Đánh giá thực trạng nguồn vốn đầu tư toàn xã hội để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế

Bùi Kim Tú

Trường Đại học Tài chính -Marketing

Email: buikimtu@ufm.edu.vn

Tóm tắt

Kể từ năm 2010 cho đến nay, nguồn vốn đầu tư thực hiện xã hội có sự gia tăng về quy mô vốn, tập trung vào ngành công nghiệp, du lịch, lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản để thực hiện các chương trình, dự án đầu tư kết cấu hạ tầng và các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên, tỷ trọng vốn so với GDP của cả nước có xu hướng giảm kể từ năm 2010 cho đến nay. Từ kết quả phân tích đạt được, nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị góp phần gia tăng nguồn vốn này để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong tương lai.

Từ khóa: Tăng trưởng kinh tế, thực trạng, vốn đầu tư thực hiện xã hội

Summary

Since 2010, the scale of social investment capital has increased, with a significant portion allocated to the industrial and tourism sectors, particularly in basic construction projects. These investments have been primarily allocated to infrastructure development programs and projects serving the country’s socioeconomic development. However, the ratio of this capital to national GDP has exhibited a downward trend since 2010. Based on the analysis, the study proposes several recommendations to enhance the capital source in order to support Viet Nam’s economic growth goals in the future. Keywords: Economic growth, current state, total realized social investment capital

Đặt vấn đề

Việt Nam thực hiện đổi mới toàn diện nền kinh tế kể từ sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI năm 1986. Trong đó mục tiêu tăng trưởng và phát triển toàn diện nền kinh tế được đặt lên hàng đầu. Năm 2025 Chính phủ Việt Nam đã trình Quốc hội đề xuất nâng mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 lên ít nhất 8%, cao hơn nhiều so với mức 6,5%-7% trước đó. Điều này được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam tạo đà cho tăng trưởng kinh tế hai chữ số từ năm 2026 trở đi.

Để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế, việc đảm bảo vốn đầu tư là một giải pháp quan trọng cùng với các giải pháp về bảo đảm nhân lực, công nghệ và các nguồn tài chính khác (Ngô Thắng Lợi, 2020). Trong đó, vốn đầu tư toàn xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao đời sống người dân. Vốn này được sử dụng để đầu tư vào các dự án lớn, xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển các ngành công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và hiện đại hóa toàn diện.

Do đó, nghiên cứu nhằm mục tiêu phân tích, đánh giá thực trạng nguồn vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội (THTXH) để làm cơ sở đề xuất kiến nghị thúc đẩy đầu tư vốn này nhằm hướng đến mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Việt Nam đã được đề ra.

Thực trạng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam

Vốn đầu tư THTXH được phân tổ theo nguồn vốn đầu tư; khoản mục đầu tư; loại hình kinh tế; ngành kinh tế; tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương được đầu tư và vùng kinh tế - xã hội. Kể từ năm 2010 vốn đầu THTXH của Việt Nam đạt 1.044.875 tỷ đồng, chiếm 38,14% GDP. Đến hết năm 2023 vốn đầu tư THTXH đạt 3.423.470 tỷ đồng, chiếm 33,49% so với GDP của cả nước. So với năm 2022, vốn đầu tư THTXH tăng 6,23%, tương ứng với mức tăng 200.791 tỷ đồng, so với năm 2010 vốn đầu tư THTXH tăng 3,27 lần.

Nguồn: Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê)

Theo loại hình kinh tế (Bảng 1), cơ cấu vốn đầu tư THTXH thì nguồn vốn đầu tư thuộc khu vực kinh tế ngoài nhà nước chiếm tỷ trọng lớn nhất, dao động từ 44,6%-56,1% (năm 2010 đạt 466.083 tỷ đồng, chiếm 44,6%, tăng lên 1.919.670 tỷ đồng, chiếm 56,1% trong tổng vốn đầu tư THTXH vào năm 2023). Vốn đầu tư thuộc khu vực kinh tế nhà nước có vai trò quan trọng về nhiều mặt, cụ thể: (i) góp phần hình thành các công trình trọng điểm của quốc gia; (ii) đầu tư vào những công trình, những vùng, địa bàn, những lĩnh vực mà các nguồn vốn khác không thực hiện được hoặc không muốn đầu tư; (iii) góp phần quan trọng vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các địa bàn, của cả nước. Vốn này chiếm tỷ trọng dao động từ 24,8%-34,9% trong tổng vốn đầu tư toàn xã hội và có xu hướng giảm dần kể từ năm 2010 cho đến nay, chủ yếu do thực hiện phát triển kinh tế theo thị trường, cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước để thị trường hoạt động ngày càng hiệu quả. Nguồn vốn đầu tư toàn xã hội của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài chiếm tỷ trọng dao động từ 15,8%-20,5%. Đây là nguồn vốn có vai trò quan trọng và được kì vọng sẽ có sức hấp dẫn lượng vốn lớn hơn, có kỹ thuật - công nghệ cao hơn, có thị trường rộng hơn khi đầu tư vào Việt Nam.

Nguồn: Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê)

Theo ngành kinh tế (Bảng 2), nguồn vốn thực hiện xã hội ngành của ngành nông nghiệp đạt 55.904 tỷ đồng (chiếm 5,35%) vào năm 2010 đến năm 2023 tăng lên và đạt 143.713 tỷ đồng (chiếm 4,2%) trong tổng nguồn vốn THTXH của cả nước. Tỷ trọng của nguồn vốn này có xu hướng ngày một giảm dần cũng phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế của quốc gia, chú trọng vào phát triển các ngành công nghiệp và dịch vụ hiện đại. Đối với ngành công nghiệp, năm 2010 đạt 440.923 tỷ đồng (chiếm 42,2%) lên 1.296.428 tỷ đồng (chiếm 37,87%) vào năm 2023. Đối với ngành du lịch, nguồn vốn đầu tư toàn xã hội đạt tỷ lệ cao nhất với mức 548.048 tỷ đồng (chiếm 52,45%) vào năm 2010, năm 2023 tăng lên 1.983.329 tỷ đồng (57,93%). Xu hướng gia tăng này cũng phù hợp với chiến lược phát triển ngành du lịch Việt Nam là đến năm 2030, du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, phát triển theo hướng tăng trưởng xanh; trở thành điểm đến có năng lực phát triển hàng đầu thế giới.

Nguồn: Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê)

Theo khoản mục đầu tư (Bảng 3), vốn đầu tư xây dựng cơ bản chiếm tỷ trọng lớn, dao động từ 69,7%-73,12% vốn đầu tư THTXH, để thực hiện các chương trình, dự án đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và các chương trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Ngoài vốn đầu tư xây dựng cơ bản thì còn có vốn, mua sắm tài sản cố định dùng cho sản xuất, vốn sửa chữa, nâng cấp tài sản cố định và các nguồn vốn đầu tư khác.

Kết luận và đề xuất kiến nghị

Nguồn vốn đầu tư THTXH để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế Việt Nam kể từ năm 2010 cho đến nay có xu hướng gia tăng, chủ yếu vào các ngành du lịch, công nghiệp và lĩnh vực xây dựng cơ bản để tập trung phát triển kinh tế. Tuy nhiên, tỷ trọng nguồn vốn này so với GDP của cả nước có xu hướng giảm từ mức chiếm 38,14%GDP vào năm 2010 xuống còn 33,49%/GDP vào năm 2023. Để phục vụ chiến lược phát triển nền kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nghiên cứu đề xuất một số kiến nghị nhằm gia tăng nguồn vốn đầu tư THTXH như sau:

Thứ nhất, Chính phủ cần tập trung chỉ đạo cải thiện mạnh mẽ môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục đầu tư và triển khai chính sách ưu đãi dành cho các nhà đầu tư lớn, các nhà đầu tư nước ngoài, thúc đẩy vai trò của đầu tư tư nhân.

Thứ hai, đẩy mạnh đầu tư vào vốn đầu tư xây dựng cơ bản, cụ thể là đầu tư các dự án cơ sở hạ tầng, giao thông trọng điểm, kết nối vùng hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp triển khai hoạt động sản xuất và kinh doanh.

Thứ ba, đồng bộ các giải pháp nhằm thu hút vốn đầu tư từ các nhà đầu tư trong nước lẫn các nhà đầu tư nước ngoài thông qua việc hoàn thiện cơ chế chính sách của các tổ chức tín dụng, các thị trường chứng khoán và hoàn thiện các quỹ đầu tư.

Thứ tư, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thủ tục đầu tư để tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư đưa vốn vào hoạt động kinh doanh.

Tài liệu tham khảo:

1. Lê Thị Mai Hương (2024). Nguồn vốn đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2010-202, Tạp chí Kinh tế và dự báo, số 02, tháng 1/2024.

2. Ngô Thắng Lợi (2020). Vốn đầu tư thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong giai đoạn chiến lược mới 2021 - 2030 và những vấn đề cần quan tâm, Tạp chí Tài chính, https://mof.gov.vn/webcenter/portal/ btcvn/pages_r/l/tin-bo-tai-chinh?dDocName=MOFUCM236513.

3. Tổng cục Thống kê (2023). Nguồn vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội, https://www.gso. gov.vn/du-lieu-dac-ta/2019/12/htcttkqg-von-dau-tu-thuc-hien-toan-xa-hoi/