Siết chặt an toàn trong thanh toán số, chặn hơn 2,57 nghìn tỷ đồng giao dịch đáng ngờ

Nguồn: NHNN

Hệ thống thanh toán Việt Nam đang trong giai đoạn tăng trưởng bùng nổ ở hầu hết giao dịch, phản ánh sức lan tỏa mạnh mẽ của thanh toán số. Không chỉ mở rộng về quy mô, thanh toán số còn thay đổi rõ rệt về chất lượng, tốc độ xử lý, an toàn giao dịch và độ bao phủ.

Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), sau 20 năm, giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM) đã tăng khoảng 500 lần về số lượng và hơn 60 lần về giá trị so với năm 2005, đưa Việt Nam vào nhóm thị trường phát triển nhanh nhất khu vực.

Riêng giai đoạn 2015–2025, giao dịch qua Internet tăng 59 lần về số lượng và 21 lần về giá trị; giao dịch qua Mobile tăng 280 lần về số lượng và 600 lần về giá trị.

Một trong những điểm sáng nhất của năm 2025 là sự bùng nổ của thanh toán bằng QR. Từ chỗ chỉ mới phổ biến từ 2018, đến nay giao dịch QR đã tăng hơn 700 lần về số lượng và hơn 400 lần về giá trị.

Hình thức thanh toán này chiếm ưu thế tại bán lẻ, dịch vụ tiêu dùng và thương mại điện tử, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa thanh toán ngân hàng và các giao dịch nhỏ lẻ vốn trước đây phụ thuộc tiền mặt.

Ở cấp độ nền tảng, hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng (IBPS) tiếp tục giữ vai trò “trục xương sống” với mức tăng 36 lần về số lượng và 148 lần về giá trị so với năm 2005.

Song song, hệ thống chuyển mạch và bù trừ điện tử do Napas vận hành cũng duy trì đà tăng ấn tượng: giao dịch chuyển mạch tăng trung bình hơn 170% về số lượng và 180% về giá trị mỗi năm giai đoạn 2018–2025.

Thanh toán số không chỉ khu trú trong khu vực tư nhân. Kết nối thanh toán giữa ngân hàng và các dịch vụ công từ thuế, hải quan, kho bạc đến giáo dục, y tế, giao thông… đã tạo ra những thay đổi đáng kể trong quản trị công và thu – chi ngân sách. Người dân và doanh nghiệp có thể thanh toán trực tuyến hầu hết các nghĩa vụ tài chính, tạo thuận tiện và giảm chi phí xã hội rất lớn.

Nguồn: NHNN

Tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản thanh toán tại ngân hàng cũng tăng nhanh. Từ mức dưới 40% năm 2015, đến nay tỷ lệ này đã tiệm cận vùng 80%, phản ánh tác động của eKYC, mobile banking, ví điện tử và các chương trình thúc đẩy tài chính toàn diện.

Năm 2025 cũng là thời điểm ghi nhận bước tiến quan trọng về bảo đảm an ninh thanh toán. Hệ thống SIMO – nền tảng giám sát và phòng ngừa gian lận của NHNN – chính thức đi vào hoạt động và cho thấy hiệu quả rõ rệt.

Tính đến 11/12/2025, đã có 122/147 đơn vị báo cáo thành công lên SIMO với 592 nghìn bản ghi tài khoản/ví điện tử có dấu hiệu nghi ngờ gian lận, lừa đảo, vi phạm pháp luật. Hệ thống đã gửi 2,13 triệu cảnh báo đến khách hàng, giúp hơn 670 nghìn giao dịch có nguy cơ bị dừng hoặc hủy, tương ứng với hơn 2,57 nghìn tỷ đồng được bảo vệ.

Những kết quả nêu trên có dấu ấn của Vụ Thanh toán (NHNN) trong 20 năm hình thành và phát triển. Nên thời gian tới, đơn vị này sẽ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý - nâng cao hiệu lực quản lý, hiện đại hóa mạnh mẽ hạ tầng thanh toán quốc gia, đặc biệt là ứng dụng các công nghệ tiên tiến nhằm tạo dựng môi trường thanh toán số an toàn, tin cậy. Qua đó đảm bảo hài hòa lợi ích, tính bao trùm, bền vững trong mối quan hệ giữa các bên trong hệ sinh thái gồm ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và doanh nghiệp, người dân.