Lãi suất đã giảm tới 3%, nhưng cần thêm dư địa

Nhiều ngân hàng đã giảm lãi suất cả huy động và cho vay. Ảnh: ST

Sau cuộc họp giữa NHNN và các tổ chức tín dụng ngày 9/4, làn sóng giảm lãi suất đã nhanh chóng lan rộng trong toàn hệ thống, từ nhóm các "ông lớn" ngân hàng đến nhóm quy mô nhỏ và vừa.

Ở nhóm ngân hàng quy mô lớn, Agribank là một trong những đơn vị đi đầu khi công bố giảm 0,5%/năm lãi suất huy động đối với các kỳ hạn từ 24 tháng trở lên, áp dụng từ ngày 13/4. Agribank còn đồng thời điều chỉnh giảm lãi suất cho vay. Tương tự, Vietcombank cũng giảm 0,5%/năm lãi suất huy động kỳ hạn 24 tháng, đưa mức lãi suất cao nhất xuống còn 6%/năm.

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, Eximbank giảm 0,5%/năm đối với các kỳ hạn dài từ 18 đến 36 tháng, đưa mức lãi suất trực tuyến cao nhất xuống còn 5,5%/năm. LPBank điều chỉnh mạnh hơn, với mức giảm từ 0,4% đến 1%/năm ở nhiều kỳ hạn từ 6 đến 60 tháng, trong đó kỳ hạn dài nhất giảm tới 1%/năm. Tại Techcombank, lãi suất huy động giảm 0,1%/năm với kỳ hạn 3-5 tháng, giảm mạnh 0,5%/năm các kỳ hạn 6-36 tháng.

Trong khi đó, SHB giảm từ 0,2% đến 0,4%/năm tùy kỳ hạn; TPBank điều chỉnh giảm từ 0,1% đến 0,2%/năm; các ngân hàng như VPBank, KienlongBank, ABBank... cũng đồng loạt giảm lãi suất huy động ở nhiều kỳ hạn với mức giảm phổ biến từ 0,2% đến 0,5%/năm. Nam A Bank cũng triển khai giảm lãi suất cho vay đối với khách hàng cá nhân với biên độ lên tới 3%/năm, đồng thời điều chỉnh giảm lãi suất huy động đến 0,5%/năm ở nhiều kỳ hạn.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với chi phí vốn cao và nhu cầu tín dụng lớn, việc hạ lãi suất được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ khó khăn, tạo động lực phục hồi sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, dư địa giảm lãi suất trong thời gian tới không nhiều, bởi mặt bằng lãi suất vẫn chịu áp lực từ nhu cầu tín dụng tăng cao và cấu trúc nguồn vốn của hệ thống ngân hàng.

Ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam cho rằng, áp lực thanh khoản là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến lãi suất khó giảm sâu trong ngắn hạn. Trong năm 2025, tăng trưởng tín dụng cao hơn dự kiến đã làm gia tăng nhu cầu thanh khoản của hệ thống, dẫn đến xu hướng tăng lãi suất huy động trong một số giai đoạn.

Ông Nguyễn Bá Hùng phân tích, khi tín dụng tăng trưởng mạnh, nhu cầu vốn của ngân hàng cũng tăng theo, khiến chi phí huy động vốn khó giảm nhanh. Trong khi đó, nền kinh tế lại cần lãi suất cho vay hợp lý để thúc đẩy đầu tư và mở rộng sản xuất, kinh doanh. Điều này tạo ra áp lực kép đối với các tổ chức tín dụng khi vừa phải kiểm soát chi phí huy động, vừa phải hỗ trợ khách hàng tiếp cận vốn với chi phí thấp hơn.

Một vấn đề mang tính cấu trúc cũng được ông Nguyễn Bá Hùng nhấn mạnh là sự mất cân đối giữa hệ thống tín dụng ngân hàng và thị trường trái phiếu. Tính đến cuối năm 2025, quy mô tín dụng ngân hàng tương đương khoảng 145% GDP, trong khi thị trường trái phiếu doanh nghiệp chỉ chiếm khoảng 10% GDP. Trong bối cảnh khoảng 40% dư nợ của hệ thống là các khoản vay trung và dài hạn, việc phụ thuộc quá lớn vào nguồn vốn ngân hàng đang tạo áp lực đáng kể lên chi phí vốn.

Do đó, theo chuyên gia của ADB, việc phát triển thị trường trái phiếu là yếu tố quan trọng giúp giảm áp lực huy động vốn dài hạn cho hệ thống ngân hàng. Khi nguồn vốn dài hạn được phân bổ hợp lý giữa các kênh tài chính, mặt bằng lãi suất sẽ có điều kiện ổn định và giảm bền vững hơn.

Ở góc độ quản trị ngân hàng, phát biểu tại một hội nghị gần đây, ông Lưu Trung Thái, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) cho rằng, việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp là điều kiện tiên quyết để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững. Nếu chi phí tài chính không được kiểm soát, doanh nghiệp sẽ thiếu động lực mở rộng đầu tư, từ đó ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế.

Để giảm lãi suất cho vay một cách thực chất, ông Lưu Trung Thái nhấn mạnh cần kiểm soát chi phí quản lý của ngân hàng, khi dư địa tiết giảm chi phí vận hành vẫn còn lớn; cùng với đó là kiểm soát lãi suất tiền gửi, yếu tố phụ thuộc trực tiếp vào khả năng lưu thông dòng vốn trong nền kinh tế; đồng thời phải kiểm soát chi phí rủi ro nợ xấu, thì ngân hàng sẽ có thêm dư địa để giảm lãi suất.

Ngoài ra, TS. Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia kinh tế cho rằng, việc hạ nhiệt lãi suất không thể dựa vào mệnh lệnh hành chính mà cần thông qua các công cụ thị trường. Một trong những giải pháp quan trọng là tăng cung tiền hợp lý thông qua các kênh điều tiết của NHNN, đặc biệt là nghiệp vụ thị trường mở (OMO). Khi NHNN bơm thanh khoản với lãi suất hợp lý, các ngân hàng thương mại sẽ có thêm nguồn vốn chi phí thấp, qua đó giảm nhu cầu tăng lãi suất huy động từ dân cư. Điều này giúp hạn chế tình trạng cạnh tranh lãi suất và ổn định mặt bằng chi phí vốn trong hệ thống.

Thực tế cho thấy, bên cạnh việc khuyến khích các ngân hàng giảm lãi suất, NHNN cũng đã tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách lãi suất trong toàn hệ thống. Đầu tháng 4/2026, cơ quan quản lý đã ban hành văn bản yêu cầu các tổ chức tín dụng tập trung triển khai các giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất, đồng thời tăng cường kiểm tra nội bộ và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Trong bối cảnh đó, việc nhiều ngân hàng chủ động giảm lãi suất ngay sau cuộc họp với cơ quan quản lý mới chỉ là bước đi đầu tiên trong lộ trình dài hơn nhằm hạ chi phí vốn cho nền kinh tế. Những chuyển động hiện nay cho thấy tín hiệu tích cực về sự đồng thuận trong hệ thống, song để duy trì xu hướng giảm lãi suất một cách bền vững, yêu cầu đặt ra không chỉ nằm ở nỗ lực của từng tổ chức tín dụng mà còn ở việc mở rộng các kênh huy động vốn trung và dài hạn, cải thiện chất lượng tín dụng và điều hành thanh khoản linh hoạt.