ESG đang trở thành “vé vào” chuỗi cung ứng toàn cầu

Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) vừa phối hợp cùng Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy Chuyển đổi kép (Digital & Green Transformation) cho doanh nghiệp tỉnh Bắc Ninh năm 2026”. Sự kiện thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng doanh nghiệp sản xuất, các tổ chức quốc tế và cơ quan quản lý.

Chuyển đổi kép trở thành yêu cầu bắt buộc

Bắc Ninh hiện là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước với sự hiện diện của nhiều tập đoàn FDI trong lĩnh vực điện tử, công nghệ cao và sản xuất công nghiệp. Tuy nhiên, cùng với cơ hội phát triển là áp lực ngày càng lớn từ các tiêu chuẩn ESG, yêu cầu giảm phát thải các-bon và minh bạch dữ liệu từ các đối tác quốc tế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Nếu trước đây chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh chủ yếu được xem là lợi thế cạnh tranh, thì nay đã trở thành điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp duy trì vị trí trong chuỗi cung ứng quốc tế. Nhiều doanh nghiệp sản xuất hiện phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu mới như kiểm kê phát thải khí nhà kính, tối ưu năng lượng, số hóa dữ liệu vận hành và xây dựng hệ thống quản trị minh bạch, bền vững hơn.

Ông Nguyễn Đức Trung, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính). Để hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với xu hướng mới, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể đang phối hợp cùng Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) triển khai dự án Trung tâm Chuyển Đổi Kép. Dự án hướng tới xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, giúp doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, giải pháp quản trị và các nguồn lực phục vụ quá trình chuyển đổi số gắn với phát triển xanh.

Chia sẻ tại Hội thảo, ông Nguyễn Đức Trung, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể nhấn mạnh rằng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu trong giai đoạn phát triển mới. Hiện nay, doanh nghiệp chủ động chuyển đổi sẽ có cơ hội nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và tăng khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Dù nhận thức được tầm quan trọng của chuyển đổi kép, nhưng phần lớn SMEs vẫn gặp nhiều khó khăn khi triển khai thực tế. Hạn chế về vốn, công nghệ, nhân lực và năng lực quản trị đang trở thành những rào cản lớn khiến nhiều doanh nghiệp chưa thể bắt kịp tốc độ thay đổi của thị trường cũng như các yêu cầu mới từ đối tác quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Nguyễn Hương Quỳnh, CEO Nền tảng Đổi mới sáng tạo mở BambuUP, làn sóng AI đang tạo ra tốc độ thay đổi nhanh hơn nhiều so với các giai đoạn chuyển đổi số trước đây. Điều này vừa tạo áp lực nhưng cũng mở ra cơ hội cho SMEs nếu biết tận dụng công nghệ đúng cách. Bà cho rằng đây là thời điểm để SMEs tạo bước bứt phá, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hẹp khoảng cách với doanh nghiệp lớn.

Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi

Trong bối cảnh các yêu cầu về phát triển bền vững ngày càng khắt khe, nhiều chuyên gia cho rằng doanh nghiệp Việt Nam không thể tiếp cận chuyển đổi số và chuyển đổi xanh theo cách riêng lẻ hay ngắn hạn. Thay vào đó, doanh nghiệp cần một chiến lược tổng thể, có lộ trình rõ ràng và gắn chặt với mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây được xem là yếu tố quyết định để doanh nghiệp thích ứng với giai đoạn phát triển mới.

Theo bà Phùng Lê Hà Anh, Chủ nhiệm Tư vấn EY Việt Nam, để chuyển đổi kép thành công, doanh nghiệp cần tiếp cận theo hướng bài bản và có tính hệ thống thay vì triển khai rời rạc theo xu hướng thị trường. Bà nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi chỉ hiệu quả khi các mục tiêu phát triển bền vững được liên kết chặt chẽ với chiến lược chuyển đổi số, từ đó hình thành nền tảng quản trị đồng bộ và lâu dài cho doanh nghiệp sản xuất.

Ở góc độ công nghệ, ông Nguyễn Hoàng Vũ, CEO AIZ cho rằng AI và số hóa dữ liệu đang trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành. Không chỉ hỗ trợ quản trị dữ liệu tập trung, các giải pháp công nghệ còn giúp doanh nghiệp tối ưu nguyên vật liệu, tiết kiệm năng lượng và giảm chi phí sản xuất. Theo ông, đây sẽ là nền tảng để doanh nghiệp từng bước cải thiện năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi toàn cầu diễn ra mạnh mẽ.

Từ góc độ hiệp hội doanh nghiệp, bà Trần Thị Thu Trang, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất công nghiệp tỉnh Bắc Ninh (BACLINK) cho rằng cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ hơn giữa cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, đơn vị công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp. “SMEs sẽ rất khó tự chuyển đổi nếu thiếu một hệ sinh thái hỗ trợ liên tục, đồng hành dài hạn thay vì chỉ dừng ở các chương trình hỗ trợ ngắn hạn hoặc riêng lẻ như hiện nay”, bà Trần Thị Thu Trang nhấn mạnh.

Các chuyên gia cũng cảnh báo rằng doanh nghiệp càng chậm chuyển đổi thì chi phí thích ứng trong tương lai sẽ càng lớn, đặc biệt khi các tiêu chuẩn ESG và yêu cầu giảm phát thải đang dần trở thành điều kiện bắt buộc trong thương mại quốc tế. Ngược lại, những doanh nghiệp chủ động chuyển đổi sớm sẽ có cơ hội tiếp cận các đơn hàng giá trị cao, mở rộng thị trường xuất khẩu và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.