Từ công xưởng sản xuất đến cửa ngõ tài chính

Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh.

Việt Nam là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Trong bối cảnh chuỗi giá trị toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, vai trò của Việt Nam cũng dịch chuyển tương ứng: Không chỉ là một “công xưởng sản xuất”, mà là một mắt xích ngày càng quan trọng, gắn với yêu cầu tài chính ngày càng phức tạp.

Chiến lược “Trung Quốc + 1” (China plus one) đã đưa Việt Nam trở thành một trong những điểm đến FDI nổi bật tại châu Á. Từ sản xuất truyền thống, Việt Nam đang tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng điện tử, công nghệ, logistics và công nghiệp chế biến có giá trị gia tăng cao. Đây là lợi thế nền tảng mà không nhiều trung tâm tài chính trong khu vực có được.

Từ góc nhìn của một ngân hàng khu vực, ông Fred Lim - Giám đốc Thương mại hóa Kỹ thuật số Ngân hàng Hong Leong cho rằng, sức mạnh sản xuất chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi của Việt Nam.

“Việt Nam đã trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu – điều mà Singapore hay Hồng Kông không có”, ông Lim nhận định.

Theo ông Lim, chính nền tảng sản xuất này tạo ra nhu cầu tài chính tự nhiên và bền vững, từ tài trợ thương mại, quản lý dòng tiền đa quốc gia đến các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá, lãi suất và hàng hóa.

Khi các tập đoàn đa quốc gia mở rộng hiện diện sản xuất tại Việt Nam, nhu cầu về tài chính chuỗi cung ứng, bảo hiểm rủi ro, tài trợ thương mại và các sản phẩm tài chính xanh ngày càng gia tăng. Đây chính là “đầu vào” quan trọng cho sự hình thành và phát triển của Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam, nếu biết cách tổ chức và khai thác đúng hướng.

Công cụ khuếch đại giá trị, kết nối sản xuất với dòng vốn toàn cầu

Trong logic phát triển mới, Trung tâm Tài chính toàn cầu không được nhìn nhận như một khu tài chính tách rời, mà là một lớp hạ tầng thể chế chồng lên nền sản xuất - logistics hiện hữu.

Ông Fred Lim cho rằng, việc Việt Nam khởi động IFC đúng thời điểm làn sóng dịch chuyển sản xuất toàn cầu đang tăng tốc đã mở ra cơ hội hiếm có để gắn kết sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Trên cơ sở đó, ông đề xuất tầm nhìn “từ công xưởng sản xuất đến cửa ngõ tài chính” (home factory to finance gateway).

Theo cách tiếp cận này, Trung tâm Tài chính quốc tế không chỉ đóng vai trò huy động vốn, mà còn là điểm trung chuyển dòng tiền, dữ liệu và rủi ro tài chính gắn với hoạt động sản xuất thực. Thay vì phải đưa toàn bộ các hoạt động tài chính ra nước ngoài, các tập đoàn có thể thực hiện tài trợ chuỗi cung ứng, thanh toán quốc tế, phòng ngừa rủi ro và quản lý vốn ngay tại Việt Nam thông qua IFC.

Tầm nhìn này càng trở nên rõ nét trong bối cảnh tài chính xanh và phát triển bền vững. Lợi thế sản xuất mở ra cơ hội để Việt Nam trở thành trung tâm tài chính phục vụ chuỗi cung ứng bền vững của khu vực. Đây không chỉ là câu chuyện cấp vốn cho các nhà máy, mà là việc xây dựng một hệ sinh thái tài chính chuyên biệt, hỗ trợ toàn bộ quá trình chuyển đổi xanh của chuỗi cung ứng đặt tại Việt Nam, từ tài trợ chuyển đổi, tín chỉ carbon đến các công cụ đo lường và báo cáo ESG.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng lợi thế sản xuất chỉ có thể được khuếch đại nếu IFC được thiết kế với một triết lý thể chế phù hợp. PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân - Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, điểm khác biệt quan trọng nhất của IFC Việt Nam không nằm ở quy mô hay bề dày lịch sử, mà ở cách tiếp cận thể chế.

“Thay vì sao chép các khung pháp lý đã hoàn chỉnh nhưng cứng nhắc, Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam được định hình như một không gian thể chế linh hoạt, nơi Nhà nước chấp nhận một mức độ ‘thử - sai có kiểm soát’ thông qua cơ chế sandbox”, ông Huân phân tích.

Trong tài chính quốc tế hiện đại, giá trị lớn nhất mà một trung tâm tài chính có thể mang lại cho nhà đầu tư không chỉ là ưu đãi thuế, mà là quyền được thử nghiệm các mô hình kinh doanh và sản phẩm mới trong một môi trường pháp lý rõ ràng, có giới hạn rủi ro và có lối thoát chính sách. Sandbox trong Trung tâm Tài chính quốc tế, nếu được thiết kế đúng, sẽ cho phép các ngân hàng, quỹ đầu tư, fintech, công ty blockchain hay các nền tảng giao dịch hàng hóa, carbon và tài sản số thử nghiệm sản phẩm mới mà không bị ràng buộc ngay lập tức bởi toàn bộ hệ thống pháp luật hiện hành.

Cùng với đó, Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam còn sở hữu lợi thế của người đi sau trong kỷ nguyên tài chính số. Không bị trói buộc bởi di sản hạ tầng cũ, Trung tâm Tài chính quốc tế có thể được thiết kế ngay từ đầu trên nền tảng số hóa, tích hợp các công nghệ như AI trong quản lý rủi ro, regtech trong giám sát tuân thủ hay token hóa trong phát hành và giao dịch tài sản.

Quan trọng hơn, Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam không khởi đầu từ con số 0, mà từ nền tảng FDI sẵn có. Khi kết hợp dòng vốn FDI với dòng vốn tài chính quốc tế (FII), Trung tâm Tài chính quốc tế có thể giúp Việt Nam chuyển vai từ điểm đến sản xuất thuần túy sang cửa ngõ phân bổ vốn của khu vực. Trong cấu trúc đó, hàng hóa, dòng tiền và dữ liệu không tách rời, mà tạo thành một tam giác giá trị mới.