Tân xuân, tân sóng - Lịch sử cho thấy cơ hội nghiêng về bên mua sau Tết

Xác suất tăng chiếm ưu thế

Dữ liệu giai đoạn 2016-2025 cho thấy, VN-Index thường có xu hướng vận động tích cực sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Trong 5 phiên đầu năm âm lịch, chỉ số tăng điểm 8/10 lần, tương ứng xác suất 80%. Mức tăng đáng chú ý ghi nhận ở các năm 2018 (+5,65%), 2021 (+5,62%), 2019 (+4,65%), 2024 (+2,63%) và 2022 (+1,54%).

Trong 10 năm, VN-Index thường tăng tích cực trong những phiên giao dịch đầu Xuân.

Nếu mở rộng khung thời gian lên 10 phiên sau Tết, xác suất tăng vẫn duy trì ở mức 80%. Những năm ghi nhận biên độ tăng mạnh gồm 2019 (+8,83%), 2021 (+6,43%), 2018 (+5,71%), 2024 (+4,67%) và 2016 (+3,92%).

Chỉ có hai năm thị trường giảm điểm đáng kể sau Tết là 2020 và 2023. Trong đó, năm 2020 là trường hợp ngoại lệ khi VN-Index giảm sâu do tác động bất ngờ của đại dịch COVID-19 toàn cầu. Năm 2023, mức điều chỉnh sau Tết cũng diễn ra trong bối cảnh thị trường vừa trải qua giai đoạn biến động mạnh trước đó.

Nhìn tổng thể, trừ những năm xuất hiện cú sốc bất thường, vận động của thị trường sau Tết có xu hướng hồi phục hoặc mở rộng đà tăng. Điều này củng cố nhận định rằng hiệu ứng mùa vụ đầu năm âm lịch không chỉ mang tính tâm lý mà còn gắn với bối cảnh dòng tiền và kỳ vọng lợi nhuận.

Báo cáo của SSI Research gần đây cũng chỉ ra, xác suất thị trường tăng điểm quanh giai đoạn Tết ở mức tương đối cao, với 87,5% khả năng tăng trong tuần trước Tết và 75% khả năng tăng trong hai tuần sau Tết. Bên cạnh đó, thị trường tiếp tục được hỗ trợ bởi triển vọng lợi nhuận tích cực cho năm 2026.

Một số doanh nghiệp trong nhiều ngành như ngân hàng, bán lẻ và bất động sản đã bắt đầu công bố kế hoạch sơ bộ, với mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận 20-30% trong năm 2026. Bên cạnh đó, việc lãi suất qua đêm hạ nhiệt trong tuần gần đây cũng có thể hỗ trợ tâm lý thị trường trong ngắn hạn.

Dòng tiền chùng trước Tết và tăng sau kỳ nghỉ

Ở góc nhìn hành vi, giai đoạn cận Tết thường ghi nhận sự sụt giảm thanh khoản khi một bộ phận nhà đầu tư có xu hướng hiện thực hóa lợi nhuận để nghỉ lễ. Theo ông Nguyễn Quốc Văn - chuyên gia Chứng khoán Kafi, trạng thái thanh khoản hai tuần trước Tết sụt giảm so với tháng trước đó đã diễn ra 9-11 lần kể từ năm 2015 đến nay. Tuy vậy, biên độ điều chỉnh thường không quá lớn và mang tính mùa vụ hơn là rủi ro hệ thống.

Thống kê hiệu suất VN-Index trước và sau Tết. Nguồn: Kafi

Ông Nguyễn Quốc Văn cho rằng tâm lý “đóng bảng nghỉ Tết” khiến thị trường dễ đi ngang hoặc rung lắc nhẹ trước kỳ nghỉ. Tuy nhiên, dữ liệu lịch sử lại cho thấy triển vọng tích cực hơn ở giai đoạn sau Tết. Khi thị trường năm liền trước có hiệu suất tốt, “bộ đệm lợi nhuận” đã hình thành sẽ giúp nhà đầu tư giữ tâm lý ổn định, sẵn sàng quay lại tìm kiếm cơ hội đầu tư trong năm mới.

Ngược lại, trong những năm thị trường đi ngang hoặc giảm điểm, tâm lý bảo toàn vốn có thể khiến lực cầu sau Tết suy yếu. Tuy nhiên, theo thống kê, mức độ thua lỗ của thị trường sau Tết nhìn chung khá thấp và chưa từng xảy ra trong các năm mà xu hướng trước đó mang tính tích cực.

Xét trong bối cảnh hiện nay, thị trường bước vào tháng 2 với những yếu tố đan xen. Một mặt, các quyết sách điều hành kinh tế quyết liệt, đặc biệt là Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước và mục tiêu tăng trưởng 10% năm 2026, tạo nền tảng kỳ vọng dài hạn. Mặt khác, áp lực lãi suất phân hóa và nhịp điều chỉnh kỹ thuật ngắn hạn vẫn hiện hữu. Dù vậy, hiệu suất VN-Index trong tháng 1 vẫn đạt 2,5%, thanh khoản tăng 22% so với tháng trước, cho thấy dòng tiền chưa rút khỏi thị trường.

Cấu trúc dòng tiền hiện tại được đánh giá là tương đối vững, với sự luân chuyển giữa các nhóm vốn hóa lớn và lan tỏa sang những nhóm từng “bị lãng quên” như khu công nghiệp, dệt may, thủy sản. Theo ông Nguyễn Quốc Văn, những nhịp rung lắc ngắn hạn trước Tết mang tính kỹ thuật và tâm lý nhiều hơn là sự đảo chiều xu hướng lớn.

Từ góc độ chiến lược, nhiều chuyên gia duy trì quan điểm lạc quan khi mở rộng khung đánh giá sau kỳ nghỉ và xa hơn là trong quý I. Việc thiết lập vị thế tại các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt, hưởng lợi từ chính sách và triển vọng lợi nhuận tích cực được xem là cách tiếp cận thận trọng nhưng chủ động.

Thống kê 10 năm cho thấy hiệu ứng sau Tết mang xác suất thuận lợi cao, song không phải là quy luật bất biến. Thị trường vẫn có thể biến động nếu xuất hiện yếu tố rủi ro bất thường. Do đó, hiệu ứng mùa vụ cần được đặt trong bối cảnh vĩ mô, dòng tiền và chất lượng tăng trưởng lợi nhuận của từng năm.

“Mức độ thua lỗ của thị trường trong giai đoạn sau Tết nhìn chung khá thấp và chưa từng xảy ra trong các năm mà xu hướng trước đó mang tính tích cực”, chuyên gia của Kafi nhận định.