 |
| Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa I – Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sau Tổng tuyển cử ngày 6/1/1946, tại Nhà hát lớn Hà Nội. Ảnh: internet |
Đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên
Ngày 06/01/1946, cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội đầu tiên đã diễn ra trên cả nước, kể cả các vùng đang có chiến sự ở Nam Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Cuộc Tổng tuyển cử đã bầu được 333 đại biểu, trong đó có 57% số đại biểu thuộc các đảng phái khác nhau; 43% số đại biểu không đảng phái; 87% số đại biểu là công nhân, nông dân, chiến sỹ cách mạng; 10 đại biểu nữ và 34 đại biểu dân tộc thiểu số.
Trong thành phần của Quốc hội có đại biểu đại diện cho cả ba miền Bắc - Trung - Nam, các giới từ những nhà cách mạng lão thành, thương gia, nhân sĩ trí thức và các nhà hoạt động văn hóa, đến đại biểu các thành phần tôn giáo, những người không đảng phái và các đảng phái chính trị.
Cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên của Việt Nam năm 1946 được tiến hành theo những nguyên tắc dân chủ, tiến bộ nhất, đó là: phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín đã hoàn toàn thắng lợi. Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) ra đời, thắng lợi đó là một mốc son đánh dấu bước phát triển nhảy vọt đầu tiên về thể chế dân chủ của nước Việt Nam.
Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng Việt Nam, mở ra một thời kỳ mới của đất nước ta có một Quốc hội, một Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho Nhân dân Việt Nam về đối nội và đối ngoại. Cuộc bầu cử là căn cứ để khẳng định Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà có tính chất hợp pháp, dân chủ - Nhà nước của dân, do dân và vì dân, được quốc dân giao phó trọng trách điều hành đất nước, tổ chức toàn dân kháng chiến, kiến quốc, giải quyết mọi quan hệ của Việt Nam trên trường quốc tế.
Thắng lợi đó đã khẳng định chủ trương, đường lối của Đảng ta đúng đắn, sáng tạo, sự lãnh đạo tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh; thể hiện khát vọng được độc lập, tự do của Nhân dân Việt Nam.
Trải qua 80 năm hình thành, xây dựng và phát triển, Quốc hội Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh, là hiện thân của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của Việt Nam, gắn bó chặt chẽ và có trách nhiệm với các cử tri, luôn đại diện cho ý chí và nguyện vọng của Nhân dân. Sự phát triển của Quốc hội là một quá trình liên tục kế thừa và không ngừng đổi mới, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của mỗi giai đoạn cách mạng Việt Nam.
Tại cuộc gặp mặt các thế hệ đại biểu Quốc hội qua các thời kỳ cuối tháng 8/2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh, 80 năm nhìn lại, con đường phát triển của Quốc hội Việt Nam là một hành trình kiên định, sáng tạo và không ngừng đổi mới. Từ cuộc Tổng tuyển cử lịch sử ngày 06/01/1946, cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên trong lịch sử, Quốc hội đã quyết nghị những vấn đề hệ trọng nhất của quốc gia: thông qua Hiến pháp, xác lập nền tảng pháp lý cho một nhà nước độc lập; quyết định đường lối, chính sách lớn; giám sát tối cao hoạt động của bộ máy nhà nước; đồng thời thông qua đối ngoại nghị viện, góp phần nâng cao vị thế quốc gia trên trường quốc tế.
“Trải qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ, rồi thời kỳ thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; bước vào công cuộc Đổi mới và hội nhập sâu rộng, Quốc hội luôn đồng hành cùng dân tộc, là nơi những quyết sách trọng đại thể theo ý chí và nguyện vọng của nhân dân được thảo luận dân chủ, thông qua thận trọng, triển khai quyết liệt”, Tổng Bí Thư khẳng định.
Theo Tổng Bí thư, trong hành trình 80 năm, có những cột mốc đã định hình tầm vóc của Quốc hội, đó là Hiến pháp 1946 - văn bản lập hiến đầu tiên khẳng định quyền lực thuộc về Nhân dân; là những quyết định hệ trọng trong thời chiến, huy động sức người, sức của cho tiền tuyến, củng cố hậu phương lớn; là các Hiến pháp 1959, 1980, 1992 và 2013 và các lần sửa đổi, bổ sung Hiến pháp vào năm 2001, năm 2025…
Mỗi bản Hiến pháp là một bước phát triển tư duy, thể chế, phản ánh trình độ phát triển mới của đất nước; là việc thể chế hoá đường lối Đổi mới, tạo hành lang pháp lý cho kinh tế tư nhân phát triển, cho hội nhập quốc tế toàn diện, cho quyền con người, quyền công dân ngày càng được bảo đảm; là những đạo luật quan trọng về tổ chức bộ máy nhà nước, về quốc phòng-an ninh, văn hóa - xã hội, tài chính - ngân sách, giáo dục - y tế, tài nguyên - môi trường, khoa học - công nghệ, lao động - việc làm, về chuyển đổi số, chuyển dịch năng lượng công bằng, về kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn… "Mỗi đạo luật ra đời là một bước tiến của Nhà nước pháp quyền, là nền tảng để đất nước vươn lên", Tổng Bí thư nói.
Tiếp tục đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội
Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền trong giai đoạn mới được coi là cơ sở chính trị quan trọng để đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội. Theo đó, tiếp tục xây dựng Quốc hội thực sự là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất; phát huy tính dân chủ, pháp quyền, hiện đại, chuyên nghiệp, khoa học, công khai, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả trong tổ chức và hoạt động, bảo đảm Quốc hội thực hiện tốt chức năng lập pháp, quyết định các vấn đến quan trọng của đất nước, giám sát tối cao đối với hoạt động của Nhà nước.
 |
| Quốc hội Việt Nam đã không ngừng lớn mạnh. |
Vai trò trung tâm của đại biểu Quốc hội cần tiếp tục được đề cao; nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động, bảo đảm tiêu chuẩn, cơ cấu đại biểu Quốc hội; tăng hợp lý số lượng đại biểu Quốc hội chuyên trách, giảm số lượng đại biểu công tác ở các cơ quan hành pháp, tư pháp. Cùng với đó, tiếp tục đổi mới tổ chức, hoạt động của Quốc hội; đổi mới căn bản, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động lập pháp, bảo đảm quản trị quốc gia bằng Hiến pháp và pháp luật, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.
Đặc biệt, yêu cầu đặt ra là tiếp tục đổi mới, hoàn thiện quy trình xây dựng pháp luật, bảo đảm chuyên nghiệp, khoa học, kịp thời, khả thi, hiệu quả; đa dạng hoá nguồn pháp luật, đề cao và coi trọng đạo luật, đơn giản hoá, giảm tầng nấc, loại hình văn bản trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Đồng thời, chủ động tham gia, đóng góp vào việc xây dựng, định hình các thể chế đa phương và trật tự quốc tế, khu vực; hiện đại hoá phương thức, phương tiện xây dựng pháp luật và tổ chức thực hiện pháp luật.
Cùng với các định hướng trên, đổi mới hoạt động giám sát tối cao, quyết định ngân sách nhà nước và các vấn đề trọng đại của quốc gia được nhìn nhận như những trụ cột quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Đây cũng là cơ sở để Quốc hội tiếp tục khẳng định vai trò, vị thế trong hệ thống chính trị, đóng góp thiết thực vào việc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Nói về vai trò của Quốc hội hiện nay, Tổng Bí thư Tô Lâm cho rằng, Quốc hội phải "đi trước một bước" về thể chế; phải "dám mở đường, dám sửa đường", dám quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa từng có tiền lệ. "Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gay gắt, biến đổi khí hậu phức tạp, khoa học, công nghệ bứt phá, chúng ta không thể “đi sau, về muộn”. Chúng ta phải “đi cùng thời đại”, thậm chí “đi tắt đón đầu”, “đi trước mở đường” ở những lĩnh vực đặc thù”, Tổng Bí thư chỉ rõ.
Cùng với đó, Tổng Bí thư nhấn mạnh yêu cầu phải lấy khoa học công nghệ, tinh thần, trí tuệ Việt Nam nền tảng, làm “đột phá khẩu”, phải tập trung phát triển dữ liệu mở; Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số; năng lượng tái tạo và công nghệ tiết kiệm năng lượng; công nghiệp bán dẫn; công nghệ sinh học; logistics thông minh; nông nghiệp xanh, tuần hoàn; du lịch chất lượng cao; y tế dự phòng và chăm sóc sức khoẻ toàn dân.
"Với truyền thống vẻ vang, với bản lĩnh chính trị vững vàng, với trí tuệ tập thể, với khát vọng đổi mới và tinh thần phục vụ Nhân dân, Quốc hội Việt Nam sẽ tiếp tục xứng đáng là niềm tin của Nhân dân, là hiện thân sinh động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước nhanh và bền vững", Tống Bí thư Tô Lâm tin tưởng.
