 |
| Thời gian qua, các tiêu chuẩn, quy trình sản xuất thông tin thống kê hiện hành đã được xây dựng và triển khai thống nhất. |
Hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn thống kê theo chuẩn mực quốc tế
Trong giai đoạn 2021-2025, Cục Thống kê (Bộ Tài chính) đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành triển khai thực hiện lộ trình xây dựng, hoàn thiện và ban hành đồng bộ các tiêu chuẩn thống kê, các quy trình sản xuất thông tin thống kê, phù hợp với chuẩn mực, thông lệ quốc tế và điều kiện thực tế của Việt Nam.
Một trong những nội dung được tập trung thực hiện là nghiên cứu khung tiêu chuẩn thống kê đối với một số lĩnh vực có yêu cầu cao về tính thống nhất: xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ; thống kê thương mại, dịch vụ; thống kê du lịch, vận tải hàng không, viễn thông và công nghệ thông tin; thống kê bưu chính... tạo cơ sở để các cơ quan, đơn vị thực hiện công tác thống kê theo cùng một tiêu chuẩn, hạn chế sự khác biệt về phương pháp và cách hiểu giữa các lĩnh vực, đồng thời nâng cao khả năng tổng hợp, phân tích và so sánh số liệu.
Cùng với đó, Cục Thống kê thường xuyên cập nhật hướng dẫn hằng năm của Thống kê Liên hợp quốc về thống kê dân số và lao động, xã hội - môi trường, biến đổi khí hậu... để thực hiện biên soạn sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ theo chuẩn mực quốc tế phù hợp với tình hình của Việt Nam; góp phần hỗ trợ người làm công tác thống kê trong quá trình tổ chức thu thập, xử lý và biên soạn thông tin.
Các bảng phân loại thống kê dùng chung trong hoạt động thống kê (Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam , hệ thống ngành sản phẩm Việt Nam, phân loại nghề nghiệp, phân loại chi tiêu theo mục đích hộ gia đình…) cũng được xây dựng và áp dụng thống nhất trên cơ sở các phân loại chuẩn quốc tế tương ứng. Điều này giúp bảo đảm sự đồng nhất trong quá trình thu thập, tổng hợp và công bố số liệu, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan.
Đây cũng là một trong những nền tảng quan trọng để nâng cao khả năng so sánh số liệu thống kê của Việt Nam với các quốc gia, khu vực và tổ chức quốc tế, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu hội nhập và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thống kê.
Cùng với việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, công tác xây dựng và ban hành các quy trình sản xuất thông tin thống kê được chú trọng. Cục Thống kê (Bộ Tài chính) đã xây dựng và ban hành các quy định quy trình sản xuất thông tin thống kê chung và quy trình nghiệp vụ điều tra thống kê thống nhất. Các quy trình, mô hình thống kê được xây dựng theo các chuẩn mực quốc tế (như quy trình sản xuất thông tin thống kê (GSBPM)…), đồng thời từng bước hình thành và áp dụng các chuẩn mực dữ liệu dùng chung trong chia sẻ dữ liệu thống kê.
Đưa tiêu chuẩn, quy trình thống kê vào thực tiễn
Việc xây dựng tiêu chuẩn và quy trình chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được áp dụng thống nhất trong thực tế. Trong thời gian qua, các tiêu chuẩn, quy trình sản xuất thông tin thống kê hiện hành như chương trình điều tra thống kê quốc gia, hệ thống chỉ tiêu thống kê, chế độ báo cáo thống kê, các phân loại thống kê dùng chung, các chuẩn mực trong thu thập, biên soạn các chỉ tiêu thống kê tài khoản quốc gia, chỉ tiêu thống kê chuyên ngành… đã được xây dựng và triển khai thống nhất.
Đồng thời, việc biên soạn hệ thống tài khoản quốc gia (GDP, GRDP, lập các tài khoản cân đối, các bảng cân đối…) và các chỉ tiêu thống kê thuộc các lĩnh vực thống kê chuyên ngành (thống kê thương mại, dịch vụ quốc tế…) được thực hiện theo đúng các tiêu chuẩn, chuẩn mực và phương pháp luận quốc tế. Qua đó, chất lượng và khả năng so sánh của số liệu thống kê từng bước được nâng cao.
Hầu hết các bộ, ngành đã áp dụng các phân loại thống kê dùng chung cũng như thu thập thông tin thống kê theo đúng quy định của các hệ thống chỉ tiêu thống kê, chế độ báo cáo thống kê, chương trình điều tra thống kê.
Một số bộ, ngành đã có những cách làm cụ thể trong tổ chức thực hiện. Điển hình như Viện Kiểm sát nhân dân tối cao hàng năm đã tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ về quy trình sản xuất thông tin thống kê cho cán bộ, công chức làm công tác thống kê trong ngành. Các hoạt động thống kê trong ngành Kiểm sát nhân dân được tổ chức thực hiện đầy đủ, đúng trình tự, các bước của quy trình sản xuất thông tin thống kê.
Tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, công tác thu thập, xử lý báo cáo thống kê được triển khai theo đúng quy trình về thu thập, tra soát, duyệt báo cáo. Việc tổng hợp, cung cấp, công bố thông tin được bảo đảm tuân thủ theo đúng các bước của quy trình sản xuất thông tin thống kê.
Đối với Bộ Công Thương, dù chưa ban hành văn bản quy định chính thức song các bước của quy trình sản xuất thông tin thống kê cũng đã được triển khai trong thực tế.
Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021-2025 cho thấy hệ thống tiêu chuẩn, quy trình và mô hình thống kê của Việt Nam đang từng bước được chuẩn hóa, hiện đại hóa và tiệm cận với thông lệ quốc tế, tạo cơ sở quan trọng để tư liệu hóa, kiểm soát và đánh giá chất lượng thông tin thống kê. Đây là nền tảng quan trọng để ngành Thống kê Việt Nam tiếp tục hiện thực hóa mục tiêu xây dựng hệ thống thống kê hiện đại, chuyên nghiệp, hiệu quả, hội nhập quốc tế, phục vụ ngày càng tốt hơn công tác hoạch định chính sách và nhu cầu của người dùng tin.
