Mỗi nhóm người nộp thuế cần một cách tiếp cận khác

Phiên 1 được các đại biểu tham gia trao đổi, thảo luận một cách thẳng thắn về các nội dung mà cộng đồng doanh nghiệp quan tâm. Ảnh: Thanh Hằng.

Cải cách từ thủ tục đến cách xây dựng chính sách

Đánh giá về quá trình cải cách chính sách thuế, hải quan, tại “Diễn đàn ngành Thuế và ngành Hải quan đồng hành cùng doanh nghiệp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số” ngày 8/10, ông Nguyễn Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài (VAFIE) cho biết, nhiều thành viên Hiệp hội đánh giá cao nỗ lực của cơ quan Thuế và Hải quan trong cải cách chính sách cũng như tổ chức các hoạt động đối thoại với doanh nghiệp.

Theo ông Tuấn, tần suất các cuộc đối thoại về thuế, hải quan đã tăng mạnh trong những năm qua. Trong thực tế, khi pháp luật có thay đổi, doanh nghiệp thường phát sinh những vấn đề cần được giải đáp. Vì vậy, việc cơ quan quản lý kịp thời trao đổi, giải đáp có ý nghĩa quan trọng không chỉ với doanh nghiệp mà cả quá trình hoàn thiện chính sách.

Chủ tịch VAFIE cũng cho biết, thông qua đối thoại, cơ quan hoạch định chính sách có thêm thông tin từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp.

Đây là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện chính sách, giúp quy định khi được ban hành phù hợp hơn với thực tiễn. Từ góc nhìn cộng đồng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, ông Tuấn đề nghị cơ quan Thuế và Hải quan tạo điều kiện để doanh nghiệp, các hiệp hội tham gia sâu hơn vào quá trình hoạch định chính sách.

Một trong những vấn đề ông lưu ý là thời gian lấy ý kiến đối với một số dự thảo còn gấp, khiến các hiệp hội khó có đủ thời gian tập hợp ý kiến từ doanh nghiệp thành viên, rà soát những vấn đề phát sinh và đưa ra kiến nghị đầy đủ. Nếu được tham gia ngay từ đầu quá trình dự thảo, cộng đồng doanh nghiệp có thể cung cấp thêm thông tin thiết thực từ thực tế, qua đó góp phần để chính sách đi vào cuộc sống.

Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín. Ảnh: Thanh Hằng.

Bên cạnh đó, các cuộc đối thoại tiếp tục được duy trì thường xuyên. Cho rằng, không phải mọi vấn đề doanh nghiệp nêu ra đều có thể được giải quyết, song ông Tuấn cũng cho biết, điều quan trọng là doanh nghiệp cần được giải thích rõ vì sao một vấn đề được hoặc chưa được giải quyết.

Theo ông, ngay cả với những kiến nghị chưa thể xử lý ngay, việc được cơ quan quản lý phản hồi rõ ràng cũng góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư và tạo sự lan tỏa tới các cấp, ngành khác.

Nhìn nhận thêm từ góc độ doanh nghiệp và chuyên gia, Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn thuế Trọng Tín đánh giá quá trình chuyển đổi của ngành Thuế đang diễn ra tích cực trên nhiều phương diện, từ văn hóa ứng xử, cách thức thực hiện thủ tục hành chính đến ứng dụng khoa học công nghệ.

“Cải cách thủ tục hành chính là một trong những thay đổi rõ nét của ngành Thuế”, Luật sư Nguyễn Văn Được nói.

Từ những năm đầu của quá trình cải cách đến nay, ngành Thuế đã cắt giảm được nhiều số giờ thực hiện thủ tục và cải thiện thủ tục theo các tiêu chuẩn quốc tế. Ngành Thuế cũng là một trong những lĩnh vực đi đầu trong ứng dụng khoa học công nghệ, từ thuế điện tử đến việc triển khai hóa đơn xác thực và sau đó mở rộng áp dụng trên toàn quốc.

Đến nay, những phần việc này đã được triển khai theo hướng hiện đại, thuận tiện và mang lại hiệu quả.

Đáng chú ý, theo vị chuyên gia này sự thay đổi không chỉ nằm ở thủ tục hay công nghệ mà còn thể hiện trong cách cơ quan quản lý tiếp cận quá trình xây dựng chính sách. Khi xuất hiện những vấn đề nóng hoặc những nội dung cần thay đổi, ý kiến của cộng đồng doanh nghiệp và chuyên gia được đưa ra nhiều hơn và được ban soạn thảo ghi nhận, tiếp thu.

“Tôi rất trân trọng điều đó và khẳng định đây là một hướng đi đúng”, Luật sư Nguyễn Văn Được nói.

Ông kỳ vọng tinh thần này tiếp tục được phát huy để tiếng nói của doanh nghiệp được truyền tải nhanh hơn, sâu hơn và hiệu quả hơn; những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, từ hoạt động của nền kinh tế được xử lý nhanh chóng và kịp thời.

Đổi cách truyền tải để chính sách dễ tiếp cận

Tuy nhiên, một trong những nội dung được Luật sư Nguyễn Văn Được gửi tới cộng đồng doanh nghiệp đó là, khi cơ quan Thuế và ban soạn thảo đã lắng nghe, ghi nhận những vấn đề từ thực tiễn thì doanh nghiệp và các chuyên gia cũng cần nâng cao trách nhiệm trong việc phản ánh.

Thay vì chỉ nêu ý kiến, doanh nghiệp cần xác định rõ góc nhìn, vấn đề nằm ở đâu và cần xử lý như thế nào. Các cuộc đối thoại, cùng với vai trò của các hiệp hội, cần được sử dụng để tập hợp và phản ánh kiến nghị một cách tốt nhất. Bên cạnh đó, các phản ánh cũng cần trung thực và cụ thể, chi tiết để cơ quan quản lý nắm bắt được cụ thể vấn đề.

Từ phía cơ quan Thuế, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế, cho biết những đánh giá tích cực của doanh nghiệp là động lực để cơ quan Thuế và Hải quan tiếp tục nỗ lực trong quá trình đồng hành cùng doanh nghiệp.

Lãnh đạo Cục Thuế cho biết thời gian qua, công tác tuyên truyền, hướng dẫn doanh nghiệp, người dân được cơ quan Thuế đặc biệt chú trọng. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra không chỉ là cung cấp thông tin mà còn phải thay đổi cách thức truyền tải để chính sách pháp luật được biên tập ngắn gọn, dễ hiểu và dễ tiếp cận với nhiều nhóm đối tượng khác nhau.

Theo ông Mai Sơn, không thể áp dụng một cách tiếp cận giống nhau cho tất cả người nộp thuế. Với hộ siêu nhỏ, hộ kinh doanh, cách truyền tải chính sách cần khác so với những nhóm doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận thông tin và nguồn lực khác.

Công nghệ là một trong những công cụ được cơ quan Thuế sử dụng để tăng khả năng tương tác.

Ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế. Ảnh: Thanh Hằng.

Tuy nhiên, theo ông Mai Sơn, nếu chỉ có chatbot AI thì chưa chắc đã đáp ứng toàn diện yêu cầu giúp người nộp thuế hiểu đúng chính sách. Do vậy, ngay khi chính sách được ban hành, cơ quan Thuế hướng tới việc cụ thể hóa nội dung theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, “cầm tay chỉ việc”, nhất là với những nhóm khó tiếp cận thông tin.

Đối với hộ kinh doanh, cơ quan Thuế cũng tính đến sự khác biệt giữa các nhóm tuổi, từ người trẻ, trung niên đến người cao tuổi. Vì vậy, bên cạnh các kênh tương tác bằng công nghệ như eTax Mobile, cơ quan Thuế luôn chú trọng thông tin trên Cổng Thông tin điện tử của ngành và các kênh thông tin khác.

Cùng với việc đa dạng hóa kênh truyền tải, thời gian qua, cơ quan Thuế tiếp tục rà soát, chuẩn hóa nội dung hệ thống văn bản. Điều này không chỉ tạo sự thống nhất trong cách hiểu và thực hiện chính sách, mà còn hình thành kho dữ liệu để cán bộ, công chức Thuế và người dân cùng tiếp cận, hiểu và thực hiện thống nhất.

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, song với sự phát triển, vận động của nền kinh tế, chính sách thuế vẫn phải tiếp tục theo kịp. Do vậy, ở chiều ngược lại, cơ quan Thuế cũng mong muốn nhận được những phản ánh cụ thể hơn từ doanh nghiệp và người dân.

“Những vướng mắc được phản ánh cụ thể sẽ tạo cơ sở để cơ quan quản lý xem xét và có điều chỉnh kịp thời”, ông Mai Sơn nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, ngành Thuế tiếp tục duy trì đối thoại thường xuyên hơn, trong đó các hiệp hội doanh nghiệp có vai trò quan trọng như một cầu nối giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Ông Mai Sơn dẫn vấn đề hoàn thuế giá trị gia tăng là một lĩnh vực cần sự phối hợp của các hiệp hội để vừa minh bạch, bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, vừa bảo đảm tính kỷ luật của ngân sách và phòng, chống gian lận. Do vậy, để việc hoàn thuế được thực hiện đúng, đủ và kịp thời, sự hỗ trợ của các hiệp hội là cần thiết. Đây là một kênh quan trọng để tập hợp phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp và phối hợp với cơ quan Thuế rà soát, xử lý.