Hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công: Xây dựng cơ chế quản lý tài chính công thống nhất
![]() |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Ảnh: VPQH |
Xử lý giao thoa giữa quy định về ngân sách và đầu tư công
Sáng ngày 19/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất).
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và Luật Đầu tư công năm 2024 được sửa đổi, bổ sung năm 2025 đã được sửa đổi căn bản nhằm kịp thời thể chế hóa các nghị quyết, kết luận của Đảng; bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương, tính chủ động của ngân sách địa phương; đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tháo gỡ các điểm nghẽn trong đầu tư công.
Tuy nhiên, việc 2 luật vẫn tồn tại song song vẫn còn một số bất cập. Đáng chú ý là sự giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự và thời hạn giữa quy trình lập dự toán ngân sách nhà nước với kế hoạch đầu tư công, từ đó phát sinh trùng lắp trong quy trình, thủ tục quản lý vốn đầu tư công.
Bên cạnh đó, chưa có chế tài gắn kết chặt chẽ giữa Kế hoạch tài chính 5 năm với Kế hoạch đầu tư công trung hạn. Một số quy định giữa 2 luật cũng chưa thống nhất về thẩm quyền phân bổ, giao dự toán, giao kế hoạch vốn, chuyển nguồn và thời hạn chuyển nguồn.
Những bất cập này đặt ra yêu cầu hợp nhất 2 luật để xây dựng cơ chế quản lý tài chính công đồng bộ, thống nhất; giảm tối đa trình tự, thủ tục, thời gian và chi phí tuân thủ cho các cấp, các ngành; huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực ngân sách nhà nước phục vụ mục tiêu tăng trưởng.
Theo Bộ trưởng, dự thảo Luật được xây dựng theo quan điểm kế thừa tối đa những quy định hiện hành đã được đánh giá là hiệu quả, đồng thời tinh chỉnh để phù hợp với yêu cầu lồng ghép, hợp nhất và thực tiễn triển khai.
Theo định hướng mới, dự thảo Luật chỉ quy định những vấn đề khung, có tính nguyên tắc thuộc thẩm quyền của Quốc hội; những nội dung về trình tự, thủ tục và các vấn đề thường xuyên biến động trong quá trình thực hiện sẽ được giao Chính phủ quy định chi tiết, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Về kết cấu, dự thảo Luật cơ bản kế thừa bố cục của Luật Ngân sách nhà nước hiện hành. Các nội dung của Luật Đầu tư công được hợp nhất, giản lược và đưa vào các chương, điều, khoản tương ứng; các nội dung đặc thù về chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công được quy định tại một chương riêng.
![]() |
| Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Hữu Toàn trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: VPQH |
Dự kiến Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) gồm 10 chương, 102 điều.
Một trong những thay đổi đáng chú ý là chủ trương hợp nhất các công cụ kế hoạch và dự toán. Theo đó, Kế hoạch đầu tư công trung hạn được hợp nhất vào Kế hoạch tài chính 5 năm; Kế hoạch đầu tư công hằng năm được hợp nhất vào dự toán ngân sách nhà nước hằng năm. Đồng thời, thống nhất nguyên tắc, tiêu chí, định mức chi ngân sách nhà nước đối với cả chi thường xuyên và chi đầu tư.
Dự thảo Luật cũng định hướng đồng bộ quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan, HĐND, UBND các cấp và các đơn vị liên quan trong toàn bộ chu trình đầu tư công.
Đặc biệt, trách nhiệm đánh giá hiệu quả đầu tư được đặt xuyên suốt từ khâu lập, thẩm định, quyết định, phân bổ vốn đến tổ chức thực hiện, quản lý, sử dụng vốn và vận hành, khai thác công trình sau đầu tư.
Một điểm mới khác là dự kiến giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung hiện đang được quy định tại Luật Đầu tư công, nhằm tăng tính chủ động, linh hoạt trong điều hành. Các nội dung này gồm tiêu chí và điều chỉnh tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình, dự án thuộc thẩm quyền của Chính phủ và các cơ quan theo quy định; gia hạn thời gian bố trí vốn; theo dõi, kiểm tra, đánh giá chương trình, dự án; hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về đầu tư công.
Ở lĩnh vực ngân sách, dự thảo Luật định hướng sửa đổi cơ chế phân bổ, sử dụng số tăng thu trong quá trình điều hành; sử dụng dự phòng, dự trữ tài chính, tăng thu và dự toán chi còn lại để bổ sung chi ứng phó, khắc phục tình trạng khẩn cấp vì lợi ích quốc gia. Đồng thời, thu hẹp phạm vi chuyển nguồn chi ngân sách và thời hạn chi đối với các khoản được chuyển nguồn; cắt giảm, đơn giản hóa quy trình, thủ tục, giảm số lượng báo cáo và chi phí tuân thủ.
Quản lý dựa trên kết quả và hiệu quả sử dụng vốn
Thẩm tra nội dung này, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Nguyễn Hữu Toàn cho biết, Ủy ban cơ bản tán thành sự cần thiết, căn cứ chính trị, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn ban hành Luật như Tờ trình của Chính phủ.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhấn mạnh, việc hợp nhất 2 luật cần được đặt trong tổng thể đổi mới cơ chế quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công, bảo đảm việc hợp nhất thực sự khắc phục giao thoa, bất cập, chồng chéo giữa 2 luật; đồng thời quy định thống nhất quy trình quản lý, lập dự toán, phân bổ, thực hiện và quyết toán ngân sách nhà nước gắn với đầu tư công.
Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền cần gắn với phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm trong quản lý ngân sách, phân bổ đầu tư công 5 năm và hằng năm, theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, đồng thời bảo đảm nguồn lực được phân cấp tương xứng với nhiệm vụ được giao.
Ủy ban cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý đầu tư công theo hướng quản lý dựa trên kết quả và hiệu quả sử dụng vốn. Việc phân bổ vốn cần gắn với đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội của chương trình, dự án và xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người đứng đầu trong bảo đảm hiệu quả đầu tư.
Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với việc tích hợp Kế hoạch đầu tư công 5 năm vào Kế hoạch tài chính 5 năm; thống nhất quy trình phân bổ, giao dự toán chi ngân sách với giao kế hoạch đầu tư công hằng năm; đồng thời thống nhất chủ trương Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành 1 nghị quyết chung về tiêu chí, định mức phân bổ ngân sách nhà nước, đồng bộ giữa chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.
![]() |
| Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH |
Đối với việc phân cấp cho UBND cấp tỉnh quyết định chuyển nguồn chi đầu tư công đối với các dự án sử dụng vốn ngân sách trung ương, đa số ý kiến trong Ủy ban cho rằng đây là hướng phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tạo sự chủ động, linh hoạt trong điều hành và góp phần nâng cao tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công hằng năm.
Cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ điều kiện, phạm vi áp dụng, trách nhiệm của UBND và cơ chế báo cáo, giám sát của HĐND, bảo đảm công khai, minh bạch và không làm giảm hiệu quả kiểm soát việc sử dụng ngân sách nhà nước.
Đối với số tăng thu trong quá trình chấp hành ngân sách, đa số ý kiến Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất chủ trương giao Chính phủ, UBND các cấp được phân bổ, sử dụng số tăng thu nhằm nâng cao tính chủ động trong điều hành và kịp thời sử dụng nguồn tăng thu, tiết kiệm chi đã được xác định chắc chắn cho phát triển kinh tế - xã hội.
Cơ quan thẩm tra lưu ý cần quy định chặt chẽ điều kiện áp dụng, chỉ cho phép phân bổ, sử dụng khi xác định chắc chắn nguồn tăng thu, tiết kiệm chi, tránh việc ứng trước dự toán chi; đồng thời phải bảo đảm thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ chi theo quy định và giảm bội chi ngân sách nhà nước.
Về kiểm soát, đánh giá hiệu quả đầu tư công, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá đây là nội dung mới quan trọng nhằm thể chế hóa chủ trương, định hướng theo Kết luận số 18-KL/TW. Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu hoàn thiện theo hướng quy định rõ hệ thống tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư; trách nhiệm của cơ quan, người quyết định đầu tư và chủ đầu tư; cơ chế đánh giá sau khi dự án hoàn thành, đưa vào khai thác, sử dụng; công khai kết quả đánh giá và trách nhiệm đối với trường hợp dự án không đạt mục tiêu hoặc có hiệu quả thấp.
Ủy ban cũng đề nghị tiếp tục rà soát, thu hẹp phạm vi chuyển nguồn ngân sách nhà nước để phản ánh đúng hơn kết quả thu, chi theo niên độ, nâng cao tính minh bạch của số liệu thu, chi, bội chi và nhu cầu vay của ngân sách; đồng thời bảo đảm việc quản lý, sử dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả.
Mục tiêu xuyên suốt được đặt ra là sau khi hợp nhất, hệ thống quy định không chỉ giảm chồng chéo về thủ tục giữa ngân sách và đầu tư công mà còn phải tạo ra cơ chế quản lý nguồn lực công thống nhất, tăng tính chủ động trong điều hành đi đôi với trách nhiệm giải trình, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng từng đồng vốn ngân sách.
Tin tức khác
Kiện toàn Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ đầu tư
Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho cơ sở giáo dục không vì lợi nhuận, đất bỏ hoang chịu thuế 0,2%
Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp, gỡ khó cho người nộp thuế
Tài chính doanh nghiệp 24/7: Vingroup phát triển 45.000 căn nhà ở, Viettel đạt chuẩn mạng tự trị cấp độ 4
Bộ Tài chính ban hành kế hoạch đổi mới và nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư nước ngoài
Chiều nay, Quốc hội xem xét chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp
Thông qua Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa: Doanh thu không quá 10 tỷ đồng được chọn phương pháp tính thuế
VIDEO: 255 thủ tục thuế, hải quan, kho bạc chính thức xóa bỏ rào cản địa giới hành chính
PODCAST: Chính sách giảm và gia hạn thuế 366,6 nghìn tỷ đồng tạo bệ phóng giúp doanh nghiệp tái đầu tư
PODCAST: Hướng dẫn người nộp thuế tra cứu và chủ động gỡ bỏ lệnh tạm hoãn xuất cảnh
PODCAST: Freelancer và KOL cần nắm rõ quy định mới về thuế thu nhập cá nhân từ tháng 7 năm 2026
PODCAST: Sửa Luật Kế toán, Luật Kiểm toán độc lập: Mở rộng thị trường, tăng cường hậu kiểm
Tạo cơ hội hợp tác thiết thực cho địa phương, doanh nghiệp hai nước Việt Nam - Trung Quốc
Chuyển ngay từ chuẩn bị sang triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết thúc tốt đẹp chuyến công tác tham dự Tuần lễ cấp cao APEC và làm việc tại Trung Quốc
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc, thúc đẩy hợp tác thực chất
Giao dịch hàng hóa phái sinh: Minh bạch giá tham chiếu, kết nối thị trường thực
Trường Đại học Tài chính - Marketing: Bền bỉ hành trình gieo mầm tri thức
Xung lực mới cho quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam - Azerbaijan
Chính phủ được điều chỉnh quy định của luật trong trường hợp khẩn cấp, cấp bách
Chiều nay, Quốc hội xem xét chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp
VIFC-HCMC thúc đẩy phát triển Sở Giao dịch hàng hóa, hướng tới hình thành giá tham chiếu trong nước
Luật Đầu tư sửa đổi: Mở cơ chế ưu đãi đầu tư đặc biệt, thu hút các dự án chiến lược
Cơ hội mở rộng không gian kinh doanh cho doanh nghiệp Việt
Giao dịch hàng hóa phái sinh: Minh bạch giá tham chiếu, kết nối thị trường thực
Chuyển dịch năng lượng xanh, khơi thông nguồn lực cho phát triển bền vững
Chuyển giá trị văn hóa thành động lực tăng trưởng
Chủ tịch Vietnam Airlines: Kết nối Việt - Trung mở rộng giao thương APEC
Đưa AI thành động lực tăng trưởng mới của kinh tế Việt Nam











