Bộ Tài chính đẩy nhanh kiến trúc số, hình thành nền tảng quản trị dựa trên dữ liệu

Ảnh minh họa.

Hình thành hệ thống chỉ đạo, điều hành đồng bộ

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tính đến giữa tháng 6/2026, ngành Tài chính được giao tổng cộng 412 nhiệm vụ trên Hệ thống thông tin giám sát, đánh giá thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. Trong số này có 127 nhiệm vụ thường xuyên, 263 nhiệm vụ đã hoàn thành, 20 nhiệm vụ đang triển khai đúng tiến độ.

Riêng trong năm 2025, Bộ Tài chính được giao 274 nhiệm vụ, trong đó đã hoàn thành 218 nhiệm vụ, 10 nhiệm vụ đang thực hiện theo tiến độ.

Ngay sau khi Nghị quyết số 57-NQ/TW được ban hành, Bộ Tài chính đã triển khai đồng thời nhiều kế hoạch, chương trình hành động và cơ chế điều hành nhằm đưa các mục tiêu của Nghị quyết vào thực tiễn.

Đảng ủy Bộ Tài chính ban hành Kế hoạch số 03-KH/ĐUBTC về quán triệt, tuyên truyền và triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW; đồng thời tổ chức quán triệt đến toàn bộ các đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ.

Trong quá trình triển khai, Bộ trưởng Bộ Tài chính trực tiếp chỉ đạo các đơn vị xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ và chất lượng thực hiện.

Song song với đó, Bộ Tài chính ban hành hàng loạt quyết định, kế hoạch và thông báo nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ của Nghị quyết số 57-NQ/TW cũng như các chương trình hành động của Chính phủ.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính đã thành lập Ban Chỉ đạo và Tổ giúp việc triển khai Chương trình hành động về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời ban hành Quy chế làm việc để tổ chức kiểm tra, giám sát và đôn đốc thực hiện nhiệm vụ trong toàn ngành.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, việc giao nhiệm vụ được thực hiện theo nguyên tắc “rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả”, bảo đảm từng đơn vị, cá nhân đều xác định được trách nhiệm cụ thể trong quá trình triển khai.

Một trong những kết quả đáng chú ý sau 18 tháng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW là việc Bộ Tài chính hoàn thiện đồng thời hai chiến lược có tính nền tảng cho quá trình chuyển đổi số dài hạn.

Trong năm 2025, Bộ đã ban hành Chiến lược dữ liệu Bộ Tài chính đến năm 2030 và Chiến lược chuyển đổi số ngành Tài chính đến năm 2030, định hướng đến năm 2035.

Đây là lần đầu tiên ngành Tài chính xây dựng các chiến lược chuyên biệt về dữ liệu và chuyển đổi số với tầm nhìn dài hạn, tạo cơ sở để thống nhất quản lý, khai thác và phát triển tài sản dữ liệu trong toàn ngành.

Cùng với các chiến lược này, Bộ Tài chính cũng hoàn thành nhiều bộ khung kiến trúc quan trọng, bao gồm Kiến trúc Chính phủ số Bộ Tài chính phiên bản 4.0, Kiến trúc Cơ sở dữ liệu quốc gia về tài chính phiên bản 2.0 và Khung kiến trúc số Bộ Tài chính.

Các bộ khung kiến trúc được xây dựng nhằm tạo nền tảng kỹ thuật và quản trị thống nhất cho quá trình kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các lĩnh vực thuế, hải quan, kho bạc, chứng khoán, bảo hiểm và quản lý tài sản công.

Từng bước hình thành mô hình điều hành dựa trên dữ liệu

Bên cạnh các chiến lược và kiến trúc tổng thể, năm 2026 Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện hệ thống quản trị dữ liệu.

Một trong những dấu mốc quan trọng là việc ban hành Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị dữ liệu, quản lý dữ liệu và Hệ thống từ điển dữ liệu của Bộ Tài chính.

Theo Bộ Tài chính, đây là cơ sở để chuẩn hóa dữ liệu trong toàn ngành, bảo đảm khả năng kết nối giữa các hệ thống thông tin, đồng thời tạo nền tảng cho việc ứng dụng các công nghệ phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong tương lai.

Cùng với đó, Bộ Tài chính cũng ban hành nhiều quy chế liên quan đến quản lý chữ ký số chuyên dùng công vụ, an toàn thông tin mạng, kiểm tra hoạt động ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Những quy định này được xây dựng nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi số diễn ra đồng bộ, an toàn và có cơ sở pháp lý rõ ràng.

Một trong những thay đổi đáng chú ý được Bộ Tài chính ghi nhận là quá trình chuyển từ phương thức quản lý dựa trên hồ sơ, báo cáo truyền thống sang mô hình điều hành dựa trên dữ liệu. Theo báo cáo, Hệ thống Trung tâm điều hành thông minh (IOC) của Bộ Tài chính đã từng bước được hình thành và đưa vào khai thác.

Hệ thống cho phép chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực, hỗ trợ theo dõi hoạt động của nhiều lĩnh vực quản lý tài chính khác nhau, qua đó nâng cao năng lực điều hành, giám sát và phản ứng chính sách.

Bộ Tài chính đánh giá đây là một trong những nền tảng quan trọng để xây dựng mô hình quản trị số trong ngành Tài chính thời gian tới. Không chỉ phục vụ công tác quản lý nội bộ, hệ thống dữ liệu ngành Tài chính còn được định hướng kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác nhằm hình thành hạ tầng dữ liệu dùng chung.

Theo Bộ Tài chính, bên cạnh những kết quả đạt được, một số nhiệm vụ vẫn cần tiếp tục hoàn thiện do liên quan đến thủ tục đầu tư, cơ chế phối hợp hoặc yêu cầu đồng bộ với các bộ, ngành khác.

Trong thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ trọng tâm như hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, phát triển các nền tảng số dùng chung, xây dựng các công nghệ chiến lược và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ chuyển đổi số.

Ngành Tài chính cũng tiếp tục hoàn thiện các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành; đẩy mạnh kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị trong và ngoài ngành nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước trên môi trường số.

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, bên cạnh những kết quả cụ thể về nhiệm vụ hoàn thành, Bộ Tài chính đã từng bước hình thành hệ thống chiến lược, kiến trúc và nền tảng dữ liệu đồng bộ. Đây là những cấu phần quan trọng để tiếp tục triển khai các mục tiêu phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong giai đoạn tiếp theo.