 |
| Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, thu ngân sách ước đạt khoảng 1.114 nghìn tỷ đồng, bằng 44% dự toán. |
Chủ động tham mưu, tăng tốc hoàn thiện thể chế
Trước những diễn biến nhanh và khó lường của tình hình thế giới, nhiều phương án, kịch bản điều hành đã được Bộ Tài chính chủ động chuẩn bị để kịp thời tham mưu cho Chính phủ, Đảng và Nhà nước trong quản lý, điều hành kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước.
Cùng với đó, việc triển khai các nghị quyết, kết luận của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Quốc hội được thực hiện quyết liệt theo hướng rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, bảo đảm tiến độ và hiệu quả thực hiện.
Một trong những điểm nổi bật là công tác hoàn thiện thể chế tiếp tục được đẩy mạnh với khối lượng công việc lớn nhất trong các bộ, ngành hiện nay. Hiện nay, Bộ Tài chính là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước đối với 33 luật, bao quát nhiều lĩnh vực trọng yếu như tài chính - ngân sách, đầu tư, quy hoạch, thị trường vốn và phát triển các khu vực kinh tế.
Chỉ riêng 4 tháng đầu năm 2026, 86 văn bản quy phạm pháp luật đã được Bộ Tài chính xây dựng, trình ban hành và ban hành theo thẩm quyền, gồm 6 luật, nghị quyết của Quốc hội; 34 nghị định của Chính phủ và 46 thông tư.
Các văn bản được ban hành không chỉ góp phần thể chế hóa kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng mà còn tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho cơ cấu lại nền kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả quản lý tài chính - ngân sách và huy động nguồn lực cho phát triển.
Song song với công tác hoàn thiện thể chế, nhiều nội dung quan trọng về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 cũng đã được tham mưu xây dựng và triển khai. Trong đó có Kết luận số 18-KL/TW về phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, đầu tư công và vay, trả nợ công giai đoạn 2026-2030; kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 và chương trình hành động triển khai thực hiện các nghị quyết, kết luận của Trung ương.
Đáng chú ý, Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 về phát triển kinh tế nhà nước đã được tham mưu trình Bộ Chính trị ban hành, tiếp tục khẳng định vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Ngay từ đầu năm, Nghị quyết số 01/NQ-CP về các nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 cũng được ban hành, đặt mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước phấn đấu từ 10% trở lên gắn với ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát.
Để tạo thêm dư địa cho tăng trưởng, việc điều chỉnh các quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng tiếp tục được đẩy mạnh theo mục tiêu tăng trưởng “2 con số”. Ngày 6/5, Hội nghị công bố điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia và các quy hoạch vùng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 đã được tổ chức, trong đó mở rộng 5 vùng động lực và định hình 6 vùng kinh tế - xã hội theo không gian phát triển mới.
Cùng thời điểm, chương trình làm việc với 34 địa phương nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy tăng trưởng và đánh giá hiệu quả đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 cũng được triển khai.
Linh hoạt điều hành tài khóa, hỗ trợ tăng trưởng
Bám sát Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kết luận số 18-KL/TW của Bộ Chính trị, các kế hoạch tài chính, vay và trả nợ công; kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 đã được xây dựng và trình cấp có thẩm quyền xem xét, thông qua làm căn cứ triển khai cho cả giai đoạn.
Điều hành tài khóa tiếp tục là điểm sáng trong những tháng đầu năm khi vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ vững các cân đối lớn của nền kinh tế. Chính sách tài khóa được triển khai theo hướng mở rộng, có trọng tâm, trọng điểm và phối hợp linh hoạt với chính sách tiền tệ cùng các chính sách vĩ mô khác nhằm hỗ trợ phục hồi và phát triển kinh tế.
Dự toán thu ngân sách nhà nước năm 2026 là 2.529,5 nghìn tỷ đồng. Lũy kế 4 tháng đầu năm, thu ngân sách ước đạt khoảng 1.114 nghìn tỷ đồng, bằng 44% dự toán và tăng 15,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, thu nội địa đạt 991 nghìn tỷ đồng, tăng 17,4% so với cùng kỳ; thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 105,4 nghìn tỷ đồng.
Kết quả thu ngân sách tích cực tiếp tục tạo thêm dư địa cho điều hành chính sách tài khóa hỗ trợ tăng trưởng và bảo đảm nguồn lực cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Với tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân, nhiều chính sách miễn, giảm thuế, phí, lệ phí tiếp tục được triển khai nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân phục hồi sản xuất, kinh doanh. Tổng số tiền miễn, giảm trong 4 tháng đầu năm ước khoảng 57,9 nghìn tỷ đồng. Đồng thời, giảm thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu xuống 0% đến hết ngày 30/6/2026 được trình cấp có thẩm quyền ban hành, ước giảm thu khoảng 7,2 nghìn tỷ đồng mỗi tháng.
Ở chiều chi ngân sách, các nhiệm vụ chi tiếp tục được thực hiện chặt chẽ, tiết kiệm và đúng dự toán. Lũy kế chi 4 tháng đầu năm ước đạt 668,2 nghìn tỷ đồng, tăng 11,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, chi đầu tư phát triển đạt khoảng 153,2 nghìn tỷ đồng; tỷ lệ giải ngân đạt khoảng 15,1% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
Cân đối ngân sách trung ương và địa phương tiếp tục được bảo đảm. Tính đến ngày 28/4/2026, 106,3 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ được phát hành với kỳ hạn bình quân 10 năm, lãi suất bình quân 4,08%/năm. Song song với việc bảo đảm nguồn lực cho đầu tư phát triển, phương án tiết kiệm thêm trên 5% chi ngân sách cũng đang được hoàn thiện để dành nguồn cho an sinh xã hội và các dự án hạ tầng trọng điểm.
Những nỗ lực hoàn thiện thể chế, điều hành tài khóa và bảo đảm cân đối ngân sách tiếp tục cho thấy vai trò chủ động của ngành Tài chính trong ổn định kinh tế vĩ mô, hỗ trợ phục hồi và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp và nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế trong thời gian tới.
