Tháo gỡ rào cản thu hút nguồn lực đầu tư từ kiều bào

Ông Võ Hồng Tú – Tổng Giám đốc Công ty Luật TNHH Minh Tú phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: BTC

Đó là thông tin được đưa ra tại tọa đàm “Kiều bào với cơ hội đầu tư tại Việt Nam: Tháo gỡ rào cản – Khơi thông nguồn lực” do Công ty Luật TNHH Minh Tú phối hợp cùng Báo Pháp luật Việt Nam tổ chức ngày 28/2 tại TP. Hồ Chí Minh.

Điểm nghẽn không chỉ nằm ở văn bản luật

Theo Ban tổ chức, hiện có hơn 6 triệu người Việt Nam sinh sống tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Lượng kiều hối chuyển về nước những năm gần đây duy trì quanh mức 16 tỷ USD/năm. Riêng TP. Hồ Chí Minh mỗi năm nhận khoảng 9 -10 tỷ USD, chiếm tỷ trọng lớn nhất cả nước. Tính trong khoảng 10 năm, tổng lượng kiều hối đạt trên 190 tỷ USD - một nguồn lực không nhỏ đối với nền kinh tế.

Thế nhưng, theo số liệu được nêu tại tọa đàm, chỉ khoảng 8,4% dòng tiền này chảy vào sản xuất, kinh doanh. Phần lớn vẫn nằm ở tiêu dùng, tích lũy hoặc đầu tư ngắn hạn. Khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế trở thành vấn đề được mổ xẻ xuyên suốt chương trình.

Phát biểu tại tọa đàm, ông Võ Hồng Tú – Tổng Giám đốc Công ty Luật TNHH Minh Tú nhấn mạnh, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ mang về vốn mà còn mang theo tri thức, công nghệ và kinh nghiệm quản trị. Tuy nhiên, để những lợi thế này phát huy hiệu quả, điều quan trọng là môi trường đầu tư phải đủ minh bạch và ổn định để tạo niềm tin dài hạn.

Theo ông Võ Hồng Tú, khó khăn của kiều bào không chỉ nằm ở quy định, mà còn ở cách tiếp cận thông tin. Thủ tục liên quan đến cư trú, xác nhận nguồn gốc Việt Nam, đăng ký đầu tư vẫn còn nhiều khâu trung gian. Việc cập nhật các quy định mới chưa đồng bộ khiến không ít người lúng túng, đặc biệt với những người đã sống nhiều năm trong môi trường pháp lý quốc tế.

Trong lĩnh vực bất động sản, câu chuyện “nhờ người thân đứng tên hộ” từng là giải pháp bất đắc dĩ của không ít kiều bào trước đây. Hệ lụy là nhiều tranh chấp kéo dài, có trường hợp thiệt hại cả về tài sản lẫn quan hệ gia đình. Những kinh nghiệm này khiến tâm lý e ngại vẫn còn tồn tại, dù pháp luật đã có bước điều chỉnh đáng kể.

Luật Đất đai 2024 (đồng bộ với Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh bất động sản mới) mở rộng quyền tiếp cận và sở hữu tài sản cho người Việt Nam ở nước ngoài. Đây là bước thay đổi quan trọng, giúp kiều bào có thể trực tiếp đứng tên, định đoạt tài sản hợp pháp thay vì phụ thuộc vào người khác như trước.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng luật thông thoáng mới chỉ là bước khởi đầu. Điều mà nhà đầu tư quan tâm là tính ổn định và sự thống nhất trong thực thi. Cơ chế hỗ trợ chuyên biệt, theo mô hình “một đầu mối” dành cho kiều bào, được đề xuất như một giải pháp thiết thực để giảm chi phí thời gian và rủi ro pháp lý.

Các diễn giả chia sẻ về các giải pháp tháo gỡ rào cản, khơi thông nguồn lực đầu tư của kiều bào tại Việt Nam. Ảnh: BTC

Từ dòng tiền kiều hối đến nguồn lực phát triển dài hạn

Ở góc độ địa phương, TP. Hồ Chí Minh được đánh giá có lợi thế đặc biệt trong kết nối cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Khoảng 3 triệu kiều bào có liên hệ với thành phố, phần lớn sinh sống tại các trung tâm kinh tế, khoa học, công nghệ phát triển.

Ông Nguyễn Vũ Minh Hoàng – Tổng Thư ký Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài TP. Hồ Chí Minh cho rằng, tiềm năng đóng góp của cộng đồng này không chỉ ở tài chính. Với kinh nghiệm tích lũy tại các quốc gia phát triển, kiều bào có thể tham gia chuyển giao công nghệ, tư vấn quản trị, mở rộng thị trường quốc tế cho doanh nghiệp trong nước.

Trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh phát triển đô thị thông minh, kinh tế số và chuyển đổi xanh, lĩnh vực bất động sản – đô thị – dịch vụ tiếp tục là một trong những kênh hấp thụ vốn lớn. Nhu cầu về nhà ở chất lượng cao, dự án đô thị tích hợp công nghệ, bất động sản thương mại, logistics phục vụ thương mại điện tử đang gia tăng.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tại tọa đàm lưu ý, nếu chỉ dừng ở bất động sản, nguồn lực kiều bào sẽ chưa được khai thác hết giá trị. Thành phố cần hướng dòng vốn này vào các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, y sinh, năng lượng tái tạo, tài chính số.

Các đề xuất như thành lập Trung tâm hỗ trợ và kết nối nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài; xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia, doanh nhân gốc Việt; thí điểm cơ chế đãi ngộ linh hoạt đối với chuyên gia… được đưa ra như những bước đi cụ thể cho giai đoạn 2025–2035.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức giới thiệu “Cẩm nang pháp lý dành cho kiều bào đầu tư tại Việt Nam” do Thạc sĩ Luật Võ Hồng Tú biên soạn. Ấn phẩm tập hợp và hệ thống các quy định liên quan đến cư trú, xác nhận nguồn gốc Việt Nam, thủ tục đầu tư – kinh doanh, quyền sở hữu nhà ở và bất động sản, đồng thời nêu một số lưu ý pháp lý thường gặp trong quá trình triển khai dự án.