Gỡ nút thắt đầu tư công: Thể chế đã thông, trọng tâm chuyển sang thực thi

Ông Lê Tiến Dũng phát biểu tại họp báo.

Tăng phân cấp, hoàn thiện cơ chế thanh toán

Phát biểu tại họp báo thường kỳ quý I của Bộ Tài chính, ông Lê Tiến Dũng, Phó Vụ trưởngVụ Phát triển hạ tầng (Bộ Tài chính) cho biết, ngay từ đầu năm 2026, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã xác định giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô. Trong những tháng đầu năm, Thủ tướng Chính phủ đã liên tục tổ chức các hội nghị chuyên đề về giải ngân đầu tư công; đồng thời tại các phiên họp Chính phủ thường kỳ và các cuộc họp của Ban Chỉ đạo các dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải, nhiều chỉ đạo quyết liệt đã được đưa ra nhằm tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện.

Thực hiện chỉ đạo này, các bộ, ngành và địa phương được yêu cầu tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thúc đẩy giải ngân, đặc biệt là đối với các dự án hạ tầng trọng điểm, có tính lan tỏa cao, góp phần kích thích tăng trưởng và tạo dư địa phát triển cho nền kinh tế.

Về phía Bộ Tài chính, đại diện Vụ Phát triển hạ tầng cho biết Bộ đã chủ động điều hành ngân sách, bảo đảm đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu vốn theo kế hoạch năm 2026 cho các bộ, ngành, địa phương. Trong đó, ưu tiên bố trí vốn cho các dự án hạ tầng chiến lược, liên vùng, có khả năng giải ngân tốt và tạo hiệu ứng lan tỏa nhanh.

Bộ Tài chính cũng đã chỉ đạo hệ thống Kho bạc Nhà nước thực hiện giải ngân ngay khi dự án đủ điều kiện, nhằm bảo đảm tiến độ và tránh ách tắc dòng vốn. Đồng thời, Bộ đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ xây dựng bộ chỉ số đánh giá kết quả giải ngân vốn đầu tư công của các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương theo định kỳ hằng tháng, qua đó tăng cường giám sát, đánh giá và kịp thời điều chỉnh trong công tác điều hành.

Một điểm đáng chú ý khác là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, điện tử hóa quy trình tổng hợp số liệu và báo cáo. Nhờ đó, thời gian cập nhật và xử lý thông tin được rút ngắn, phục vụ hiệu quả hơn công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Bên cạnh đó, các nội dung thực tiễn từ quá trình triển khai cũng đang được nghiên cứu, tổng hợp để phục vụ công tác sửa đổi, hoàn thiện Luật Ngân sách nhà nước và các quy định liên quan, nhằm tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng vốn đầu tư công trong thời gian tới.

Việc đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện thể chế, tăng phân cấp, cải cách thủ tục đến nâng cao trách nhiệm và ứng dụng công nghệ được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh mẽ trong giải ngân đầu tư công, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và phát triển hạ tầng bền vững.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi chia sẻ thông tin liên quan đến đầu tư công.

Cơ chế đầu tư công hiện nay đã thông thoáng, vướng chủ yếu ở khâu tổ chức thực hiện

Phát biểu tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, trong suốt thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã dành rất nhiều thời gian, nguồn lực để tập trung chỉ đạo công tác đầu tư công. Đây là lĩnh vực đã được tổng kết, đánh giá nhiều lần, với nhiều giải pháp được đưa ra một cách bài bản và quyết liệt.

Theo Thứ trưởng, trên cơ sở chỉ đạo đó, các cơ chế, chính sách liên quan đến đầu tư công đã được rà soát, sửa đổi, bổ sung tương đối toàn diện. Đặc biệt, trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính, nhiều nội dung quan trọng đã được điều chỉnh theo hướng tạo thuận lợi tối đa cho quá trình triển khai dự án.

Cụ thể, các quy định về phân cấp, phân quyền đã được đẩy mạnh; quy trình đấu thầu, chỉ định thầu được hoàn thiện; việc phân bổ vốn, thanh toán, quyết toán được cải tiến; đồng thời các vấn đề liên quan đến quy hoạch, đất đai, tài nguyên cũng được rà soát nhằm bảo đảm sự thông suốt trong triển khai các dự án đầu tư công.

"Có thể nói, trong nhiều năm qua, chưa bao giờ hệ thống cơ chế, chính sách và pháp luật liên quan đến đầu tư công lại được hoàn thiện theo hướng thuận lợi như hiện nay", Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh. Dù chưa thể khẳng định là tối ưu tuyệt đối, nhưng các quy định hiện hành đã tạo điều kiện rất thuận lợi cho việc triển khai các dự án.

Từ thực tế đó, Thứ trưởng cho rằng, nếu việc giải ngân và triển khai đầu tư công vẫn chậm, nguyên nhân chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Các cấp, các ngành cần nhìn nhận rõ trách nhiệm của mình để có giải pháp khắc phục hiệu quả.

Đồng thời, Thứ trưởng cũng đề nghị các cơ quan báo chí, phóng viên nếu phát hiện những vướng mắc thực sự thuộc về cơ chế, chính sách thì kịp thời phản ánh đến Bộ Tài chính. Trên cơ sở đó, Bộ sẽ nhanh chóng xem xét, xử lý, sửa đổi hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền điều chỉnh nhằm tháo gỡ khó khăn.

Nhấn mạnh vai trò của đầu tư công, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết đây là một trong những trụ cột quan trọng của tăng trưởng kinh tế, do đó được tập trung chỉ đạo ở mức cao nhất. Trong quá trình tổ chức thực hiện, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân được đặt ra rất rõ ràng.

Theo đó, các đơn vị nếu không triển khai được các dự án đã được giao, không giải ngân được vốn hoặc thực hiện không hiệu quả sẽ bị đánh giá không hoàn thành nhiệm vụ, thậm chí ở mức thấp. Cơ chế đánh giá này nhằm tạo áp lực và động lực để các chủ thể liên quan nâng cao trách nhiệm, thúc đẩy tiến độ thực hiện.

"Trách nhiệm đã được xác định rõ, cơ chế đã tương đối đầy đủ. Vấn đề còn lại là tổ chức thực hiện sao cho hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển", Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh.

Việc tiếp tục hoàn thiện thể chế đi đôi với siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong thực thi được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong giải ngân đầu tư công, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế bền vững.