Hà Nội quy hoạch 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực trong tầm nhìn 100 năm

Hà Nội định hướng trở thành siêu đô thị bền vững, thông minh và kết nối toàn cầu.

Phát triển Hà Nội theo cấu trúc “đa tầng - đa lớp - đa cực - đa trung tâm”

Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được lập trên toàn bộ địa giới hành chính Hà Nội với diện tích hơn 3.359 km2, gồm 126 xã, phường (51 phường và 75 xã). Thành phố đồng thời mở rộng không gian nghiên cứu liên kết với Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình cùng vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du miền núi phía Bắc và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế để hình thành cấu trúc “chùm đô thị hướng tâm”, trong đó Hà Nội giữ vai trò hạt nhân dẫn dắt toàn vùng.

Quan điểm xuyên suốt của quy hoạch là lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực phát triển. Hà Nội xác định văn hóa là nền tảng cốt lõi của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, với hệ giá trị “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”.

Theo quy hoạch, Hà Nội định hướng trở thành siêu đô thị bền vững, thông minh và kết nối toàn cầu, phát triển theo cấu trúc “đa tầng - đa lớp - đa cực - đa trung tâm”, lấy sông Hồng làm trục cảnh quan sinh thái, văn hóa chủ đạo.

Đáng chú ý, quy hoạch đặt mục tiêu tăng mạnh quy mô kinh tế của Thủ đô. Trong giai đoạn 2026-2035, Hà Nội phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm; quy mô GRDP năm 2035 đạt khoảng 200 tỷ USD; GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 18.800 USD.

Đến năm 2035, kinh tế số dự kiến chiếm 50% GRDP; công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 10% GRDP của thành phố; đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt 60%. Trong giai đoạn này, tỷ lệ đất xây dựng đô thị được nâng lên khoảng 35% - 40% tổng diện tích tự nhiên, đồng thời cơ bản hoàn thiện hệ thống hạ tầng khung đô thị.

Giai đoạn 2036-2045, Hà Nội tiếp tục đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm, quy mô GRDP dự kiến đạt khoảng 640 tỷ USD, GRDP bình quân đầu người tối thiểu 42.000 USD. Công nghiệp văn hóa được kỳ vọng đóng góp khoảng 12% GRDP của Thành phố. Tỷ lệ đất xây dựng đô thị được nâng lên khoảng 45% - 50% tổng diện tích tự nhiên theo mô hình phát triển “nén - xanh”.

Trong giai đoạn 2045-2065, tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân được định hướng trên 5%/năm, quy mô kinh tế hướng tới khoảng 1.920 tỷ USD vào năm 2065, GRDP bình quân đầu người tối thiểu 95.000 USD. Đất xây dựng đô thị chiếm khoảng 55% - 60% tổng diện tích tự nhiên; phần diện tích còn lại được bảo vệ nhằm duy trì tỷ lệ che phủ rừng trên 6,2% tổng diện tích đất toàn thành phố và bảo tồn cấu trúc vành đai xanh, hành lang xanh.

Sau năm 2085, Hà Nội định hướng duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân khoảng 4-5%/năm, GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 200.000 USD.

10 nhiệm vụ trọng tâm và 4 đột phá chiến lược

Tầm nhìn đến 100 năm, Hà Nội đặt mục tiêu trở thành thành phố “Thịnh vượng - Hài hòa - Văn hiến - Bản sắc”, là đô thị kết nối toàn cầu dựa trên nền tảng giá trị nghìn năm văn hiến; hội tụ các dòng chảy thương mại, tri thức và đổi mới sáng tạo, có khả năng kết nối nhanh với các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực và thế giới.

Hà Nội dự kiến triển khai dự án thí điểm “Hồi sinh các dòng sông” theo mô hình hạ tầng tích hợp đa năng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hà Nội xác định 10 nhiệm vụ trọng tâm gồm: bảo vệ môi trường và xử lý úng ngập; xử lý cơ bản các điểm ùn tắc giao thông; bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm; phát triển kinh tế; phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện; tái cấu trúc đô thị; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xác lập mô hình quản trị Thủ đô thông minh, hiện đại; xây dựng cấu trúc không gian đô thị đa tầng, đa lớp.

Trong đó, Hà Nội xác lập mô hình tăng trưởng mới theo hướng hoàn thành công nghiệp hóa, hiện đại hóa trước năm 2030, chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang dựa trên năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Không gian kinh tế Thủ đô được định hướng phát triển theo hướng mở, linh hoạt, gắn với các hành lang kinh tế và cực tăng trưởng. Thành phố đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của khu thương mại tự do, khu kinh tế tự do, khu công nghệ cao và các khu công nghiệp công nghệ cao, thông minh, sinh thái.

Hà Nội cũng định hướng thu hút đầu tư có chọn lọc vào các lĩnh vực công nghệ cao, thân thiện môi trường và có giá trị gia tăng lớn như điện tử, chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp hỗ trợ, logistics và công nghệ số.

Về tái cấu trúc đô thị, chiến lược được định hướng theo mô hình đa cực - đa trung tâm với cấu trúc đa tầng nhằm phân bổ lại dân cư và hạ tầng hợp lý hơn.

Chiến lược tái cấu trúc tập trung vào khu vực nội đô lịch sử, ưu tiên bảo tồn các không gian có giá trị đặc thù như Trung tâm chính trị - hành chính Ba Đình, Hồ Gươm và vùng phụ cận, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, phố Cổ, phố Cũ, Hồ Tây và trục sông Hồng. Thành phố đồng thời định hướng giảm mật độ xây dựng, hạn chế khai thác không gian cao tầng tại một số khu vực trung tâm để dành quỹ đất cho công viên, cây xanh và tiện ích công cộng.

Quy hoạch đặt ra yêu cầu tái cấu trúc sử dụng đất, không gian và cảnh quan theo hướng ưu tiên các chức năng có giá trị kinh tế cao; đồng thời tích hợp chặt chẽ các khu tái thiết với hệ thống giao thông công cộng và không gian ngầm theo mô hình TOD.

Bốn đột phá chiến lược được xác định gồm: đột phá về thể chế, phân quyền và vai trò điều phối Vùng Thủ đô; đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đột phá về phát triển không gian và hạ tầng chiến lược.

Đáng chú ý, Hà Nội dự kiến triển khai dự án thí điểm “Hồi sinh các dòng sông” theo mô hình hạ tầng tích hợp đa năng. Theo đó, thành phố sẽ xây dựng hệ thống bể chứa ngầm đa năng để tách nước thải từ đầu nguồn, xử lý úng ngập; đồng thời mở rộng đường ven sông, chỉnh trang cảnh quan nhằm giảm ùn tắc và hình thành các trục không gian xanh bền vững cho Thủ đô.

Định hình 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực phát triển

Trong tầm nhìn 100 năm, Hà Nội định hướng phát triển không gian theo hệ thống các tuyến vành đai và trục hướng tâm, hình thành cấu trúc gồm 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Theo định hướng này, các trục động lực sẽ đóng vai trò “xương sống” kỹ thuật, kết nối các cực tăng trưởng với khu vực trung tâm và mạng lưới liên kết Vùng Thủ đô, qua đó hình thành hệ sinh thái không gian kinh tế đô thị bền vững.

Theo quy hoạch, Hà Nội xác định 9 cực tăng trưởng với những chức năng riêng biệt. Trong đó, cực trung tâm là khu vực nội đô lịch sử và mở rộng phía hữu ngạn sông Hồng, giữ vai trò trung tâm chính trị, hành chính, tài chính và văn hóa của Thủ đô. Khu vực này đồng thời phát triển đô thị thể thao và lấy sông Nhuệ làm trục xanh chiến lược kết nối không gian từ ngoại vi vào lõi đô thị.

Hà Nội xác định 9 cực tăng trưởng với những chức năng riêng biệt.

Cực phía Bắc thuộc vùng Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn cũ được xác định là cực động lực hội nhập, phát triển đô thị dịch vụ, thương mại quốc tế, tài chính, logistics gắn với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và trung tâm công nghiệp công nghệ cao. Trong khi đó, cực phía Đông thuộc Gia Lâm - Long Biên cũ được định hướng là cực cửa ngõ và thương mại dịch vụ, phát triển logistics hiện đại gắn với Quốc lộ 5 và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng.

Ở phía Nam, khu vực Phú Xuyên - Ứng Hòa cũ được quy hoạch trở thành cực công nghiệp và logistics, phát triển đô thị logistics, công nghiệp công nghệ cao, y tế và đầu mối giao thông đa phương thức gắn với sân bay thứ 2 phía Nam Hà Nội. Cùng khu vực này, đô thị Vân Đình - Đại Nghĩa được định hướng là đô thị cảnh quan sinh thái hai bên sông, gắn với di sản và tín ngưỡng.

Phía Tây Nam với khu vực Xuân Mai - Chương Mỹ cũ được xác định là đô thị giáo dục, đào tạo, y tế kết hợp nghỉ dưỡng sinh thái. Trong khi đó, Hòa Lạc tiếp tục được định vị là đô thị khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục với trọng tâm là Khu công nghệ cao Hòa Lạc và Đại học Quốc gia Hà Nội.

Khu vực Sơn Tây - Ba Vì được phát triển thành đô thị văn hóa lịch sử, du lịch nghỉ dưỡng gắn với rừng quốc gia, núi Tản - sông Đà và nhiệm vụ an ninh quốc phòng. Đặc biệt, cực sông Hồng được xác định là không gian cảnh quan đa chức năng, trung tâm văn hóa, tài chính, thương mại dịch vụ và động lực phát triển mới của Thủ đô.

Song song với các cực tăng trưởng, Hà Nội cũng quy hoạch 9 trung tâm lớn theo quy mô, tính chất và tiềm năng nổi trội. Các trung tâm này bao gồm trung tâm đô thị Nam sông Hồng, Bắc sông Hồng, trung tâm phía Đông, trung tâm thể thao, trung tâm Phú Xuyên, Vân Đình - Đại Nghĩa, Xuân Mai, Hòa Lạc và Sơn Tây. Mỗi trung tâm được định hướng phát triển theo các chức năng riêng như tài chính, thương mại, logistics, khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo, y tế, văn hóa hay du lịch sinh thái.

Để kết nối các không gian phát triển, Hà Nội xác lập 9 trục động lực. Trong đó, trục Nhật Tân - Nội Bài được định hướng là trục xương sống hình thành đô thị phía Bắc gắn với mô hình đô thị sân bay. Trục Hồ Tây - Cổ Loa - sân bay Gia Bình kết nối trung tâm Thủ đô với vùng kinh tế mới phía Đông Bắc và hành lang kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Các trục Quốc lộ 5 và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng sẽ phát triển thành hành lang đô thị dịch vụ, thương mại và logistics thông minh kết nối Hà Nội với cảng biển quốc tế. Trục Quốc lộ 1A và cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ đóng vai trò hành lang kinh tế chủ đạo phía Nam, phát triển công nghiệp hỗ trợ và logistics đa phương thức.

Trong khi đó, Đại lộ Thăng Long và trục Hồ Tây - Ba Vì được định hướng trở thành trục động lực kinh tế tri thức kết nối trung tâm với Hòa Lạc và Ba Vì. Đặc biệt, Đại lộ cảnh quan sông Hồng được xác định là trục chiến lược, không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo, khoa học công nghệ và các hoạt động thương mại, dịch vụ dọc hai bên sông Hồng, hướng tới trở thành biểu tượng mới của Thủ đô văn minh, hiện đại.