EMAGAZINE: Vị thế và dư địa của Việt Nam trong bản đồ trung tâm tài chính khu vực
08:00 | 17/01/2026
Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, ông Bùi Nguyên Khoa - Phó Trưởng phòng Phân tích nghiên cứu - Công ty Cổ phần Chứng khoán BIDV (BSC) nhận định, tăng trưởng ổn định, nhu cầu vốn lớn và dư địa cải cách giúp Việt Nam có nền tảng khác biệt khi phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế.
Phóng viên: Thưa ông, việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam xuất phát từ những yêu cầu và bối cảnh nào của nền kinh tế hiện nay?
Ông Bùi Nguyên Khoa: Trung tâm tài chính quốc tế (IFC) là một thiết chế tổng hợp, nơi tập trung các dòng vốn, định chế tài chính và công nghệ tài chính hiện đại, tạo hiệu ứng lan tỏa đối với tăng trưởng kinh tế và phân bổ nguồn lực. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và tự do hóa tài chính diễn ra rộng khắp, cạnh tranh giữa các IFC không chỉ phản ánh năng lực phát triển của thị trường tài chính mỗi quốc gia mà còn là thước đo quan trọng về trình độ thể chế, chất lượng điều hành kinh tế vĩ mô và mức độ đáp ứng với các chuẩn mực quốc tế ngày càng cao về tính minh bạch, quản trị rủi ro và ổn định tài chính trong quá trình hội nhập vào hệ thống tài chính toàn cầu.
Việt Nam hiện nay đã tham gia ngày càng sâu rộng vào hệ thống kinh tế và tài chính toàn cầu thông qua các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, và từng bước mở cửa thị trường tài chính theo các cam kết quốc tế. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng truyền thống dựa vào đầu tư - xuất khẩu - lao động giá rẻ đang dần chạm ngưỡng. Nhu cầu vốn lớn phục vụ chuyển đổi mô hình tăng trưởng mới như phát triển hạ tầng quy mô lớn, chuyển đổi số, chuyển dịch năng lượng, tăng trưởng xanh và nâng cao năng lực công nghiệp. Ngoài ra, việc tìm kiếm các nguồn vốn mới qua đó giảm lệ thuộc vào tín dụng ngân hàng (tín dụng/GDP gần 150%) cũng rất cấp thiết.
Do vậy, Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam không phải bước đi ngắn hạn, mà là yêu cầu tất yếu xuất phát từ bối cảnh phát triển mới của nền kinh tế. Nếu được triển khai với lộ trình phù hợp, thể chế đủ mở và nguồn nhân lực chất lượng, Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế của Việt Nam trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Phóng viên: Theo ông, những cải cách về thể chế và chính sách nào đang được ưu tiên để tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam?
Ông Bùi Nguyên Khoa: Chính phủ đã thực hiện một loạt cải cách thể chế và chính sách mang tính nền tảng, hướng tới chuẩn mực quốc tế và tạo môi trường cạnh tranh đủ sức thu hút các định chế tài chính toàn cầu. 08 nghị định hoàn thiện khung pháp lý và thể chế đặc thù cho Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam, theo tôi, có những điểm nổi bật như sau:
Thứ nhất, khung pháp lý đặc thù cho IFC theo hướng minh bạch, đồng bộ và theo thông lệ quốc tế. Các nội dung chuẩn mực công bố thông tin, chuẩn hóa quy định kế toán, kiểm toán, báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế, quy định xuất nhập cảnh, lao động, đất đai nhằm bảo vệ và gỡ các rào cản cho nhà đầu tư quốc tế. IFC triển khai các sản phẩm và mô hình mới như fintech, tài chính số, tài sản số, tài chính xanh và quản lý tài sản, phù hợp với thông lệ nhiều trung tâm tài chính lớn trên thế giới.
Thứ hai, thực hiện cải cách chính sách tiền tệ, ngoại hối theo hướng hội nhập. Trên cơ sở yêu cầu tự do hóa dòng vốn và phòng ngừa rủi ro tỷ giá và thanh khoản của IFC, Việt Nam đã nghiên cứu các quy định về giao dịch ngoại hối, chuyển tiền xuyên biên giới, phát triển thị trường phái sinh và tăng cường khả năng chuyển đổi đồng Việt Nam.
Thứ ba, triển khai các chính sách thuế và ưu đãi đầu tư cho IFC. Các chính sách thuế suất ưu đãi, miễn giảm thuế có thời hạn, ưu đãi cho hoạt động quản lý quỹ, ngân hàng đầu tư, bảo hiểm, fintech và các dịch vụ tài chính chuyên sâu đang được nghiên cứu nhằm tạo sức hút đối với các tập đoàn tài chính quốc tế. Các chính sách ưu đãi này được thiết kế theo hướng minh bạch, ổn định và có thể dự báo, tránh thay đổi đột ngột gây ảnh hưởng tới niềm tin của nhà đầu tư.
Thứ tư, cải cách thể chế về quản trị, giải quyết tranh chấp và thực thi pháp luật.
Việt Nam đang ưu tiên phát triển các cơ chế trọng tài thương mại, hòa giải quốc tế, cho phép lựa chọn luật áp dụng và ngôn ngữ xét xử trong một số trường hợp, qua đó tăng mức độ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư nước ngoài.
Các cải cách thể chế và chính sách đang được ưu tiên cho IFC tại Việt Nam phản ánh quyết tâm chuyển đổi mô hình phát triển và hội nhập sâu hơn vào hệ thống tài chính toàn cầu. Những chính sách mới là nền tảng quan trọng giúp IFC tại Việt Nam hình thành và phát triển bền vững, đồng thời tạo động lực cải cách lan tỏa cho toàn bộ nền kinh tế.
Phóng viên: Việt Nam đang có những lợi thế nào khi tham gia “cuộc đua” xây dựng trung tâm tài chính quốc tế trong khu vực, thưa ông?
Ông Bùi Nguyên Khoa: Nằm trong khu vực kinh tế năng động nhất trên thế giới, Việt Nam là một trong số ít nền kinh tế trong khu vực duy trì tốc độ tăng trưởng cao và ổn định trong nhiều năm nhờ quy mô dân số lớn, nhu cầu phát triển hạ tầng cao, tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh và nhu cầu vốn ngày càng mở rộng. Điều này giúp IFC tại Việt Nam không chỉ đóng vai trò trung chuyển tài chính quốc tế, mà còn gắn chặt với nhu cầu tài trợ cho tăng trưởng thực của nền kinh tế, khác với các trung tâm tài chính thuần túy.
Làn sóng dịch chuyển sản xuất, đa dạng hóa chuỗi cung ứng và xu hướng “China + 1” đã đưa Việt Nam trở thành điểm đến ưu tiên của dòng vốn FDI trong khu vực. Sự hiện diện ngày càng lớn của các tập đoàn đa quốc gia kéo theo nhu cầu về dịch vụ tài chính cao cấp như ngân hàng đầu tư, quản lý dòng tiền, phòng ngừa rủi ro, tài trợ thương mại và tài chính xanh tạo dư địa phát triển tự nhiên cho một trung tâm tài chính mang tính quốc tế.
So với các trung tâm tài chính đã phát triển lâu đời, Việt Nam có lợi thế khi xây dựng IFC trên nền tảng công nghệ mới và khung khổ pháp lý được thiết kế lại theo chuẩn mực quốc tế ngay từ đầu. Điều này cho phép Việt Nam lựa chọn các thông lệ tốt nhất, tránh những hạn chế mang tính lịch sử, đồng thời áp dụng linh hoạt các mô hình mới như sandbox, tài chính số, tài sản số và tài chính bền vững. IFC cũng có thuận lợi được hỗ trợ và định hướng chiến lược rõ ràng từ Chính phủ. Xây dựng IFC được xác định là một trong những trụ cột chiến lược nhằm nâng cấp cấu trúc nền kinh tế và nâng cao vị thế quốc gia.
Ngoài ra, IFC Việt nam còn có một số lợi thế như vị trí địa lý về múi giờ và khả năng kết nối với các thị trường lớn trong khu vực như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và ASEAN. IFC tại Việt Nam có thể đóng vai trò là điểm kết nối bổ trợ, thay vì cạnh tranh trực diện với các trung tâm tài chính lớn trong khu vực. Chi phí vận hành, sinh hoạt và chi phí nhân sự cùng lực lượng lao động trẻ được đào tạo bài bản cũng là điểm cộng khi so sánh với các trung tâm tài chính khác.
Phóng viên: Xin ông cho biết việc hình thành Trung tâm tài chính quốc tế sẽ tác động ra sao tới thị trường vốn?
Ông Bùi Nguyên Khoa: IFC được kỳ vọng sẽ tạo ra những tác động mang tính cấu trúc đối với thị trường vốn Việt Nam, không chỉ về quy mô dòng vốn mà còn về chất lượng, chuẩn mực vận hành và mức độ hội nhập quốc tế. Một thay đổi quan trọng trong lộ trình chuyển dịch từ mô hình tài chính dựa chủ yếu vào ngân hàng sang hệ thống tài chính cân bằng và bền vững hơn.
IFC góp phần mở rộng quy mô và đa dạng hóa nguồn vốn cho thị trường vốn.
Sự hiện diện của các định chế tài chính quốc tế, quỹ đầu tư, ngân hàng đầu tư và tổ chức quản lý tài sản tại IFC sẽ tạo điều kiện thu hút dòng vốn trung và dài hạn, đặc biệt là vốn đầu tư tổ chức. Điều này giúp thị trường chứng khoán và thị trường trái phiếu giảm phụ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn, từ đó nâng cao tính ổn định và chiều sâu của thị trường.
IFC tạo chuẩn mực cao qua đó thúc đẩy nâng cao chuẩn mực minh bạch và quản trị doanh nghiệp. Áp lực từ nhà đầu tư quốc tế và các định chế tài chính lớn sẽ tạo động lực cải thiện chất lượng hàng hóa trên thị trường vốn cũng tạo áp lực đến cải thiện hạ tầng giao dịch, chuẩn mực pháp lý, cơ chế thanh toán – bù trừ và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài là những tiêu chí quan trọng trong đánh giá của các tổ chức xếp hạng thị trường.
Ngoài ra, IFC cũng góp phần thúc đẩy phát triển nhanh hơn với các sản phẩm mới trên thị trường vốn như sản phẩm phái sinh, chứng khoán hóa, tài chính xanh, trái phiếu bền vững, quỹ hưu trí, quỹ ETF và các công cụ phòng ngừa rủi ro khi có sự tham gia của các tổ chức tài chính quốc tế với kinh nghiệm và năng lực chuyên môn sâu. Điều này cũng làm thay đổi cấu trúc nhà đầu tư trên thị trường vốn. Dòng vốn tổ chức, vốn dài hạn và vốn chuyên nghiệp sẽ gia tăng tỷ trọng, giúp giảm mức độ chi phối của nhà đầu tư cá nhân và hạn chế biến động mang tính đầu cơ ngắn hạn.
Phóng viên: Trong 5-10 năm tới, ông kỳ vọng Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam sẽ đạt được những dấu mốc quan trọng nào để khẳng định vị thế trong khu vực?
Ông Bùi Nguyên Khoa: Rất khó để hình dung đầy đủ diện mạo IFC của Việt Nam trong 5-10 năm tới, tuy nhiên kỳ vọng đặt ra là trong khoảng một thập kỷ nữa, IFC có thể hội nhập thực chất vào thị trường tài chính quốc tế, thể hiện qua quy mô dòng vốn thu hút, chất lượng các định chế tham gia và giá trị đóng góp cụ thể cho nền kinh tế. Khi đó, IFC được kỳ vọng trở thành điểm đến của các ngân hàng đầu tư, công ty quản lý tài sản, quỹ đầu tư, tổ chức bảo hiểm và doanh nghiệp fintech lớn trong khu vực, đồng thời đóng vai trò động lực thúc đẩy nâng cao chuẩn mực công bố thông tin, quản trị doanh nghiệp và phát triển các sản phẩm tài chính mới như trái phiếu xanh, quỹ đầu tư chuyên biệt, các công cụ phái sinh và phòng ngừa rủi ro. Trên nền tảng đó, IFC có thể từng bước xây dựng vị thế ở các phân khúc tài chính xanh, fintech và quản lý tài sản cho các thị trường mới nổi, qua đó góp phần kết nối dòng chảy tài chính giữa các nền kinh tế phát triển và những nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh.
Ngoài ra IFC còn kỳ vọng không chỉ tạo ra giá trị cao cho ngành dịch vụ tài chính mà còn là nguồn huy động vốn dài hạn cho đầu tư phát triển triển hạ tầng, năng lượng sạch, chuyển đổi số, kinh tế xanh cho Việt Nam trong giai đoạn 2026 - 2035, góp phần giúp Việt Nam vượt qua bẫy thu nhập trung bình và mở ra chu kỳ tăng trưởng mới.
