Cổ phiếu ngành xe phân hóa dù doanh số ô tô tăng 20%

VEAM sở hữu 30% vốn Honda Việt Nam, liên doanh đóng góp hơn 90% lợi nhuận được chia của doanh nghiệp năm 2025.

Nguồn thu và lãi vay tạo khác biệt

Báo cáo chuyên đề ngành ô tô - xe máy của Công ty Chứng khoán Techcombank (TCBS) cho thấy, 3 doanh nghiệp niêm yết là Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (VEAM, Mã chứng khoán: VEA), CTCP Dịch vụ Ô tô Hàng Xanh (Haxaco, mã chứng khoán: HAX) và CTCP City Auto (mã chứng khoán: CTF) hưởng lợi ở mức độ khác nhau dù thị trường tăng trưởng tốt. Khác biệt nằm ở nguồn thu chính và mức độ phụ thuộc vào vốn vay.

VEAM hưởng lợi trực tiếp nhất, nhờ sở hữu 30% Honda Việt Nam, 20% Toyota Việt Nam và 25% Ford Việt Nam. Năm ngoái, lãi từ liên doanh chiếm 92,7% lợi nhuận sau thuế của VEAM, riêng Honda Việt Nam đóng góp 90,5%.

Nửa đầu năm, VEAM lãi sau thuế 3.955 tỷ đồng, tăng 17,3%, cao hơn cả doanh thu thuần 2.571 tỷ đồng. Cổ phiếu đang có P/E 6,7 lần, tỷ suất cổ tức tiền mặt khoảng 11,2%. Doanh nghiệp sắp chốt quyền nhận cổ tức năm 2025 với mức 5.240 đồng mỗi cổ phiếu.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào liên doanh cũng là rủi ro. VEAM dự kiến doanh thu tài chính năm nay giảm do Honda Việt Nam giảm sản lượng khi thị trường chuyển dịch sang xe điện, còn Toyota Việt Nam cân nhắc giữ lại lợi nhuận. Báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 và bán niên 2026 của VEAM cũng có ý kiến ngoại trừ của kiểm toán.

Nếu VEAM dựa vào xe xăng và hybrid, Haxaco (HAX) lại đón sóng xe điện qua VFG, đơn vị phân phối VinFast mà công ty sở hữu 65% và hợp nhất từ tháng 3. Chín tháng, doanh thu thuần của HAX đạt 4.048 tỷ đồng, tăng 29%. Lợi nhuận trước thuế đạt 57 tỷ đồng, gấp khoảng 3,6 lần cùng kỳ. Công ty mẹ lãi sau thuế 22,2 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ lỗ 27,4 tỷ. Biên lợi nhuận gộp quý III cải thiện lên 9,1%, từ mức 5,2%.

Biên lợi nhuận gộp quý III của Haxaco, nhà phân phối Mercedes-Benz, tăng lên 9,1% từ mức 5,2% cùng kỳ.

Đổi lại, tăng trưởng của Haxaco dựa nhiều vào vốn vay. Chi phí lãi vay quý III khoảng 28 tỷ đồng, gấp 3 lần cùng kỳ. Dư nợ vay ngắn hạn tăng 72,5% so với đầu năm. Thanh khoản cổ phiếu cũng thấp, bình quân chỉ 43.000 đơn vị mỗi phiên, nên nhà đầu tư khó giao dịch khối lượng lớn.

Áp lực nợ vay còn nặng hơn ở City Auto (CTF), nhà phân phối Ford, Hyundai và Volkswagen. Nợ vay của công ty gấp 2,1 lần vốn chủ sở hữu. Chi phí lãi vay nửa đầu năm lên 90,6 tỷ đồng, gấp khoảng 3,2 lần lợi nhuận từ bán hàng. Doanh thu giảm 16,9% còn 3.401 tỷ đồng, lãi sau thuế công ty mẹ chỉ 4,1 tỷ đồng, đẩy P/E lên hơn 154 lần.

Để giảm nợ, City Auto dự kiến phát hành riêng lẻ 15 triệu cổ phiếu giá 20.000 đồng và lấy ý kiến cổ đông từ 20/11 đến 2/12. Công ty cũng đang mở rộng mạng lưới với kế hoạch mua 96% vốn Ô tô Tiền Giang và thêm 5 đại lý VinFast.

Xe điện, xe hybrid kéo thị trường đi lên

Kết quả của ba doanh nghiệp phản ánh bức tranh thị trường đang thay đổi nhanh. 9 tháng, tổng doanh số của các thành viên Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), VinFast và Hyundai Thành Công đạt khoảng 495.100 xe, tăng khoảng 20%.

Đóng góp lớn nhất là VinFast với 177.697 xe bàn giao, vượt cả năm 2025. Thị phần của hãng lên 35,9%, từ mức 29% năm ngoái. Bốn mẫu bán chạy nhất thị trường đều là xe điện VinFast, dẫn đầu là VF 3 với 42.272 xe. Đây cũng là lý do VFG trở thành động lực chính của HAX.

Các hãng xe xăng tăng chậm hơn. Toyota đạt 53.978 xe (không gồm Lexus), Hyundai 35.412 xe, Mitsubishi 31.932 xe và Ford 30.353 xe. Doanh số VAMA tăng 12%, trong đó xe nhập khẩu tăng 22%, xe lắp ráp trong nước chỉ nhích 2%. Tháng 9, Ford tăng 67,3% so với tháng trước, là tín hiệu tích cực cho CTF. Ngược lại, ô tô Honda giảm 11,9% so với cùng kỳ.

Trong nhóm xe không thuần điện, hybrid là điểm sáng với 16.057 xe, tăng 64%. Toyota chiếm khoảng 70% phân khúc này, hỗ trợ phần lãi liên doanh của VEA. Từ đầu năm, xe hybrid đạt tiêu chí chỉ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt bằng 70% mức của xe xăng cùng loại. Ô tô điện tiếp tục được miễn lệ phí trước bạ lần đầu đến hết năm 2030.

Trên thị trường xe máy, xe xăng chưa bị xe điện lấn át. Các thành viên Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM) bán hơn 2,05 triệu xe trong 9 tháng, tăng khoảng 7,8%. Riêng Honda Việt Nam bán 210.983 xe trong tháng 9, tăng 28,8%, củng cố nguồn cổ tức chính của VEA. Cùng thời gian, VinFast bàn giao 429.175 xe máy, xe đạp điện trong nửa đầu năm, tăng 275%. Theo TCBS, ở xe máy, xe điện chủ yếu làm thị trường lớn thêm, chưa khiến doanh số xe xăng giảm.

TCBS lưu ý ngành ô tô, xe máy vẫn đối mặt ba rủi ro chính. Thứ nhất, cạnh tranh giá kéo dài. Thứ hai, lãi suất vay mua ô tô sau ưu đãi phổ biến ở mức 14-15% một năm. Thứ ba, Hà Nội đang siết dần xe máy xăng, với vùng phát thải thấp mở rộng từ năm 2027 và bao trùm toàn bộ Vành đai 1 giai đoạn 2028-2029.