Củng cố nguồn lực ngân sách, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế

Không chỉ bảo đảm nguồn lực cho ngân sách nhà nước, chính sách thu còn trở thành công cụ quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp, người dân vượt qua khó khăn.

Hoàn thiện thể chế, cơ cấu nguồn thu bền vững

Thực hiện Chiến lược tài chính đến năm 2030, trong giai đoạn 2021-2025, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách thu ngân sách nhà nước (NSNN) theo hướng đồng bộ, hiện đại, phù hợp thông lệ quốc tế, bảo đảm huy động hợp lý các nguồn lực cho NSNN, đồng thời góp phần tạo lập môi trường đầu tư kinh doanh cạnh tranh, thuận lợi cho hội nhập và phát triển kinh tế.

Theo đó, cơ cấu thu NSNN tiếp tục được củng cố theo hướng bền vững, mở rộng cơ sở thu, tăng tỷ trọng thu nội địa, bảo đảm hài hòa giữa thuế trực thu và thuế gián thu; khai thác tốt các khoản thu từ tài sản, tài nguyên và bảo vệ môi trường. Công tác quản lý thu được tăng cường tại nhiều lĩnh vực trọng điểm như tài chính, ngân hàng, bất động sản, thương mại điện tử, xăng dầu…; đồng thời đẩy mạnh chống thất thu, chuyển giá, buôn lậu, gian lận thương mại và trốn thuế.

Đặc biệt, ngành Tài chính đã đẩy mạnh chuyển đổi số, điện tử hóa trong quản lý thuế thông qua mở rộng hóa đơn điện tử, khai thuế, hoàn thuế điện tử; xây dựng cơ sở dữ liệu lớn; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan. Những giải pháp này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần giảm chi phí tuân thủ pháp luật thuế cho doanh nghiệp, người dân, nâng cao tính minh bạch của môi trường đầu tư kinh doanh.

Bám sát chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước, trong giai đoạn 2021-2025, Bộ Tài chính cũng đã rà soát, đánh giá tổng thể hệ thống pháp luật thuế để báo cáo cấp có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung đồng bộ các luật thuế quan trọng. Kết quả, Quốc hội đã thông qua hàng loạt luật như Luật Thuế GTGT, Luật Thuế TNDN, Luật Thuế TTĐB, Luật Thuế TNCN, Luật Quản lý thuế; đồng thời sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Có thể thấy, việc hoàn thiện chính sách thu không chỉ nhằm tăng cường huy động nguồn lực cho NSNN mà còn hướng tới mục tiêu nuôi dưỡng nguồn thu, tạo dư địa cho phát triển lâu dài. Đây cũng là nền tảng quan trọng giúp chính sách tài khóa phát huy vai trò điều tiết, ổn định kinh tế vĩ mô trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt nhiều biến động khó lường.

Đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân vượt khó

Một trong những dấu ấn nổi bật của ngành Tài chính giai đoạn vừa qua là việc triển khai đồng bộ, quy mô lớn các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, người dân trong bối cảnh chịu tác động nặng nề từ đại dịch Covid-19 và những bất ổn kinh tế, chính trị toàn cầu.

Trong giai đoạn 2020-2024, Bộ Tài chính đã chủ động nghiên cứu, tham mưu và trình cấp có thẩm quyền ban hành nhiều giải pháp hỗ trợ về tài chính với tổng quy mô khoảng 900 nghìn tỷ đồng, chủ yếu thông qua gia hạn, miễn, giảm thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất. Đây là những chính sách có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hoạt động sản xuất kinh doanh gặp nhiều khó khăn, dòng tiền của doanh nghiệp suy giảm và đời sống người dân bị ảnh hưởng mạnh sau đại dịch.

Để triển khai các giải pháp hỗ trợ, Bộ Tài chính đã trình cấp có thẩm quyền và ban hành theo thẩm quyền 71 văn bản quy phạm pháp luật. Các chính sách hỗ trợ nhận được sự đồng tình, đánh giá cao của cộng đồng doanh nghiệp và người dân, góp phần giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh, thúc đẩy phục hồi và tăng trưởng kinh tế.

Bước sang năm 2025, mặc dù áp lực cân đối NSNN ngày càng lớn khi vừa phải bảo đảm chi thường xuyên, chi đầu tư phát triển, vừa đáp ứng nhu cầu an sinh xã hội, Bộ Tài chính vẫn tiếp tục nghiên cứu, tham mưu triển khai nhiều chính sách hỗ trợ mới nhằm tạo thêm động lực cho nền kinh tế.

Trong đó, đáng chú ý là việc tiếp tục giảm 2% thuế suất thuế GTGT trong 6 tháng cuối năm 2025 và cả năm 2026, đồng thời mở rộng đối tượng áp dụng với quy mô hỗ trợ dự kiến khoảng 121.740 tỷ đồng. Cùng với đó là chính sách tiếp tục giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu; sửa đổi biểu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu ưu đãi; kéo dài chương trình ưu đãi thuế đối với công nghiệp hỗ trợ ô tô; ưu đãi lệ phí trước bạ đối với ô tô điện chạy pin; giảm phí, lệ phí đối với dịch vụ công trực tuyến; giảm tiền thuê đất năm 2025 và gia hạn thời hạn nộp nhiều sắc thuế cho doanh nghiệp, người dân.

Trong bối cảnh nguồn thu NSNN chịu áp lực lớn nhưng vẫn phải đáp ứng yêu cầu chi cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội, việc tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ quy mô lớn càng cho thấy sự quyết tâm đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân của Chính phủ và Bộ Tài chính. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho vai trò chủ động, tích cực và hiệu quả của chính sách tài khóa trong ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy phục hồi và tăng trưởng kinh tế.

Có thể thấy, giai đoạn 2021-2025, Bộ Tài chính đã triển khai đồng bộ các giải pháp tăng cường quản lý thu, cơ cấu lại nguồn thu NSNN theo hướng bền vững. Đáng chú ý, trong khi tỷ lệ huy động vào NSNN bình quân 5 năm đạt khoảng 18,8% GDP, ngành Tài chính vẫn thực hiện miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và tiền thuê đất với quy mô khoảng 1,1 triệu tỷ đồng để hỗ trợ người dân, doanh nghiệp vượt qua khó khăn, phục hồi sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng sau đại dịch.

Không chỉ tập trung vào quản lý thu, ngành Tài chính còn nâng cao hiệu quả quản lý ngân quỹ nhà nước theo hướng tập trung, an toàn, công khai và minh bạch; bảo đảm đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu chi của NSNN và các đơn vị giao dịch với Kho bạc Nhà nước. Nguồn ngân quỹ tạm thời nhàn rỗi được sử dụng hiệu quả để giảm áp lực huy động vốn, giảm chi phí vay nợ cho NSNN, đồng thời hỗ trợ ổn định thị trường tiền tệ và tạo thêm nguồn thu cho NSNN.

Cùng với đó, phát hành trái phiếu Chính phủ tiếp tục là kênh huy động vốn chủ lực cho NSNN. Trong giai đoạn 2021-2025, tổng khối lượng phát hành đạt hơn 1,53 triệu tỷ đồng, kỳ hạn phát hành bình quân từ 9-13 năm, qua đó đáp ứng kịp thời nhu cầu vốn trung và dài hạn cho NSNN, góp phần bảo đảm an toàn nợ công và thúc đẩy phát triển thị trường vốn trong nước.

Đáng chú ý, Luật NSNN năm 2025 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đã sửa đổi nhiều quy định quan trọng theo hướng tăng cường phân cấp, nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị sử dụng NSNN. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong cải cách quản lý tài chính công, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực ngân sách trong giai đoạn phát triển mới.

Nhìn tổng thể, giai đoạn 2021-2025, ngành Tài chính đã thực hiện hiệu quả mục tiêu vừa tăng cường quản lý thu, cơ cấu lại nguồn thu theo hướng bền vững, vừa triển khai mạnh mẽ các chính sách hỗ trợ để đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân vượt qua khó khăn. Kết quả đạt được không chỉ góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô mà còn tạo nền tảng tài chính quan trọng cho quá trình phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn tới.