Tăng trưởng 2 con số: Hà Nội tìm lời giải từ năng lực doanh nghiệp

Ra mắt Hội đồng Chuyên gia cấp cao CEF.

Nâng năng lực doanh nghiệp để tạo động lực tăng trưởng

Tại Diễn đàn Kinh tế Thủ đô lần thứ III năm 2026 (CEF III), diễn ra chiều 8/10/2026, bài toán phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được đặt trong mối quan hệ với yêu cầu đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số của Hà Nội.

Tiếp nối 2 kỳ Diễn đàn trước với các nội dung về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử, tài chính, mua bán và sáp nhập (M&A), phát triển chuỗi cung ứng, CEF III tập trung vào nguồn nhân lực phục vụ tăng trưởng và chuyển đổi mô hình phát triển của Thủ đô.

Trong bối cảnh Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng GRDP từ 11% trở lên trong năm 2026, vấn đề không chỉ là huy động thêm vốn, mở rộng đầu tư hay gia tăng số lượng doanh nghiệp, mà còn là khả năng chuyển những lợi thế về hạ tầng, khoa học công nghệ và nhân lực thành năng suất, hiệu quả sản xuất, kinh doanh và giá trị gia tăng.

Đặc biệt, khi yêu cầu ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và tham gia chuỗi cung ứng ngày càng cao, năng lực quản trị và chất lượng lao động trở thành những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng mở rộng hoạt động của doanh nghiệp.

GS.TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP. Hà Nội (HANOISME), Trưởng Ban Tổ chức CEF III nhấn mạnh, nguồn nhân lực chất lượng cao không nên chỉ được đánh giá qua bằng cấp, chức danh hay số lượng lao động được đào tạo, mà phải gắn với khả năng thực hiện công việc và tạo ra kết quả kinh tế.

Theo GS.TS. Mạc Quốc Anh, doanh nghiệp cần nhiều nhóm năng lực khác nhau, từ lãnh đạo, quản trị, tài chính, đầu tư đến công nghệ số, AI, dữ liệu và tự động hóa. Bên cạnh đó là năng lực bán hàng, thương mại điện tử, xuất khẩu, logistics cùng đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên và lao động lành nghề.

Vì vậy, doanh nghiệp cần xác định rõ những năng lực còn thiếu, vị trí nào cần nhân sự chất lượng cao, kỹ năng nào phải đào tạo lại và những năng lực nào có thể bổ sung thông qua hợp tác với các cơ sở đào tạo.

Theo GS.TS. Mạc Quốc Anh, phát triển nhân lực cũng không thể tách rời các điều kiện về công nghệ, vốn và thị trường. Đầu tư thiết bị hiện đại chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp có đội ngũ đủ khả năng vận hành, quản trị và khai thác công nghệ.

Một nội dung đáng chú ý tại CEF III là việc ra mắt Hội đồng chuyên gia gồm 9 thành viên, do PGS.TS. Trần Đình Thiên làm Chủ tịch. Hội đồng được kỳ vọng góp phần kết nối hoạt động nghiên cứu, tư vấn chính sách với những vấn đề thực tiễn của cộng đồng doanh nghiệp.

Cùng với đó, Diễn đàn có sự tham gia phối hợp tổ chức của 18 đơn vị, hướng tới tăng cường liên kết giữa các hiệp hội, tổ chức và doanh nghiệp trong triển khai các hoạt động sau Diễn đàn.

Các nội dung thảo luận cũng hướng đến việc lựa chọn 5 - 7 vấn đề ưu tiên để xây dựng “Khung hành động sau CEF III”, qua đó tiếp tục kết nối nguồn lực, thúc đẩy các giải pháp phát triển nhân lực và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Gỡ điểm nghẽn vốn, thị trường để doanh nghiệp lớn mạnh

Trao đổi bên lề Diễn đàn, ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp ngành Công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội (HANSIBA) cho biết, cộng đồng doanh nghiệp đang có những điều kiện thuận lợi từ sự ổn định kinh tế vĩ mô, đầu tư hạ tầng và phục hồi của thị trường tiêu dùng, dịch vụ.

Các chương trình phát triển giao thông, logistics, chuyển đổi số và thu hút đầu tư của Hà Nội cũng tạo thêm cơ hội kinh doanh. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Vân, khó khăn lớn nhất hiện nay vẫn là thị trường và dòng tiền.

Một bộ phận doanh nghiệp, nhất là trong lĩnh vực sản xuất, xây dựng và công nghiệp hỗ trợ, tiếp tục chịu áp lực về đầu ra. Trong khi đó, yêu cầu về chất lượng, giá thành và tiến độ giao hàng ngày càng khắt khe, buộc doanh nghiệp phải nâng cấp thiết bị, cải thiện quy trình sản xuất và năng lực quản trị.

Để thực hiện những khoản đầu tư này, doanh nghiệp cần nguồn vốn tương đối lớn và có thời hạn phù hợp. Tuy nhiên, việc tiếp cận tín dụng vẫn còn nhiều trở ngại.

Theo ông Nguyễn Vân, dù mặt bằng lãi suất đã thuận lợi hơn trước, vấn đề không chỉ nằm ở chi phí vay vốn mà còn ở khả năng đáp ứng điều kiện tín dụng. Nhiều doanh nghiệp có dự án, có thị trường nhưng thiếu tài sản bảo đảm hoặc chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn tín dụng nên vẫn gặp khó khăn khi tìm kiếm nguồn vốn trung và dài hạn.

Đối với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, khó khăn này ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch đầu tư máy móc, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực sản xuất. Trong khi đó, chi phí mặt bằng, logistics, nguyên vật liệu và nhân công tiếp tục tạo áp lực lên hiệu quả kinh doanh.

Một trở ngại khác được ông Nguyễn Vân đề cập là thiếu hụt nhân lực có kỹ năng trong các lĩnh vực công nghệ, quản trị, tự động hóa, chuyển đổi số và công nghiệp hỗ trợ. Doanh nghiệp phải chủ động đổi mới quản trị, nâng năng suất, tiết giảm chi phí, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học và cơ sở đào tạo nghề để đáp ứng nhu cầu nhân lực thực tế.

Cùng quan điểm về yêu cầu gắn đào tạo với hoạt động sản xuất, kinh doanh, bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam đề xuất chuyển từ đào tạo những nhóm nhân lực riêng biệt sang đào tạo theo nhu cầu chuỗi giá trị, vị trí việc làm và yêu cầu của doanh nghiệp.

Theo đó, doanh nghiệp có thể trực tiếp tham gia xây dựng chương trình, cung cấp thiết bị, tiếp nhận sinh viên thực tập, đào tạo tại chỗ và tuyển dụng sau đào tạo.

Bên cạnh nâng cao năng lực nội tại, khả năng tiếp cận thị trường cũng là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp mở rộng quy mô và gia tăng đóng góp cho tăng trưởng. Ông Nguyễn Vân đề nghị, Hà Nội tăng cường kết nối doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn lớn và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), tạo điều kiện để doanh nghiệp nội địa từng bước trở thành nhà cung ứng.

Việc tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng không chỉ giúp doanh nghiệp có thêm cơ hội tiếp cận đơn hàng mà còn đặt ra yêu cầu cải thiện tiêu chuẩn sản phẩm, năng lực quản trị và trình độ công nghệ. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, cần tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận thuận lợi hơn với các chương trình hỗ trợ, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.

Ông Nguyễn Vân kiến nghị xây dựng một đầu mối hoặc nền tảng thống nhất để doanh nghiệp dễ dàng tìm hiểu chính sách, điều kiện áp dụng và hồ sơ cần thiết. Đồng thời, cần duy trì đối thoại định kỳ giữa Thành phố và cộng đồng doanh nghiệp, trong đó những kiến nghị lớn phải có cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn xử lý và phản hồi cụ thể.

Những vấn đề được đặt ra tại CEF III cho thấy mục tiêu tăng trưởng con 2 số của Hà Nội không thể chỉ dựa vào việc gia tăng quy mô đầu tư mà còn phụ thuộc vào năng lực tạo ra giá trị của khu vực doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận vốn dài hạn, nâng cao chất lượng nhân lực, đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường, các nguồn lực đầu tư mới có thể được chuyển hóa thành năng suất, đơn hàng và giá trị gia tăng.