 |
| Tăng lương cơ sở và bài toán tối ưu nhân sự của doanh nghiệp. Ảnh minh hoạ. |
Theo quy định mới tại Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, mức lương cơ sở tăng từ 2,34 triệu đồng lên 2,53 triệu đồng mỗi tháng. Việc điều chỉnh góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện chế độ đối với cán bộ, công chức, viên chức và nhiều nhóm đối tượng hưởng chính sách. Đối với doanh nghiệp, tác động chủ yếu xuất phát từ việc mức trần tiền lương đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) tăng theo lương cơ sở, kéo theo chi phí đóng BHXH của một số nhóm lao động tăng lên.
Các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp có nhiều lao động hưởng mức lương cao sẽ chịu ảnh hưởng rõ nét hơn. Khi mức trần đóng BHXH được điều chỉnh, cả doanh nghiệp và người lao động đều phải đóng bảo hiểm trên mức tiền lương cao hơn đối với những trường hợp đã chạm hoặc vượt ngưỡng quy định. Điều này khiến tổng chi phí nhân sự tăng, đặc biệt tại các ngành có tỷ lệ lao động chất lượng cao lớn.
Theo bà Đặng Ngọc Thu Thảo, Giám đốc Dịch vụ Khoán việc và Cho thuê lại lao động của Manpower Việt Nam, mức độ tác động sẽ rõ hơn tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và các trung tâm kinh tế lớn. Đây là những địa phương có mặt bằng tiền lương cao, đồng thời tập trung nhiều doanh nghiệp sử dụng đội ngũ quản lý, chuyên gia và lao động kỹ thuật có thu nhập thuộc nhóm đóng BHXH ở mức trần.
Từ khảo sát hàng trăm doanh nghiệp thuộc nhiều lĩnh vực, Manpower Việt Nam nhận định việc tăng lương cơ sở có thể tạo ra ba kịch bản thích ứng phổ biến trong thời gian tới. Dù lựa chọn hướng đi khác nhau, mục tiêu chung của doanh nghiệp vẫn là kiểm soát chi phí, duy trì hiệu quả sản xuất, kinh doanh và giữ vững khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Linh hoạt hơn trong sử dụng nhân sự
Kịch bản đầu tiên là doanh nghiệp điều chỉnh cơ cấu lao động theo hướng linh hoạt. Khi chi phí nhân sự tăng, nhiều đơn vị có xu hướng mở rộng hình thức thuê ngoài, sử dụng lao động theo dự án hoặc hợp tác với các doanh nghiệp cung ứng nhân lực thay vì tuyển dụng dài hạn. Giải pháp này giúp giảm chi phí cố định, đồng thời nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của thị trường.
Khảo sát Xu hướng tuyển dụng quý III/2026 của ManpowerGroup cũng cho thấy nhiều doanh nghiệp đang thay đổi chiến lược tìm kiếm nhân lực. Thay vì tập trung tuyển dụng tại các đô thị lớn, nơi chi phí lao động ở mức cao, doanh nghiệp mở rộng tuyển dụng sang các địa phương có nguồn nhân lực dồi dào và chi phí cạnh tranh hơn. Mô hình làm việc từ xa hoặc kết hợp trực tiếp với trực tuyến cũng tiếp tục được ưu tiên.
Theo các chuyên gia nhân sự, việc phân bổ lại nguồn tuyển dụng giúp doanh nghiệp mở rộng cơ hội tiếp cận lao động chất lượng mà vẫn tối ưu được ngân sách. Đồng thời, xu hướng tuyển dụng theo dự án hoặc theo nhu cầu thực tế cũng giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quản trị nhân lực khi thị trường biến động.
Đầu tư công nghệ để giảm áp lực chi phí
Kịch bản thứ hai là tăng cường ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao năng suất lao động. Khi chi phí nhân công tăng, nhiều doanh nghiệp lựa chọn đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa và các nền tảng quản trị số để thay thế một phần công việc thủ công. Đây được xem là hướng đi giúp duy trì hiệu quả vận hành mà không cần mở rộng quy mô nhân sự.
Theo khảo sát mới nhất của ManpowerGroup, gần 75% doanh nghiệp tại Việt Nam đánh giá AI đã góp phần nâng cao năng suất trong năm qua. Công nghệ hỗ trợ xử lý dữ liệu, tự động hóa quy trình, phân tích thông tin và hỗ trợ xây dựng chiến lược kinh doanh. Những kết quả này khiến AI ngày càng trở thành khoản đầu tư mang tính dài hạn thay vì chỉ là giải pháp thử nghiệm.
Việc ứng dụng công nghệ cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng mô hình quản trị tinh gọn hơn. Nhiều công việc mang tính lặp lại được tự động hóa, giúp người lao động tập trung vào các hoạt động có giá trị gia tăng cao. Qua đó, doanh nghiệp vừa cải thiện năng suất, vừa kiểm soát tốt chi phí nhân sự trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng lớn.
Tái cơ cấu để nâng cao hiệu quả
Kịch bản thứ ba là đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu nhân sự. Khi chi phí lao động tăng, nhiều doanh nghiệp sẽ rà soát lại bộ máy, sắp xếp lại các vị trí việc làm và tập trung nguồn lực cho những bộ phận trực tiếp tạo ra doanh thu hoặc nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây được xem là bước điều chỉnh cần thiết nhằm sử dụng hiệu quả hơn nguồn nhân lực hiện có.
Báo cáo Xu hướng tuyển dụng quý III/2026 của ManpowerGroup cho thấy 49% doanh nghiệp vẫn có kế hoạch tăng tuyển dụng trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9. Tuy nhiên, tỷ lệ này đã giảm đáng kể so với quý trước. Trong khi đó, số doanh nghiệp dự kiến giữ nguyên hoặc thu hẹp quy mô lao động có xu hướng tăng, phản ánh tâm lý thận trọng hơn trước áp lực chi phí.
Theo các chuyên gia, xu hướng tuyển dụng đang chuyển từ mở rộng số lượng sang nâng cao chất lượng. Doanh nghiệp ưu tiên tuyển dụng những vị trí tạo ra giá trị trực tiếp cho hoạt động kinh doanh, đồng thời đầu tư nhiều hơn vào đào tạo, nâng cao kỹ năng và phát triển đội ngũ hiện có. Cách tiếp cận này giúp giảm chi phí tuyển dụng mới và tăng hiệu quả sử dụng nhân lực trong dài hạn.
Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp coi đào tạo nội bộ là giải pháp quan trọng để thích ứng với những thay đổi của thị trường. Việc nâng cao kỹ năng số, kỹ năng quản trị và khả năng sử dụng công nghệ giúp người lao động đáp ứng yêu cầu công việc mới, đồng thời tạo nền tảng cho doanh nghiệp phát triển bền vững.
Ở góc độ tích cực, việc tăng lương cơ sở được đánh giá là tín hiệu cho thấy nền kinh tế tiếp tục trên đà phục hồi. Thu nhập của một bộ phận người lao động được cải thiện sẽ góp phần kích thích tiêu dùng, mở rộng sức mua và tạo thêm động lực cho tăng trưởng kinh tế. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp kỳ vọng vào sự cải thiện của thị trường trong thời gian tới.
Theo nhận định của các chuyên gia, thị trường lao động sẽ ngày càng linh hoạt khi doanh nghiệp kết hợp nhiều mô hình sử dụng nhân sự như thuê ngoài, làm việc theo dự án, làm việc từ xa và ứng dụng công nghệ. Người lao động cũng có thêm cơ hội lựa chọn môi trường làm việc, hình thức việc làm và lộ trình phát triển nghề nghiệp phù hợp với năng lực của bản thân.
Việc điều chỉnh lương cơ sở vì vậy vừa tạo ra áp lực về chi phí đối với một số doanh nghiệp, vừa mở ra cơ hội thúc đẩy đổi mới mô hình quản trị và chuyển đổi số. Những doanh nghiệp chủ động tái cơ cấu, đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thích ứng nhanh với biến động của thị trường sẽ có nhiều lợi thế để phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
