Đề phòng tỷ giá biến động, doanh nghiệp được khuyến nghị chủ động phòng vệ

Diễn biến chỉ số DXY trong một năm qua.

Trong phiên giao dịch cuối cùng của tháng 3/2026, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố tỷ giá trung tâm ở mức 25.102 VND/USD, tăng 2 đồng so với phiên trước đó. Với biên độ ±5%, tỷ giá giao dịch tại các ngân hàng thương mại dao động trong khoảng 23.847-26.357 VND/USD.

Tại các ngân hàng lớn như Vietcombank và BIDV, giá USD niêm yết phổ biến ở mức 26.137 VND/USD (mua vào) và 26.357 VND/USD (bán ra), cùng tăng nhẹ 2 đồng so với phiên trước. Nhiều ngân hàng thương mại ghi nhận giá bán USD chạm mức trần biên độ, trong khi giá mua có sự phân hóa giữa các đơn vị.

Trên thị trường tự do, tỷ giá USD dao động quanh 28.030-28.080 VND/USD (mua vào - bán ra), gần như đi ngang so với phiên hôm qua. Diễn biến này cho thấy áp lực tỷ giá trong nước đang hiện hữu nhưng vẫn được kiểm soát trong khuôn khổ điều hành.

Ở thị trường quốc tế, chỉ số DXY thước đo sức mạnh của đồng USD so với rổ 6 đồng tiền chủ chốt đang ở mức 100,44 điểm. Đồng USD tiếp tục duy trì sức mạnh tương đối, dù diễn biến có sự phân hóa giữa các đồng tiền. Cụ thể, USD giảm nhẹ so với EUR và GBP, nhưng tăng so với JPY, phản ánh trạng thái giằng co trên thị trường tiền tệ toàn cầu.

Theo giới phân tích, đồng USD đang hướng tới mức tăng theo tháng mạnh nhất kể từ tháng 6/2025 trong bối cảnh nhà đầu tư duy trì tâm lý thận trọng trước các rủi ro địa chính trị và biến động năng lượng. Vai trò tài sản trú ẩn của USD tiếp tục được củng cố, dù đà tăng chưa mang tính đồng thuận tuyệt đối.

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam 2026 tổ chức mới đây, ông Huỳnh Duy Sang, Giám đốc Khối Thị trường Tài chính ACB cho biết, làn sóng biến động hiện nay khác biệt so với các giai đoạn trước khi chịu tác động đồng thời từ giá năng lượng, gián đoạn logistics và căng thẳng địa chính trị. Khi chi phí logistics và năng lượng tăng, áp lực lên tỷ giá là điều khó tránh khỏi. Nhiều doanh nghiệp có thể vẫn có lãi ở khâu sản xuất – kinh doanh, nhưng lợi nhuận bị bào mòn do biến động tỷ giá giữa thời điểm ký hợp đồng và thời điểm thanh toán. Nên trong bối cảnh hiện nay, tỷ giá không còn là yếu tố mang tính kỹ thuật mà đã trở thành biến số rủi ro trung tâm đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Cùng quan điểm, theo ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo (NHNN), rủi ro lớn hiện nay đến từ khả năng gián đoạn nguồn cung năng lượng, đặc biệt tại các điểm trung chuyển chiến lược. Tâm lý phòng thủ gia tăng khiến dòng vốn có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản trú ẩn như USD hay vàng.

NHNN tiếp tục điều hành tỷ giá linh hoạt, chủ động. Ảnh minh hoạ: ST

Trước bối cảnh đó, định hướng điều hành chính sách tiền tệ được NHNN xác định tiếp tục theo hướng chủ động, linh hoạt, phối hợp đồng bộ với chính sách tài khóa, sử dụng các công cụ như lãi suất, tỷ giá và tín dụng nhằm kiểm soát lạm phát và giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng, kinh tế thế giới đang đối mặt đồng thời với tăng trưởng chậm lại, rủi ro địa chính trị gia tăng và thị trường tài chính chưa ổn định, trong đó vấn đề tỷ giá, lạm phát và cạnh tranh giữa các đồng tiền là những thách thức nổi bật. Vì thế, doanh nghiệp cần quản lý dòng tiền, duy trì thanh khoản, kiểm soát chi phí tồn kho, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu giữ vững nền tảng sản xuất và chuỗi cung ứng để sẵn sàng phục hồi khi điều kiện thuận lợi.

Một trong những giải pháp quan trọng là chủ động phòng vệ rủi ro tỷ giá thông qua các công cụ tài chính. Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Vietravel cho rằng, doanh nghiệp cần sử dụng các công cụ phòng vệ giá không chỉ với xăng dầu mà cả ngoại tệ để giữ giá trong một khoảng thời gian nhất định; đồng thời xây dựng các kịch bản ứng phó linh hoạt theo từng giai đoạn.

Hiện nay, các ngân hàng thương mại đang cung cấp nhiều giải pháp tài chính tổng thể cho doanh nghiệp, trong đó có nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp ổn định chi phí và chủ động kiểm soát rủi ro tỷ giá. Các giải pháp phổ biến bao gồm cung cấp tỷ giá giao dịch cạnh tranh, ưu đãi phí ngoại tệ, tư vấn lựa chọn đồng tiền thanh toán phù hợp, cũng như hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các sản phẩm phái sinh như hợp đồng kỳ hạn (forward), hoán đổi (swap) hoặc quyền chọn (option).

Cùng với đó, các ngân hàng cũng đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu thông qua việc tối ưu chi phí ngoại tệ, rút ngắn thời gian thanh toán quốc tế và mở rộng kênh giao dịch bằng nhiều đồng tiền khác nhau như USD, EUR, JPY hay Nhân dân tệ. Các ngân hàng không chỉ cung cấp sản phẩm mà còn tham gia tư vấn chiến lược, hỗ trợ doanh nghiệp xác định thời điểm giao dịch, xây dựng kịch bản tỷ giá và lựa chọn công cụ phòng vệ phù hợp với dòng tiền thực tế.

Thông qua các giải pháp này, doanh nghiệp có thể chủ động trước tỷ giá cho các giao dịch tương lai, qua đó ổn định giá vốn nhập khẩu, bảo toàn doanh thu xuất khẩu và hạn chế rủi ro do biến động thị trường.

Về dài hạn, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần được tích hợp rủi ro tỷ giá vào chiến lược kinh doanh thay vì xử lý mang tính tình huống. Ngoài ra, việc đa dạng hóa thị trường và đồng tiền thanh toán cũng được xem là hướng đi quan trọng. Bà Trần Thụy Quế Phương, Phó Tổng thư ký VASEP nhận định, các doanh nghiệp cần chủ động đàm phán với đối tác để chia sẻ rủi ro và đa dạng hóa thị trường nhằm phân tán tác động của biến động tỷ giá và chi phí logistics.