Phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà trình bày Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị khóa XIV về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. (Nguồn: Báo Văn Hóa).

Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, có tính liên ngành, liên vùng và xã hội hóa cao, có khả năng tạo ra giá trị gia tăng và sức lan tỏa lớn đối với nền kinh tế. Không chỉ trực tiếp thúc đẩy tiêu dùng, mở rộng thị trường dịch vụ và tạo việc làm, du lịch còn góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, kích thích phát triển giao thông, thương mại, nông nghiệp, công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo và nhiều lĩnh vực dịch vụ khác.

Điểm đặc biệt của du lịch nằm ở khả năng biến những giá trị vốn có của đất nước như văn hóa, lịch sử, di sản, cảnh quan, ẩm thực và lối sống thành sản phẩm kinh tế. Vì vậy, phát triển du lịch hiệu quả không chỉ tạo nguồn thu mà còn góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, tài nguyên thiên nhiên, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, qua đó nâng cao vị thế và sức mạnh mềm quốc gia.

Trình bày Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị khóa XIV về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9 cho thấy, sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 16/1/2017 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vị trí, vai trò của du lịch đã có những chuyển biến tích cực. Hệ thống cơ chế, chính sách từng bước được hoàn thiện; thị trường du lịch ngày càng mở rộng; hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật được quan tâm đầu tư; sản phẩm du lịch có thêm nhiều loại hình mới; chất lượng nguồn nhân lực, công tác quảng bá, xúc tiến và chuyển đổi số có những bước tiến đáng kể.

Những chuyển biến này được phản ánh qua kết quả tăng trưởng của ngành. Năm 2025, Việt Nam đón gần 21,2 triệu lượt khách quốc tế, tăng 20,4% so với năm 2024 và phục vụ khoảng 137 triệu lượt khách nội địa. Đà tăng trưởng tiếp tục được duy trì trong năm 2026. Trong 8 tháng đầu năm, ngành du lịch đón 15,9 triệu lượt khách quốc tế và đang hướng tới mục tiêu 25 triệu lượt khách quốc tế trong cả năm.

Không chỉ tăng về lượng khách, năng lực cạnh tranh của điểm đến Việt Nam cũng được cải thiện. Theo xếp hạng của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, du lịch Việt Nam tăng 16 bậc, từ vị trí 75/141 năm 2015 lên vị trí 59/119 năm 2025. Việt Nam cũng vươn từ vị trí thứ 5 lên thứ 3 trong ASEAN về thu hút khách quốc tế.

Hiệu quả kinh tế từ du lịch ngày càng rõ nét. Năm 2025, tổng thu từ khách du lịch đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng, tăng 19% so với cùng kỳ và cao hơn gần 38% so với năm 2019, thời điểm trước đại dịch COVID-19. Du lịch đóng góp trực tiếp gần 8,8% GDP và tạo khoảng 4,41 triệu việc làm, chiếm 8,5% tổng số lao động cả nước.

Từ các kết quả trên cho thấy du lịch đã trở thành một cấu phần ngày càng quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, quy mô tăng trưởng hiện nay vẫn chưa phản ánh đầy đủ tiềm năng và lợi thế của Việt Nam. Vấn đề đặt ra không còn đơn thuần là thu hút thêm khách mà là làm thế nào để nâng cao chất lượng trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu và tạo giá trị lớn hơn trên mỗi đơn vị tài nguyên được khai thác.

Tuy nhiên sau gần một thập kỷ phát triển du lịch vẫn chưa thực sự bền vững. Nhận thức về tính chất kinh tế tổng hợp, liên ngành, liên vùng của du lịch tại một số địa phương chưa đầy đủ; nguồn lực đầu tư chưa tương xứng; sản phẩm còn thiếu chiều sâu, sức sáng tạo và khả năng tạo giá trị gia tăng cao. Năng lực quản trị điểm đến, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chất lượng dịch vụ chưa đồng đều.

Liên kết vùng và phối hợp giữa các ngành cũng chưa phát huy đầy đủ hiệu quả. Trong khi một hành trình du lịch thường liên quan đồng thời đến vận tải, lưu trú, ăn uống, mua sắm, văn hóa, vui chơi và nhiều dịch vụ khác, việc tổ chức chuỗi giá trị tại không ít điểm đến vẫn còn phân tán. Đây là một trong những nguyên nhân khiến mức chi tiêu và thời gian lưu trú của du khách chưa tương xứng với tiềm năng.

Trong bối cảnh du lịch toàn cầu liên tục thay đổi, cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng gay gắt, nhu cầu của du khách ngày càng đa dạng và các tiêu chuẩn về xanh, an toàn, thông minh ngày càng được coi trọng, yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển trở nên cấp thiết. Đòi hỏi du lịch Việt Nam cần chuyển tư duy từ gia tăng số lượng sang chú trọng chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức lan tỏa đối với nền kinh tế.

Đây cũng là cơ sở để Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định phát triển du lịch thực sự trở thành một động lực tăng trưởng mới của đất nước, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, đồng thời tạo chuyển biến căn bản về tư duy, mô hình tăng trưởng và phương thức quản trị ngành.

Theo định hướng mới, văn hóa được xác định là nền tảng cốt lõi, bản sắc và chất lượng trải nghiệm là lợi thế cạnh tranh của du lịch Việt Nam. Đây là hướng đi có ý nghĩa chiến lược khi tài nguyên thiên nhiên dù phong phú nhưng không phải là lợi thế duy nhất và lâu dài. Trong cạnh tranh quốc tế, những sản phẩm tạo được dấu ấn riêng, mang bản sắc Việt Nam và đem lại trải nghiệm khác biệt mới có khả năng thu hút nhóm khách chi tiêu cao, lưu trú dài ngày.

Cùng với văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng. Phát triển du lịch không thể chỉ dừng ở việc số hóa một số dịch vụ mà phải hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh, kết nối dữ liệu, nền tảng, dịch vụ và các chủ thể tham gia chuỗi giá trị. Khi dữ liệu được khai thác hiệu quả, cơ quan quản lý có thể nâng cao năng lực dự báo, doanh nghiệp có thể thiết kế sản phẩm phù hợp hơn với từng nhóm khách, còn du khách được cung cấp trải nghiệm thuận tiện và cá nhân hóa.

Một điểm mới có ý nghĩa quan trọng được Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh đó là tiếp cận du lịch như một hệ sinh thái kinh tế tổng hợp. Theo đó, du lịch phải tạo động lực phát triển thương mại, dịch vụ, giao thông vận tải, công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo, nông nghiệp, kinh tế số, kinh tế đêm và nhiều lĩnh vực khác. Khi các ngành cùng tham gia vào chuỗi giá trị, giá trị gia tăng của du lịch sẽ không chỉ nằm ở doanh thu lưu trú hay lữ hành mà được lan tỏa rộng hơn trong toàn bộ nền kinh tế.

Nghị quyết số 26-NQ/TW cũng đặt ra yêu cầu tái cơ cấu ngành du lịch, chuyển mạnh mô hình phát triển từ số lượng sang chất lượng, thông minh, xanh và sáng tạo. Trọng tâm là nâng cao chất lượng, hiệu quả trải nghiệm, năng lực cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; giải quyết tốt việc làm và bảo đảm an sinh xã hội.

Đồng thời, năng lực quản trị du lịch cần được nâng lên theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ số, quản trị dựa trên dữ liệu và gắn với quy hoạch không gian phát triển. Đáp ứng tốt các yêu cầu đặt ra sẽ tạo điều kiện quan trọng để đảm bảo du lịch phát triển bền vững

Nghị quyết số 26-NQ/TW cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 ở mức cao, với yêu cầu du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp trực tiếp từ 10-12% GDP; giữ vững vị thế nhóm đầu Đông Nam Á về quy mô và tốc độ tăng trưởng; phấn đấu đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế và phục vụ 160 triệu lượt khách nội địa. Tổng thu từ khách du lịch được đặt mục tiêu đạt 80-90 tỷ USD, trong đó ưu tiên nhóm khách có mức chi tiêu cao và thời gian lưu trú dài ngày.

Đồng thời hướng tới mục tiêu phát triển mạnh ba cực tăng trưởng du lịch là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng; hình thành 10 trung tâm du lịch trọng điểm, 20 khu du lịch quốc gia và 15 tập đoàn, tổng công ty du lịch có thương hiệu mạnh, sức cạnh tranh quốc tế. Hệ thống lưu trú được định hướng đạt khoảng 1,5 triệu buồng; toàn ngành tạo khoảng 2,3 triệu việc làm trực tiếp và 3,5 triệu việc làm gián tiếp.

Đến năm 2045, mục tiêu Nghị quyết số 26-NQ/TW được nâng lên khi du lịch Việt Nam phát triển hiện đại, bền vững, đóng góp trực tiếp từ 14-15% GDP, thuộc nhóm 30 quốc gia có năng lực cạnh tranh du lịch hàng đầu thế giới và phấn đấu đón 70 triệu lượt khách quốc tế.

Phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.

Để đạt được những mục tiêu này, Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp, từ đổi mới tư duy, hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng, thị trường và sản phẩm đến nâng cao hiệu quả quảng bá, phát triển nguồn nhân lực, doanh nghiệp, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng lực quản trị điểm đến.

Trong đó, hoàn thiện thể chế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi nhiều mô hình kinh doanh và sản phẩm du lịch mới đang phát triển nhanh đòi hỏi phải có sự điều chỉnh của chính sách. Kinh tế đêm, kinh tế chia sẻ, kinh doanh trên nền tảng số, du lịch ven sông, ven biển hay các tổ hợp du lịch - giải trí - văn hóa - thể thao cần được tạo hành lang pháp lý thuận lợi để phát triển nhưng vẫn bảo đảm quản lý hiệu quả.

Hạ tầng đồng bộ cũng là điều kiện không thể thiếu. Cùng với giao thông đường bộ, đường sắt và hàng không, việc phát triển hạ tầng dịch vụ đường biển đủ khả năng tiếp nhận tàu du lịch cỡ lớn sẽ mở rộng không gian phát triển và tạo điều kiện để Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường du lịch tàu biển khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Về sản phẩm, lợi thế khác biệt của Việt Nam cần được chuyển hóa thành những sản phẩm có khả năng cạnh tranh quốc tế. Văn hóa, di sản, cảnh quan thiên nhiên và ẩm thực không nên chỉ được xem là tài nguyên để khai thác mà cần được đầu tư sáng tạo thành những trải nghiệm có chiều sâu, có câu chuyện và có khả năng gia tăng mức chi tiêu của du khách.

Cùng với đó, cần xây dựng đội ngũ doanh nghiệp có năng lực quản trị hiện đại và khả năng cạnh tranh quốc tế. Những doanh nghiệp lớn có thể giữ vai trò dẫn dắt trong lữ hành quốc tế, quản lý điểm đến, du lịch cao cấp, nền tảng du lịch nội địa và kinh tế đêm, qua đó tạo sức kéo cho cả hệ sinh thái.

Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh cũng phải được triển khai song hành. Nếu chuyển đổi số giúp nâng cao hiệu quả quản trị và cá nhân hóa trải nghiệm, thì chuyển đổi xanh tạo nền tảng cho phát triển dài hạn, bảo vệ tài nguyên và nâng cao khả năng chống chịu của điểm đến. Việc xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, phương án ứng phó với thiên tai, dịch bệnh, sự cố an toàn và biến động lớn vì thế cần được coi là một bộ phận của năng lực cạnh tranh du lịch.

Từ những kết quả đạt được sau gần 10 năm thực hiện Nghị quyết số 08-NQ/TW, cùng định hướng mới tại Nghị quyết số 26-NQ/TW, du lịch Việt Nam đang đứng trước một không gian phát triển rộng lớn. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành giá trị kinh tế thực tế, điều quan trọng nhất là phải tạo được sự thay đổi đồng bộ về tư duy, thể chế, đầu tư, quản trị và năng lực doanh nghiệp.

Trong giai đoạn mới, thành công của ngành du lịch sẽ không chỉ được đo bằng số lượng khách đến Việt Nam mà còn bằng thời gian lưu trú, mức chi tiêu, chất lượng trải nghiệm, giá trị gia tăng và mức độ lan tỏa tới các ngành kinh tế khác. Đây chính là thước đo phản ánh chất lượng tăng trưởng và khả năng đóng góp thực chất của du lịch vào nền kinh tế.

Với định hướng đó, phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới không chỉ là mục tiêu của riêng ngành du lịch mà là một nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển nhanh và bền vững của đất nước. Khi văn hóa được chuyển hóa thành giá trị, công nghệ trở thành động lực, doanh nghiệp giữ vai trò tiên phong và các nguồn lực được kết nối trong một hệ sinh thái thống nhất, du lịch Việt Nam sẽ có cơ sở để nâng cao giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và đóng góp ngày càng lớn cho nền kinh tế. Đó cũng là nền tảng để phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới, khẳng định vị thế điểm đến chất lượng cao và nâng tầm sức mạnh mềm quốc gia.