 |
| Từ các kết quả điều tra, tổng điều tra, ngành Thống kê hướng tới cung cấp các sản phẩm phân tích chuyên sâu. |
Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu đối với việc cung cấp thông tin thống kê không chỉ là tính chính xác, đầy đủ, mà còn bảo đảm tính kịp thời, minh bạch, dễ tiếp cận và có giá trị phân tích cao. Thực hiện Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2045, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) đang đẩy mạnh đổi mới toàn diện hoạt động biên soạn, phân tích, dự báo và phổ biến thông tin thống kê theo hướng lấy người dùng làm trung tâm, góp phần nâng cao chất lượng dữ liệu và hiệu quả hoạch định chính sách.
Xác định nhu cầu thông tin thống kê được xác định là nhiệm vụ quan trọng để đáp ứng ngày một tốt hơn nhu cầu của người dùng tin. Định kỳ, Cục Thống kê tổ chức điều tra về nhu cầu và mức độ hài lòng của sử dụng thông tin thống kê, qua đó đánh giá chất lượng sản phẩm thống kê và định hướng hoàn thiện phương thức cung cấp thông tin.
Đáng chú ý, cuộc điều tra năm 2023 đánh dấu bước chuyển mạnh khi toàn bộ quá trình điều tra được thực hiện bằng hình thức trực tuyến, thay thế mô hình kết hợp giữa điều tra phiếu giấy và điều tra webform trước đây. Phương thức mới không chỉ giúp tiết kiệm chi phí, rút ngắn thời gian xử lý mà còn giúp công tác tổng hợp, phân tích dữ liệu dễ dàng hơn, tăng hiệu quả điều tra. Từ kết quả này, cuộc điều tra triển khai trong năm 2026 sẽ tiếp tục được thực hiện bằng hình thức webform, phù hợp với hoạt động đẩy mạnh chuyển đổi số của ngành Thống kê.
Song song với việc khảo sát nhu cầu người dùng, hoạt động phân tích và dự báo thống kê ngày càng được coi trọng và được thể chế hóa trong các văn bản pháp lý như: Luật Thống kê quy định cụ thể trách nhiệm của cơ quan thống kê nhà nước trong việc thực hiện phân tích và dự báo thống kê; Chiến lược phát triển Thống kê Việt Nam giai đoạn 2021 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định “Đẩy mạnh phân tích và dự báo thống kê” là một trong những nội dung quan trọng trong chương trình hành động. Điều này cho thấy thay vì chỉ cung cấp số liệu, ngành Thống kê đang chuyển dần sang cung cấp các sản phẩm phân tích chuyên sâu, hỗ trợ dự báo và đánh giá chính sách, đáp ứng yêu cầu điều hành nền kinh tế trong bối cảnh mới.
Đến nay, công tác phân tích dự báo của ngành Thống kê, cũng như của các bộ, ngành từng bước được cải thiện với những kết quả tích cực. Chất lượng các báo cáo kinh tế - xã hội tháng, quý và năm đã được nâng lên rõ rệt. Nội dung các báo cáo không chỉ phân tích, đánh giá sát hơn thực trạng kinh tế - xã hội mà còn phản ánh kịp thời việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ và Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về những giải pháp chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Nét mới trong các chuyên đề, báo cáo phân tích và dự báo trong thời gian gần đây là đã lượng hóa được tác động của các yếu tố nguyên nhân tới yếu tố kết quả bằng việc sử dụng công cụ phân tích như bảng SUT, bảng IO và các phần mềm phân tích dự báo thống kê như STATA, SPSS, EVIEW, R... qua đó góp phần nâng cao độ tin cậy và giá trị khoa học của kết quả phân tích.
Một số chuyên đề phân tích chuyên sâu đã nhận được sự đánh giá cao của các cơ quan, tổ chức sử dụng như: Thực trạng kinh tế - xã hội Việt Nam so với các quốc gia trong khu vực giai đoạn 2010-2024; Thực trạng hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa giai đoạn 2020-2023 của Việt Nam và giải pháp đẩy mạnh xuất, nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030; Năng suất lao động và giải pháp chủ yếu thúc đẩy tăng năng suất lao động Việt Nam.
Cùng với nâng cao chất lượng phân tích, ngành Thống kê đang đẩy mạnh đổi mới phương pháp, nội dung, hình thức và ứng dụng công nghệ tiên tiến trong hoạt động biên soạn thông tin thống kê theo hướng phục vụ tốt hơn yêu cầu quản lý nhà nước và nhu cầu của các đối tượng sử dụng.
Hằng năm, Cục Thống kê tiếp tục cập nhật, nghiên cứu khung lý thuyết, mô hình, phương pháp, công cụ phân tích và dự báo thống kê tiên tiến, hiện đại; đồng thời biên soạn các báo cáo đánh giá tác động biến động giá theo các kịch bản điều chỉnh giá một số mặt hàng do nhà nước quản lý như: Điện, giáo dục, xăng dầu, phục vụ cho công tác quản lý, điều hành của Chính phủ. Cơ quan thống kê cũng tham gia góp ý quy hoạch cho nhiều địa phương, vùng kinh tế và cung cấp số liệu theo yêu cầu của Bộ Tài chính phục vụ lập quy hoạch tổng thể quốc gia.
Hoạt động biên soạn thông tin thống kê cũng được đổi mới mạnh mẽ. Hệ thống chỉ tiêu thống kê được rà soát, cập nhật phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; mẫu Niên giám Thống kê cấp tỉnh được cải tiến, cập nhật và lần đầu tiên xây dựng mẫu Niên giám Thống kê cấp xã. Đồng thời, bộ chỉ tiêu kinh tế - xã hội phục vụ đánh giá việc thực hiện nghị quyết Đại hội Đảng cấp tỉnh và cấp xã nhiệm kỳ 2025-2030 cũng đã được xây dựng, nhằm phản ánh đầy đủ, sát thực và toàn diện các lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường ở cấp tỉnh, cấp xã.
Bên cạnh đó, Cục Thống kê đẩy mạnh công tác biên soạn thông tin thống kê về vùng kinh tế - xã hội, vùng kinh tế trọng điểm, các chỉ tiêu kinh tế số, logistics; nhiều ấn phẩm thống kê mới cũng được hoàn thiện, không chỉ mở rộng phạm vi thông tin mà còn tạo nguồn dữ liệu có giá trị phục vụ nghiên cứu, xây dựng chính sách và so sánh quốc tế.
Không chỉ Cục Thống kê, nhiều bộ, ngành cũng chủ động đổi mới hoạt động thống kê theo hướng ứng dụng công nghệ hiện đại. Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện hệ thống báo cáo trực tuyến; Viện Kiểm sát nhân dân tối cao chuẩn hóa quy trình xử lý và phổ biến thông tin; Bộ Dân tộc và Tôn giáo hiện đại hóa công tác điều tra, thu thập thông tin bằng Webform và CAPI; Bộ Công an xây dựng nhiều báo cáo phân tích chuyên sâu kết hợp biểu đồ, đồ thị và hình ảnh trực quan nhằm nâng cao hiệu quả khai thác thông tin.
 |
| Trang thông tin điện tử của Cục Thống kê liên tục cập nhật các báo cáo kinh tế - xã hội. |
Mở rộng phổ biến thông tin trên nền tảng số
Đổi mới cung cấp thông tin thống kê không chỉ nằm ở nội dung mà còn ở phương thức phổ biến. Bên cạnh các ấn phẩm in truyền thống, phần lớn sản phẩm thống kê hiện đã được phát hành dưới dạng điện tử và công bố trên cổng thông tin của Cục Thống kê cũng như các bộ, ngành. Website trở thành kênh cung cấp thông tin chủ lực, giúp người dùng tiếp cận nhanh chóng, thuận tiện và minh bạch hơn.
Trang thông tin điện tử của Cục Thống kê liên tục cập nhật các báo cáo kinh tế - xã hội, bài viết chuyên đề, infographic bằng tiếng Việt và tiếng Anh, đồng thời tăng cường tương tác và giải đáp thắc mắc của người sử dụng. Nhiều bộ, ngành và địa phương cũng thường xuyên tổ chức họp báo công bố số liệu, nâng cấp cổng thông tin điện tử và đa dạng hóa sản phẩm thống kê, tạo điều kiện để doanh nghiệp, nhà đầu tư, giới nghiên cứu và người dân tiếp cận nguồn dữ liệu chính thống một cách thuận lợi hơn.
Cùng với đó, hoạt động đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức vai trò, tầm quan trọng của công tác thống kê được Cục Thống kê tích cực thực hiện. Toàn ngành Thống kê đã tổ chức 335 hội nghị phổ biến, quán triệt Luật Thống kê và các văn bản liên quan với 17.995 lượt người tham dự; tổ chức 99 hội nghị phổ biến kiến thức thống kê với 3.672 lượt người tham dự; tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thống kê qua việc lồng ghép với 374 cuộc tập huấn nghiệp vụ điều tra với 22.230 lượt người tham dự. Nhiều hoạt động tổ chức tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng như báo in, báo điện tử, sóng phát thanh, truyền hình cũng đã được thực hiện.
Có thể thấy, quá trình đổi mới từ công tác khảo sát nhu cầu người dùng, nâng cao chất lượng phân tích, đa dạng hóa sản phẩm đến mở rộng phổ biến thông tin trên nền tảng số đang tạo bước chuyển căn bản trong hoạt động thống kê. Khi chất lượng dữ liệu, năng lực phân tích và khả năng tiếp cận thông tin tiếp tục được nâng cao, thông tin thống kê sẽ trở thành nền tảng quan trọng giúp nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, tăng cường tính minh bạch của dữ liệu và hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong kỷ nguyên số.
