệp cần chủ động với thị trường vốn

Theo bà Nga, pháp lý và hạ tầng mới là điều kiện cần. Muốn chứng khoán thực sự là kênh dẫn vốn hiệu quả, yếu tố quyết định nằm ở chính doanh nghiệp. Bà đề nghị doanh nghiệp tập trung vào 4 việc.

Thứ nhất, chuẩn hóa quản trị theo thông lệ quốc tế. Doanh nghiệp cần nâng vai trò của thành viên hội đồng quản trị độc lập, làm tốt kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro. Theo bà, đây không chỉ là yêu cầu tuân thủ mà là điều kiện tiên quyết để có niềm tin của nhà đầu tư.

Thứ hai, minh bạch thông tin. “Minh bạch không còn là một sự lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc”, bà Nga nói. Doanh nghiệp phải công bố đầy đủ, kịp thời và chính xác cả thông tin tài chính lẫn phi tài chính, kể cả các yếu tố phát triển bền vững (ESG).

Thứ ba, xây dựng cấu trúc tài chính lành mạnh, kiểm soát tốt đòn bẩy và có chiến lược kinh doanh rõ ràng, khả thi. Theo bà, đây là cơ sở để doanh nghiệp tiếp cận vốn dài hạn với chi phí hợp lý.

Thứ tư, thay đổi tư duy, từ thụ động chờ vốn sang chủ động huy động vốn và coi thị trường chứng khoán là một phần trong chiến lược dài hạn. Khi lên sàn, doanh nghiệp không chỉ có thêm vốn. Họ còn được nâng cấp toàn diện về quản trị, uy tín và năng lực kinh doanh.

“Từ IPO đến giá trị dài hạn không chỉ là hành trình của một doanh nghiệp, mà còn là định hướng của một thị trường vốn hiện đại. Đó là nơi nguồn vốn được huy động minh bạch, phân bổ hiệu quả và chuyển hóa thành giá trị bền vững cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và nền kinh tế”, bà Nga nói.