Đồng bộ quy trình lập, thẩm tra, quyết định ngân sách nhà nước

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Uỷ ban Thường vụ Quốc hội dự thảo Nghị quyết.

Cụ thể hóa các bước phối hợp

Chiều 10/6, tại Phiên họp thứ 3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã xem xét, cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết quy định việc lập, thẩm tra, quyết định kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia, kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn ngân sách nhà nước, dự toán ngân sách nhà nước (NSNN), phương án phân bổ ngân sách trung ương và phê chuẩn quyết toán NSNN hằng năm.

Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự thảo nghị quyết được xây dựng nhằm cụ thể hóa các bước phối hợp giữa Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội, Kiểm toán Nhà nước và Chính phủ trong quá trình lập, thẩm tra, xem xét, quyết định các kế hoạch 5 năm, dự toán ngân sách nhà nước, phân bổ ngân sách trung ương, phê chuẩn quyết toán ngân sách nhà nước hàng năm trên cơ sở quy định của pháp luật hiện hành.

Theo Bộ trưởng, phạm vi điều chỉnh của nghị quyết bao gồm việc lập, trình các báo cáo của Chính phủ về kế hoạch tài chính 5 năm quốc gia, kế hoạch đầu tư công trung hạn vốn NSNN, dự toán NSNN, phương án phân bổ ngân sách trung ương và quyết toán NSNN hằng năm; đồng thời quy định trách nhiệm thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội, trách nhiệm của Kiểm toán Nhà nước và việc xem xét, cho ý kiến của UBTVQH đối với từng nội dung.

Dự thảo nghị quyết gồm 5 chương, 15 điều và 70 biểu mẫu kèm theo, quy định hồ sơ, nội dung báo cáo, thời hạn trình, trách nhiệm thẩm tra và quy trình xem xét, cho ý kiến của UBTVQH.

Về nội dung, dự thảo sửa đổi, hoàn thiện một số chỉ tiêu phù hợp với các quy định mới của Luật NSNN năm 2025; bổ sung các nội dung liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, cụ thể hóa các chỉ tiêu để thực hiện các chủ trương phát triển kinh tế - xã hội của Đảng, Nhà nước và các luật chuyên ngành; bổ sung cơ chế hậu kiểm gắn với giám sát, kiểm tra nhằm phòng ngừa lãng phí, tiêu cực.

Đáng chú ý, hệ thống biểu mẫu được rà soát, chỉnh lý theo hướng bảo đảm tính toàn diện, đầy đủ, có sự liên kết chặt chẽ, thống nhất, liên thông dữ liệu giữa các khâu lập dự toán, chấp hành và quyết toán ngân sách; tạo điều kiện thuận lợi cho số hóa và kết nối với các hệ thống thông tin quản lý NSNN.

Theo dự thảo, Nghị quyết sẽ có hiệu lực kể từ ngày ký, thay thế các nghị quyết được ban hành năm 2017 và năm 2020 của UBTVQH liên quan đến nội dung này.

Công khai ngân sách, đẩy mạnh số hóa dữ liệu

Thẩm tra dự thảo nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, cơ quan thẩm tra và các cơ quan của Quốc hội thống nhất về sự cần thiết ban hành nghị quyết theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản nhất trí với phạm vi điều chỉnh của dự thảo nghị quyết, cho rằng việc kế thừa các quy định đang được áp dụng ổn định trong thời gian qua là phù hợp và thực tiễn chưa phát sinh vướng mắc.

Cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát một số nội dung để bảo đảm tính bao quát, tránh trùng lặp. Đa số ý kiến đề nghị bổ sung quy định về công khai các tài liệu trình Quốc hội theo đúng tinh thần của Luật NSNN; đồng thời tách riêng các nội dung thuộc bí mật nhà nước để thực hiện theo chế độ bảo mật phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu công khai, minh bạch và bảo vệ bí mật nhà nước.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung các quy định nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc số hóa, chia sẻ cơ sở dữ liệu giữa Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan ngay từ khâu lập kế hoạch, ngoại trừ các nội dung thuộc diện mật.

Toàn cảnh phiên họp.

Kết luận phiên họp sau khi nghe các ý kiến thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, UBTVQH thống nhất về sự cần thiết ban hành Nghị quyết của UBTVQH theo trình tự, thủ tục rút gọn nhằm bảo đảm triển khai Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 khi luật có hiệu lực từ năm ngân sách 2026.

Đối với một số nội dung cụ thể, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện tên gọi và phạm vi điều chỉnh của nghị quyết để bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật và thẩm quyền của UBTVQH. Đồng thời, nghiên cứu tiếp thu ý kiến của UBTVQH và các cơ quan của Quốc hội về quy trình lập, thẩm tra, quyết định ngân sách nhà nước; rà soát hệ thống biểu mẫu theo hướng đầy đủ, thống nhất, logic, tránh trùng lặp; làm rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan của Chính phủ và Quốc hội phục vụ công tác thẩm tra, giám sát.

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý Chính phủ cần tăng cường năng lực dự báo, chủ động xây dựng các kịch bản tài chính khác nhau trên cơ sở nhận diện sớm các rủi ro có thể phát sinh, qua đó nâng cao tính chủ động trong điều hành tài khóa. Bên cạnh đó, rà soát quy định về công khai tài liệu trình Quốc hội theo Luật Ngân sách nhà nước, đồng thời bảo đảm tuân thủ các quy định về bảo vệ bí mật nhà nước; nghiên cứu tăng cường vai trò của Kiểm toán Nhà nước theo hướng tham gia từ sớm, từ xa trong quá trình xem xét, thẩm tra các nội dung về ngân sách nhà nước và quyết toán ngân sách nhà nước.

UBTVQH thống nhất giao Chính phủ phối hợp với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cùng các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự thảo nghị quyết, báo cáo UBTVQH bằng văn bản trước khi trình ký theo quy định.