Lãi suất cho vay nhích lên, doanh nghiệp tiếp tục chờ vốn rẻ

Nguồn: Báo cáo của Mirae Asset (Việt Nam)

Lãi suất cho vay nhích lên sau giai đoạn hạ nhiệt

Mặt bằng lãi suất cho vay trên thị trường đang xuất hiện xu hướng tăng trở lại sau giai đoạn hạ nhiệt ngắn đầu năm 2026, phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống ngân hàng trong bối cảnh tín dụng phục hồi nhanh hơn huy động vốn.

Khảo sát nhanh lãi suất cho vay bình quân tháng 4/2026 của các ngân hàng đã công bố cho thấy, không ít ngân hàng đã tăng lãi suất cho vay so với công bố tháng trước. Chẳng hạn, TPBank tăng 0,7 điểm phần trăm lên 10,94%/năm; OCB tăng 0,46 điểm phần trăm lên 10,72%/năm; GPBank và PVcomBank cùng tăng 0,42 điểm phần trăm, lên lần lượt 10,47% và 9,35%/năm.

Nhiều ngân hàng khác cũng điều chỉnh tăng lãi suất cho vay từ 0,03-0,32 điểm phần trăm như Techcombank, Agribank, VietinBank, ACB, MB, BIDV, Bac A Bank hay KienLong Bank...

Ở chiều ngược lại, một số ngân hàng ghi nhận lãi suất cho vay giảm nhẹ như Viet A Bank, Vikki Bank, BaoVietBank, LPBank, BVBank, MSB...

Đáng chú ý, lãi suất cho vay bình quân tại không ít ngân hàng hiện đã vượt mốc 10%/năm, như BVBank niêm yết mức 10,85%/năm, OCB 10,72%/năm, GPBank 10,47%/năm, Techcombank 10,3%/năm...

Việc lãi suất cho vay tăng trở lại là hệ quả của mặt bằng lãi suất huy động đã tăng mạnh từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026. Bản tin kinh tế - tài chính - tiền tệ vừa phát hành của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết, hoạt động huy động vốn thời gian qua luôn tồn tại khoảng chênh lệch lớn giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động, tạo áp lực đáng kể lên thanh khoản hệ thống. Lãi suất huy động hiện vẫn phân hóa mạnh, dao động từ 3,7 - 7,7%/năm, thậm chí có những khoản tiền gửi lớn được áp dụng mức 8 - 9%/năm.

Nguồn: Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam

Theo báo cáo ngành Ngân hàng mới đây của Công ty Chứng khoán Mirae Asset (Việt Nam), lãi suất cho vay bình quân tại nhiều ngân hàng đã tăng mạnh từ cuối năm 2025 cùng với xu hướng tăng của lãi suất huy động. Đến cuối quý I/2026, lãi suất cho vay bình quân tại các ngân hàng công bố số liệu đã tăng khoảng 170 điểm cơ bản so với giai đoạn giữa năm 2025 - thời điểm mặt bằng lãi suất chạm đáy.

Đáng chú ý, mức tăng của lãi suất cho vay hiện còn cao hơn mức tăng lãi suất huy động khoảng 50-70 điểm cơ bản, cho thấy áp lực chi phí vốn và rủi ro thanh khoản đang buộc các ngân hàng phải điều chỉnh giá vốn đầu ra nhanh hơn dự kiến.

Mirae Asset cho rằng, động thái can thiệp của NHNN thời gian gần đây là cần thiết nhằm tránh việc những biến động cục bộ tại một số ngân hàng làm ảnh hưởng tới toàn bộ mặt bằng lãi suất của hệ thống.

Thực tế, trong bối cảnh địa chính trị quốc tế phức tạp, giá dầu tăng mạnh và áp lực tỷ giá chưa giảm, việc duy trì mặt bằng lãi suất thấp đang trở thành bài toán khó với cơ quan điều hành. Theo Mirae Asset, lạm phát quý I/2026 dù bình quân vẫn dưới mục tiêu nhưng riêng tháng 3 đã tăng mạnh lên 4,65% do tác động của giá năng lượng. Cùng với đó, áp lực tỷ giá và thanh khoản hệ thống vẫn chưa hạ nhiệt.

Lãi suất liên ngân hàng thời gian qua cũng ghi nhận nhiều phiên tăng vọt lên 12 - 17% ở một số kỳ hạn trước khi dần ổn định trở lại vào cuối tháng 3. Điều này khiến nhiều ngân hàng phải gia tăng phụ thuộc vào phát hành giấy tờ có giá hoặc tiền gửi từ Kho bạc Nhà nước để cân đối thanh khoản.

Doanh nghiệp cần vốn rẻ hơn và điều kiện vay linh hoạt hơn

Dù vậy, NHNN vẫn tiếp tục phát đi thông điệp mạnh mẽ về việc giữ ổn định mặt bằng lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế. Ngày 21/5/2026, NHNN tiếp tục ban hành Công văn số 4190/NHNN-CSTT yêu cầu các NHNN khu vực kiểm tra việc thực hiện chủ trương giảm mặt bằng lãi suất tại các chi nhánh ngân hàng thương mại trên địa bàn.

Theo cơ quan điều hành, thời gian qua vẫn còn hiện tượng một số ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất huy động trở lại, gây áp lực lên mặt bằng lãi suất cho vay. NHNN cho biết sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến lãi suất huy động và cho vay của từng tổ chức tín dụng; đồng thời triển khai các giải pháp điều hành chính sách tiền tệ phù hợp, sẵn sàng hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống ngân hàng nhằm ổn định mặt bằng lãi suất.

Với các doanh nghiệp, mặt bằng lãi suất hiện nay vẫn được đánh giá là khá cao so với khả năng chống chịu của nhiều ngành nghề.

Ông Nguyễn Cao Sơn, Chủ tịch Hội Doanh nhân tỉnh Phú Thọ cho rằng, dù lãi suất thời gian qua đã có xu hướng giảm nhưng thực tế vẫn còn cao đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp sản xuất, nông nghiệp và các lĩnh vực đầu tư dài hạn. Vì vậy, cần tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt hơn để phấn đấu giảm lãi suất cho vay xuống dưới 6%/năm đối với các ngành trọng điểm, cũng như nới lỏng điều kiện tín dụng và kéo dài thời hạn vay để hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sản xuất.

Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hải Phòng đề xuất, NHNN và các tổ chức tín dụng kiểm soát mặt bằng lãi suất ở mức hợp lý, đặc biệt với các doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu, logistics, công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo đó, cần phát huy mạnh hơn vai trò của quỹ bảo lãnh tín dụng, quỹ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như các công cụ tài chính để doanh nghiệp có thể tiếp cận vốn dựa trên phương án kinh doanh và dòng tiền thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tài sản thế chấp.

Trong khi đó, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội (HANSIBA) cho rằng, các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ hiện vẫn gặp nhiều trở ngại khi vay vốn do yêu cầu cao về tài sản bảo đảm, vốn đối ứng và thời hạn vay. Hiệp hội này đề xuất cần có gói tín dụng đặc thù với lãi suất ưu đãi, thời hạn dài hơn và cho phép doanh nghiệp tiếp cận các nguồn vốn ODA hoặc vốn nước ngoài để đầu tư máy móc, công nghệ phục vụ sản xuất.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng, áp lực lên mặt bằng lãi suất sẽ còn hiện hữu nếu tốc độ tăng trưởng tín dụng tiếp tục cao hơn huy động vốn. Do vậy, bên cạnh giải pháp điều hành lãi suất ngắn hạn, Việt Nam cần thúc đẩy mạnh hơn thị trường vốn, khơi thông dòng vốn trung và dài hạn để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng và tạo nền tảng ổn định lãi suất bền vững hơn trong trung hạn.