Biến dữ liệu thành hạ tầng kết nối đổi mới sáng tạo

Kết nối nguồn lực đổi mới sáng tạo, đưa công nghệ Việt ra thị trường.

Dữ liệu mở đường đưa công nghệ ra thị trường

Đưa một kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm tới thị trường luôn là hành trình nhiều thách thức. Khoảng cách giữa nghiên cứu, phát triển sản phẩm với thương mại hóa thường được gọi là “thung lũng chết”. Nhiều công nghệ có tiềm năng vẫn khó tìm được doanh nghiệp phù hợp, nguồn vốn, chuyên gia hay thị trường để tiến tới giai đoạn tạo ra giá trị kinh tế thực tế.

Bài toán đặt ra vì thế là làm sao rút ngắn hành trình ấy bằng khả năng kết nối các nguồn lực trong hệ sinh thái. Khi doanh nghiệp tìm được công nghệ phù hợp, viện trường tiếp cận đúng nhu cầu thị trường, chuyên gia gặp đúng đối tác, nhà đầu tư nhận diện được dự án tiềm năng, quá trình đổi mới sáng tạo có thêm cơ hội chuyển thành sản phẩm, hợp đồng cùng giá trị kinh tế.

Một lời giải cho bài toán này đang được hình thành trên môi trường số. Tại Hội thảo “Đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa trong kỷ nguyên số” vừa diễn ra, Trung tâm Hỗ trợ Đổi mới sáng tạo (ISC) đã ra mắt Nền tảng kết nối đổi mới sáng tạo ISC Platform, hướng tới xây dựng hạ tầng số dùng chung cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam.

Nền tảng được định hướng kết nối mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo với doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia, startup, doanh nghiệp công nghệ, quỹ đầu tư cùng các đối tác trong nước, quốc tế. Thay vì để từng nguồn lực tồn tại riêng lẻ, ISC Platform tạo một không gian chung nhằm tập hợp dữ liệu, nhận diện nhu cầu, thúc đẩy cung - cầu công nghệ gặp nhau nhanh hơn.

Theo ông Trần Văn Chín, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Công nghệ Arobid, hiệu quả của nền tảng xúc tiến thương mại, đầu tư trên môi trường số phụ thuộc lớn vào chất lượng dữ liệu doanh nghiệp. Muốn AI tìm kiếm đúng đối tác, nhận diện đúng nhu cầu, dữ liệu đầu vào cần đáp ứng 5 tiêu chí: “đúng, đủ, sạch, sống và đẹp”.

“Đúng” là thông tin phải chính xác; “đủ” là phản ánh được năng lực doanh nghiệp; “sạch” đòi hỏi dữ liệu được chuẩn hóa; “sống” nghĩa là thường xuyên cập nhật. Riêng yếu tố “đẹp” hướng tới cách trình bày hồ sơ, sản phẩm, gian hàng đủ hấp dẫn. Năm tiêu chí tạo thành nền dữ liệu để AI phân tích, tìm kiếm cơ hội phù hợp.

Với doanh nghiệp, yêu cầu này đồng nghĩa hồ sơ năng lực cần được số hóa bài bản, từ năng lực sản xuất, chứng chỉ, quy trình, sản phẩm tới thị trường mục tiêu, nhu cầu hợp tác. Doanh nghiệp cũng cần nhân sự theo dõi hoạt động trên môi trường số, cập nhật dữ liệu, tiếp nhận khách hàng tiềm năng, quản lý cơ hội kết nối, từ đó biến hiện diện số thành một kênh kinh doanh thực chất.

Khi dữ liệu đã được chuẩn hóa, tốc độ kết nối có thể thay đổi đáng kể. Theo ông Trần Văn Chín, trước đây doanh nghiệp có thể mất nhiều tháng để tham gia một chương trình xúc tiến thương mại. Trên nền tảng số, hồ sơ có thể được đưa lên trong khoảng 3 phút, sau đó AI khai thác dữ liệu để tìm kiếm những đối tác có khả năng phù hợp với nhu cầu.

Cách tiếp cận này cũng mở ra khả năng hình thành một hệ sinh thái dữ liệu tập trung thay cho nhiều hệ thống riêng lẻ. Các lĩnh vực như đổi mới sáng tạo, robot, chip, sản xuất thông minh có thể từng bước tích hợp vào hạ tầng chung. Trong xúc tiến thương mại, Arobid định hướng phát triển một “hub platform” kết nối doanh nghiệp, sản phẩm, dữ liệu với các chương trình đưa công nghệ ra thị trường.

AI phải bắt đầu từ bài toán thực tế của doanh nghiệp

Từ góc độ cơ quan hỗ trợ đổi mới sáng tạo, ông Phạm Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo, Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng sức mạnh của hệ sinh thái nằm ở khả năng kết nối. Một doanh nghiệp khó có thể tự sở hữu đầy đủ công nghệ, dữ liệu, nhân lực, chuyên gia, nguồn vốn cùng thị trường.

Vì vậy, vai trò của cơ quan quản lý, tổ chức hỗ trợ là kiến tạo môi trường để các nguồn lực tìm đến nhau. Đó có thể là kết nối doanh nghiệp với doanh nghiệp, doanh nghiệp với chuyên gia, viện nghiên cứu, trường đại học hay nhà đầu tư. Quan trọng hơn, công nghệ cần gặp đúng nhu cầu thực tế để cơ hội thương mại hóa được mở rộng.

ISC Platform được xây dựng theo hướng hình thành dữ liệu về các thành tố của hệ sinh thái, từ viện trường, chuyên gia, doanh nghiệp tới cơ quan nhà nước. Khi những dữ liệu này được tập hợp, liên thông, khả năng tìm kiếm đối tác và nhận diện cung - cầu công nghệ sẽ thuận lợi hơn, qua đó góp phần rút ngắn quãng đường từ nghiên cứu, phát triển tới sản phẩm thương mại.

Theo ông Phạm Ngọc Hiếu, tư duy ứng dụng AI cũng cần thay đổi theo hướng xuất phát từ nhu cầu thực tế. Câu hỏi quan trọng trước tiên là doanh nghiệp đang gặp bài toán gì, cần giải quyết vấn đề nào, giá trị kinh tế có thể tạo ra ở đâu. Từ đó, doanh nghiệp mới lựa chọn công nghệ AI phù hợp thay vì chạy theo những xu hướng công nghệ thiếu gắn kết với thị trường.

Cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh công nghệ phát triển rất nhanh. AI có thể hỗ trợ từ xử lý các công việc thường xuyên tới phân tích dữ liệu, đề xuất phương án. Tuy nhiên, con người vẫn giữ vai trò quyết định, chịu trách nhiệm đối với kết quả. Công nghệ phát huy giá trị cao nhất khi được đặt đúng bài toán, sử dụng đúng dữ liệu, phục vụ đúng mục tiêu.

Hiệu quả của đổi mới sáng tạo cũng cần được đo bằng kết quả tạo ra thay vì dừng ở số lượng người tham gia hay lượt kết nối. Những chỉ số như số doanh nghiệp được hỗ trợ, số kết nối thành công, giá trị hợp đồng, số sản phẩm được thương mại hóa sẽ phản ánh rõ hơn khả năng chuyển hóa nguồn lực khoa học, công nghệ thành giá trị kinh tế.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam xác định rõ lợi thế trong chuỗi giá trị. Với những lĩnh vực như robot hay sản xuất thông minh, doanh nghiệp có thể lựa chọn thiết bị từ các nhà cung cấp quốc tế, sau đó tích hợp giải pháp, phần mềm hoặc công nghệ do mình phát triển. Trọng tâm nằm ở việc định vị được giá trị riêng, lựa chọn đúng phân khúc thị trường.